Birinchi Dongola jangi
| Birinchi Dongola jangi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Roshidun xalifaligi | Mukurra Qirolligi
| ||||||
| Kuchlar | |||||||
| 20,000 otliq[3] | 8,000–10,000 kamonchi va otliq[5]
| ||||||
Birinchi Dongola jangi – 642-yilda musulmon Roshidun armiyasi va Mukurra hududidagi Sharqiy pravoslav nasroniylari boʻlgan nubiyaliklar oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang. Roshidun qoʻshini raqiblaridan son jihatdan ustun boʻlishiga qaramay, magʻlubiyatga uchragan.
Mukurraliklarning gʻalabasi bilan yakunlangan ushbu jang arablarning Nubiyaga bostirib kirish bilan bogʻliq harakatlarini toʻxtatgan va 652-yilda Ikkinchi Dongola jangi yakuniga qadar ikki xalq oʻrtasida dushmanlik muhitinining yaralishiga sabab boʻlgan.
Jang
642-yilda Amr ibn al-Os amakivachchasi Uqba ibn Nafiy boshchiligida 20,000 otliqdan iborat qoʻshinini Mukurraga qarshi yubordi. Ular Mukurra poytaxti boʻlgan Dongolagacha yetib bordilar. Biroq kamdan-kam hollarda sodir boʻladigan voqea yuz berdi va arab qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi[3].
Tarixchi Balozuriyning soʻzlariga koʻra, musulmonlar nubiyaliklar bilan toʻqnash kelganlarida ularning qattiq qarshilik koʻrsatganini va ustlariga oʻqlar yogʻdira boshlaganini koʻrishdi. Arab qoʻshinlarining koʻpchiligi ushbu jangda jarohat olgan va urushdan koʻzlari koʻr holda qaytgan. Shu sababli, nubiyaliklar „koʻz qorachigʻini nishonga uruvchilar“ deb atalgan[2]. Balozuriy, xalifa Umar hukmronligi davrida oʻzining Nubiyaga ikki marta borganligi qayd etilgan manbasidan iqtibos keltirib, shunday deydi: „Bir kuni ular bizga qarshi chiqib saf tortdilar. Biz qilich ishlatmoqchi boʻldik, lekin bunga ulgurmadik, ular bizga oʻq uza boshladilar va yuz ellik nafar kishining koʻzini koʻr qilib qoʻyishdi“[4].
Dongola jangida nubiyaliklar gʻalaba qozondi va bu jang VII asr oʻrtalarida Roshidun xalifaligi uchun kam uchraydigan magʻlubiyatlardan biri boʻldi. Oʻqchilarining oʻta aniq nishonga olishi va tajribali otliq qoʻshinlari Amr ibn Osni hayratda qoldirdi va uni Nubiyadagi qoʻshinlarini qaytarib olib ketishga majbur qildi[5].
Manbalar
Adabiyotlar
- Ashraf, Shahid. Encyclopaedia of Holy Prophet and Companions. New Delhi: Anmol Publications PVT. LTD, 2004 — 5054-bet. ISBN 81-261-1940-3.
- ; Roland Anthony oliver; J.D. Fage; A.D. RobertsThe Cambridge History of Africa Volume 2 c. 500 B.C. - A.D. 1050. Cambridge: Cambridge University Press, 1975 — 847-bet. ISBN 0-521-21592-7.
- Jennings, Anne M.. The Nubians of West Aswan: Village Women in the Midst of Change. Boulder: Lynne Rienner Publishers, 1995 — 179 Pages-bet. ISBN 1-55587-592-0.
- Lobban, Richard. Historical dictionary of ancient and medieval Nubia. Lanham: Rowman & Littlefield, 2003 — 511 Pages-bet. ISBN 0-8108-4784-1.