Bishr ibn al-Volid

Bishr ibn al-Volid
Vafoti	745-yildan keyin Suriya, Umaviylar xalifaligi
Turmush oʻrtogʻi	Saʼda bintu Saʼid ibn Xolid ibn Amr ibn Usmon
Toʻliq nomi Bishr ibn al-Volid ibn Abdulmalik
Sulola	Umaviylar
Otasi	Al-Volid I
Dini	Islom
Kasbi	Olim

Bishr ibn al-Volid ibn Abdulmalik (arabcha: بشر بن الوليد‎‎) (710–740-yillar) – Umaviylar shahzodasi va lashkarboshisi. 710/11 va 714/15-yillarda Vizantiya imperiyasiga qarshi harbiy yurishlarni boshqargan. Keyinroq oʻz qarindoshi xalifa al-Volid II (h. 743–744) ga qarshi Umaviylar muxolifatida ishtirok etgan. 745-yilda sobiq ittifoqdoshi va qarindoshi xalifa Marvon II tomonidan hibsga olingan va ehtimol qamoqda vafot etgan.

Hayoti

Bishr Umaviylar xalifasi al-Volid I ning (h. 705–715) oʻgli. Otasi hukmronligi davrida xalifalikning shimoliy chegarasi boʻylab, jumladan, 710/11 va 714/15 qishda Vizantiya imperiyasiga qarshi bosqinlarni boshqargan. 714-yilda otasi uni amir al-haj etib tayinlagan. Bilimi yaxshi boʻlgani uchun unga ʿalim Banū Marwān (soʻzma-soʻz tarjimasi — „marvoniylar olimi“). 8/9-asr tarixchisi al-Voqidiyning yozishicha, Bishr 715-yil boshida otasi vafotidan keyin Suriyaga qaytib kelgan.

Oʻrta asr manbalarida 743/44-yilgacha qayta tilga olinmagan. Bu yillarda Uchinchi musulmon fuqarolar urushiga qatnashgan. Umaviylar oʻrtasidagi xalifalik uchun olib borilgan bu kurashda oʻzining boshqa ukasi va urush davrining taniqli lashkarboshisi al-Abbosning betaraf boʻlish toʻgʻrisida ogohlantirishlariga qaramay, amakivachchasi Xalifa al-Volid II ga qarshi ukasi Yazid III ni qoʻllab-quvvatlab jang qildi. Bishrning yana oʻn ikki ukasi ham 744-yilda al-Valid II oʻldirilgandan soʻng xalifa boʻlgan Yazid III ni qoʻllab-quvvatladi. Bishr al-Valid II ning ajrashgan xotini Saʼdaga uylandi. Saʼda xalifa Usmon (h. 644–656) ning boy avlodi Saʼid ibn Xolid ibn Amr ibn Usmonning qizi boʻlgan.

Adabiyotlar

• The History of al-Ṭabarī, Volume XXVI: The Waning of the Umayyad Caliphate: Prelude to Revolution, A.D. 738–744/A.H. 121–126, SUNY Series in Near Eastern Studies.. Albany, New York: State University of New York Press, 1989. ISBN 978-0-88706-810-2. 
• The History of al-Ṭabarī, Volume XXIII: The Zenith of the Marwānid House: The Last Years of ʿAbd al-Malik and the Caliphate of al-Walīd, A.D. 700–715/A.H. 81–95, SUNY Series in Near Eastern Studies.. Albany, New York: State University of New York Press, 1990. ISBN 978-0-88706-721-1. 
• Lammens, Henri. E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936, Volume II Bābā Fighānī – Dwīn, 1993 — 731–732-bet. 
• Vaglieri, L. Veccia (1960). "Bishr b. al-Walīd". in Gibb, H. A. R.. Encyclopaedia of Islam. Volume I: A–B (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. p. 1244. OCLC 495469456. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Bishr+b.+al-Wal%C4%ABd&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.