Bobil qalʼasi qamali
| Bobil qalʼasi qamali | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Musulmonlarning Misrga istilosining bir qismi (Arab–Vizantiya urushlarining bir qismi) | |||||||
| |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Roshidun xalifaligi | Vizantiya imperiyasi
| ||||||
| Kuchlar | |||||||
| 12,000 | nomaʼlum | ||||||
Misrdagi Vizantiya imperiyasining yirik harbiy tayanchi boʻlgan Bobil qalʼasi 640-yilda uzoq davom etgan qamaldan soʻng Roshidun xalifaligi qoʻshinlari tomonidan egallab olingan. Bu Misrni musulmonlar tomonidan zabt etish jarayonidagi muhim voqea hisoblanadi.
Tarixi
Amr ibn al-Os Misrni osongina zabt etish mumkin deb oʻylagan edi, biroq uning bu fikri notoʻgʻri ekanligi tezda ayon boʻldi. Hatto Pelusium va Belbeis chegara hududlarida ham musulmonlar qattiq qarshilikka uchradi, ushbu hududlar mos ravishda 2 va 1 oy davomida qamal qilindi. Hozirgi Qohira yaqinida joylashgan Bobil shahri yirik va muhim shahar boʻlgani sababli bu yerda yanada kuchliroq qarshilik koʻrsatilishi kutilgan edi[1]. Musulmonlar Bobilga 640-yilning may oyida yetib kelishdi[2].
Bobil mustahkam shahar boʻlib, Vizantiya imperiyasi qoʻmondoni Theodore haqiqatan ham uni qamalga yaxshi tayyorlagan edi. Shahar tashqarisida xandaq qazilgan boʻlib, xandaq bilan shahar devorlari orasidagi hududga katta qoʻshin joylashtirilgan edi. Musulmonlar 18 m (59 ft) balandlikdagi, devorlari 2 metr (6.6 fut)dan qalinroq boʻlgan, koʻplab minoralar va istehkomlar bilan mustahkamlangan ulkan qal’ani qamal qilishdi. Bu qal’ada taxminan 4 000 kishilik musulmon qoʻshini joylashgan edi. Ilk musulmon manbalariga koʻra, Vizantiya qoʻshinining soni Bobilda musulmonlar sonidan qariyb olti baravar koʻp boʻlgan. Keyingi ikki oy davomida janglar hal qiluvchi natija bermadi va vizantiyaliklar har bir musulmonning hujumini qaytarishga muvaffaq boʻldi[3].
Bobil qal’asini egallab olish uchun yetarlicha kuchga ega emasligini tushungan Amr Faiyum shahrini talon-taroj qilish uchun bir guruh yubordi. Vizantiya qoʻshinlari buni oldindan sezgan va shahar yoʻllarini kuchli qoʻriqlashgan, shuningdek, yaqin Lahun shahridagi garnizonni ham mustahkamlagan edi. Bu vaqtda Faiyum hokimi Domentianus, Arcadia Aegypti viloyatining prefekti Anastasius, Iskandariyanin prefekti esa Theodosius edi.
Musulmonlar Faiyumni olishning ham imkoni yoʻqligini tushunganidan soʻng, Gʻarbiy Sahroga yoʻl olishdi, u yerda imkon qadar koʻproq chorva mollari va hayvonlarni talon-taroj qilishdi. Keyin ular Faiyum viloyatidagi Bahnasa shahriga yoʻl oldilar (bu shahar janubdagi Oxirinxusdan 50 milya uzoqlikda joylashgan boʻlib, ular orasida chalkashlik boʻlmasligi kerak), bu yerda shahar magʻlubiyatga uchratilib, egallab olindi. John of Nikiûning yozishicha, „ular shahar darvozalarini ochishga majbur qildilar, taslim boʻlganlarning hammasini qilichdan oʻtkazishdi, hech kimni, na qarilarni, na bolalarni va na ayollarni ayab oʻtirmadilar“[4]. Musulmonlar keyinchalik Johnning 50 kishilik kichik bir guruh bilan ularni kuzatib borayotganini sezib qoldi. John va uning qoʻshini Abûît shahridagi oʻzlarining bazalariga chekindilar, biroq ularning yashirin joylari Badavivlar boshligʻi tomonidan oshkor qilindi va ularning hammasi oʻldirildi.
Manbalar
- ↑ Haykal 1944, chpt. 19
- ↑ Butler, Albert J.. The Arab Conquest of Egypt and the Last Thirty Years under Roman Dominion. Oxford University Press, 1903. ISBN 1724498029.
- ↑ Butler, Albert J.. The Arab Conquest of Egypt and the Last Thirty Years under Roman Dominion. Oxford University Press, 1903. ISBN 1724498029.
- ↑ „John, Bishop of Nikiu: Chronicle. London (1916). English Translation“. tertullian.org.