Berserker (romanlar turkumi)
|
Fayl:Berserker (novel series).jpg Turkumdagi birinchi kitobning birinchi nashr muqovasi | |
| Asl nomi | Berserker |
|---|---|
| Muallif(lar) | Fred Saberhagen |
| Muqova artist(lar)i | Richard M. Powers |
| Mamlakat | Amerika Qoʻshma Shtatlari |
| Til | inglizcha |
| Janr(lar)i | Ilmiy fantastika |
| Nashriyot | Ballantine (1967), Penguin (1970, 1985; Buyuk Britaniya), Ace (1978, 1979, 1980, 1984, 1992) |
| ISBN | 0-441-05495-1 |
.jpg){kind=link}
Berserker — Fred Saberhagen qalamiga mansub „kosmik opera“ yoʻnalishidagi ilmiy-fantastik hikoyalar va romanlar turkumi. Asarda oʻz-oʻzini koʻpaytirish xususiyatiga ega boʻlgan robotlashtirilgan mashinalarning butun mavjudotni yoʻq qilishga boʻlgan urinishlari tasvirlanadi.
Skandinav afsonalaridagi berserk jangchilari sharafiga „Berserker“ deb nomlangan ushbu mashinalar ikki barhayot koinot irqi oʻrtasidagi yulduzlararo urushdan qolgan qiyomat qurollaridir. Ularning barchasi sunʼiy intellektga ega. Hajmi boʻyicha esa avtomatlashtirilgan taʼmirlash va qurilish bazasi boʻlmish ulkan asteroidlardan tortib, odam boʻyidagi (va shaklidagi) hamda undan ham kichikroq hajmgacha boradi. Berserkerlarning harbiy bazalari ehtiyoj tugʻilganda yanada koʻproq va xavfliroq Berserkerlarni ishlab chiqarish qobiliyatiga ega. Fermi paradoksining ehtimoliy yechimlaridan biri sifatida ilgari surilgan Berserker gipotezasi oʻz nomini aynan ushbu turkumdan olgan.
„Berserker“ hikoyalari va romanlarida Berserkerlar hamda Somon yoʻli galaktikasidagi aqlli turlar oʻrtasidagi janglar tasvirlanadi. Bu turlar orasida faqat Homo sapiens (yaʼni „Yerdan tarqalgan“ insonlar yoki „Solariyliklar“)gina Berserkerlarga qarshi tura oladigan darajada tajovuzkor yagona oqil tur hisoblanadi.
Dastlabki hikoyalar
Ushbu turkumning „Without a Thought“ (dastlab „Fortress Ship“ nomida chop etilgan) deb nomlangan birinchi hikoyasi (1963) jumboqli hikoya tarzida yozilgan[1]. Undagi bosh qahramon kosmik kemada ongli mavjudot bor-yoʻqligini aniqlashga urinayotgan dushmanni chalgʻitish uchun onglilik koʻrinishini taqlid qilish yoʻlini topishi kerak boʻladi.
Saberhagen Berserker gʻoyasini shunchaki ushbu hikoya talabi bilan birdaniga oʻylab topgan edi. Lekin bu konseptsiya juda boy boʻlib chiqqani sababli, adib keyingi koʻplab hikoyalarida asosiy gʻoya sifatida undan foydalandi. Ushbu asarlardagi umumiy mavzulardan biri — tirik mavjudotlarning zaifligi va beqarorligi kabi tuyulgan jihatlar aslida qotil mashinalarning yakuniy magʻlubiyatiga olib keladigan asosiy ustunlik ekanini koʻrsatishdan iborat.
„Goodlife“ (1963) nomli ikkinchi hikoyada esa biroz koʻproq umr koʻrish ilinjida Berserker mashinalari bilan hamkorlik qiladigan sotqin va xoin insonlar obrazlari kiritiladi.
Taʼsiri
Saberhagenning Berserkerlari olam shunchalik keng boʻla turib, nega oʻzga sayyoraliklar hayotiga duch kelmayapmiz, degan savolni oʻrtaga tashlaydigan Fermi paradoksining ehtimoliy izohi sifatida keltirib oʻtiladi. Saberhagen ilgari surgan ushbu gʻoya Berserker gipotezasi deb nom oldi. Gipotezaga koʻra, vasvasa va shubha-gumonga berilgan aqlli tur koinotda oʻzi payqagan har qanday tengdoshi yoki raqibini yoʻq qilishga majbur deb hisoblaydi. David Brin Saberhagen ilgari surgan yechimni shunday xulosalaydi: „Biz oʻzga sayyoraliklarning radio signallarini tutolmaganmiz, shuningdek, biror-bir oʻzga sayyoralik aqlli tur Yerga qadam bosmagan. Chunki ularning barchasi radioni kashf qilganlaridan koʻp oʻtmay yoʻq qilingan“[2]. Fermi paradoksining javobi sifatida shakllangan Berserker gipotezasi oʻz nomini aynan ushbu turkumdan olgan.
Tarixi
Dastlabki Berserkerlar Yerning paleolit davriga toʻgʻri keladigan zamonda „Bunyodkorlar“ nomi bilan tanilgan irq tomonidan oʻz raqiblari — Qizil irqni butkul tugatish uchun eng soʻnggi, uzil-kesil qurol sifatida loyihalashtirilgan va yasalgan. Biroq Bunyodkorlar Berserkerlar hujumidan oʻzlarini xavfsizlantirishni uddalay olmaydilar yoki ushbu himoya tizimini Berserker dasturini oʻzgartirib yuborgan nomaʼlum nosozlik sabab yoʻqotadilar. Oqibatda, Qizil irq halok boʻlganidan keyin koʻp oʻtmay, Bunyodkorlarning oʻzlari ham oʻz ijod mahsullari qoʻlida qirilib ketadilar. Shundan soʻng Berserkerlar oʻz dasturiga kiritilgan asosiy vazifani — qayerda boʻlmasin, har qanday hayotni yoʻq qilish buyrugʻini bajarish uchun butun galaktika boʻylab yoʻlga tushadilar.
Manbalar
- ↑ Saberhagen, Fred (January 1963). „Fortress Ship“. Worlds of IF. 96–105-bet. Qaraldi: 2021-08-24.
- ↑ Brin, Glenn David. „The Great Silence — the Controversy Concerning Extraterrestrial Intelligent Life“. Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society. 24. September, 1983. 296.
Havolalar
- Rasmiy sayti
- The Taj, Official Fan Site of Fred Saberhagenʼs Berserker Universe
- Berserker series listing at the Internet Speculative Fiction Database