Bibijana Čujec
| Bibijana Čujec | |
|---|---|
 | |
| Tavalludi |
25-dekabr 1926-yil Lyublyana, Sloveniya |
| Vafoti |
8-sentyabr 2022-yil (95 yoshda) Edmonton, Kanada |
| Fuqaroligi | Sloveniya, Kanada |
| Sohasi | yadro fizikasi, astrofizika |
| Ish joylari | Jožef Stefan instituti, Lund universiteti, Alberta Edmonton universiteti, Laval universiteti, CERN, Kaliforniya texnologiya instituti |
| Tezis sarlavhasi | Wilkinson modeli asosida fotonuklear reaksiyalar |
| Akademik rahbarlari | Anton Peterlin |
| Turmush oʻrtogʻi | Anton Čujec (1924-yilda tugʻilgan, 2001-yilda vafot etgan) |
Bibijana Čujec (qizlik familiyasi Dobovišek; 1926-yil 25-dekabrda tugʻilgan – 2022-yil 8-sentabrda vafot etgan) – sloveniyalik fizik. 1950-yilda Lyublyanadagi Tabiiy fanlar va matematika fakultetida tahsil olgan va fizika boʻyicha ilmiy darajaga ega boʻlgan. 1959-yilda Lyublyana universitetining Tabiiy fanlar fakultetida fizika fanlari boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1954-yildan 1961-yilgacha Jožef Stefan institutida faoliyat yuritgan. Keyinchalik AQShning Pitsburg shahriga faoliyat olib borgan, 1963-yilda esa Kanadaga koʻchib oʻtgan[1][2].
Hayoti va ilmiy faoliyati
Bibijana Dobovišek 1926-yil 25-dekabrda Lyublyana shahrida dunyoga kelgan. Uning otasi Mixael Dobovišek texnika sohasi boʻyicha mutaxassis, onasi Meri Dobovišek (qizlik familiyasi Dolinar) esa ofis xodimasi boʻlgan. 1933–1945-yillarda Lyublyanadagi Ursulinlar monastiriga qarashli boshlangʻich va gimnaziya maktablarida taʼlim olgan. 1945–1950-yillarda Lyublyana universitetining Tabiiy fanlar fakultetida matematika va fizika yoʻnalishida tahsil olgan (matematika boʻyicha professorlar Josip Plemelj va Ivan Vidav, fizika boʻyicha Anton Peterlindan saboq olgan). Oʻqishni tamomlagach, 1950–1954-yillarda Sloveniya Fanlar va sanʼat akademiyasi (SAZU) Fizika institutida, 1955–1961-yillarda esa Jožef Stefan institutida faoliyat olib borgan. 1956-yilda Anton Čujecga bilan turmush qurgan. Bibijana Čujec oʻz faoliyatini yadroviy fizikaga bagʻishlagan. 1959-yilda „Photonuclear reaction with special reference to the Wilkinson model“ (tarjimasi „Wilkinson modeli asosida fotonuklear reaksiyalar“) mavzusidagi dissertatsiyasini himoya qilgan va Lyublyana universitetida fizika fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. 1961-yilda aspiranturada oʻqish uchun chet elga ketgan. 1961–1963-yillarda AQShning Pitsburg universitetida ishlagan. Soʻngra oilasi bilan Kanadaga koʻchib oʻtgan. 1963–1964-oʻquv yili davomida Edmonton shahridagi Alberta universitetida dars bergan, soʻngra Kvebekdagi Laval universitetida ishlagan. 1964-yilda assistent, 1966-yilda dotsent, 1970-yilda esa professor unvonini olgan. Laval universitetida ishlagan yillarida Čujec ikki yil AQShning Kaliforniya texnologiya institutining Kellogg radiatsiya laboratoriyasida, bir yil Jenevadagi CERN tashkilotida faoliyat yuritgan. Čujec yadroviy fizika, elementar zarrachalar, zamonaviy fizika, statistik termodinamika, eksperimental fizika kabi fanlardan dars bergan. U nafaqat bakalavriat darajasidagi talabalarga taʼlim bergan, balki magistratura va doktorantura talabalariga ham ilmiy rahbarlik qilgan. Uning Laval universitetidagi faoliyati ushbu muassasada yadroviy fizika boʻyicha taʼlim va ilmiy-tadqiqot dasturining shakllanishiga katta hissa qoʻshgan. Bibijana Čujec Amerika Fiziklar Jamiyati va Kanada Fiziklar Assotsiatsiyasi kabi nufuzli tashkilotlarning aʼzosi boʻlgan.