Beatrice Aitchison
Beatrice Aitchison (1908-yil 18-iyul — 1997-yil 22-sentyabr) — amerikalik matematik, statistik va transport iqtisodchisi boʻlib, AQSh Savdo vazirligining Transport Economics Division boʻlimiga rahbarlik qilgan[1], hamda keyinchalik AQSh pochta xizmatidagi eng yuqori lavozimdagi ayol va siyosiy darajadagi birinchi tayinlangan ayol boʻlgan[2].
Erta hayoti
Aitchisonning onasi musiqachi boʻlgan, otasi Clyde Bruce Aitchison esa advokat va iqtisodchi boʻlib, Davlatlararo savdo komissiyasida xizmat qilgan. U 1908-yil 18-iyulda Portland (Oregon) shahrida tugʻilgan. Aitchison 1916-yilgacha Portlendda yashagan, soʻng bolalik davrining qolgan qismini Vashington, D. C.da oʻtkazgan[3].
Taʼlimi
Aitchison Central High Schoolda tahsil olgan. U Phi Beta Kappa jamiyatiga aʼzo boʻlgan[3] va 1928-yilda Goucher kollejidan bakalavr darajasini olgan[1].
Nyu-York shahrida bir yil aktuariy sifatida ishlagach, u Johns Hopkins universitetida matematika boʻyicha tahsilni davom ettirgan va 1931-yilda magistr, 1933-yilda esa Ph. D. darajasini olgan[1]. Uning dissertatsiyasi Gordon Thomas Whyburn rahbarligida yozilgan boʻlib, On Mapping with Functions of Finite Sections deb nomlangan va umumiy topologiyaga oid edi[4]; u shu yoʻnalishda ikki ilmiy maqola ham chop etgan[1].
Oregon universitetida u 1937-yilda iqtisodiyot boʻyicha ikkinchi magistr darajasini olgan[5].
Faoliyati
Buyuk depressiya davrida matematik sifatida ish topish qiyin boʻlgan: u 145 ta maktabga murojaat qilgan, ammo faqat bir semestrlik vaqtinchalik ish topa olgan — Richmond universitetining Westhampton College for Women kollejida kasal oʻqituvchi oʻrnini bosgan. Shundan soʻng, 1934–1935-yillarda Amerika universitetida statistika boʻyicha lecturer sifatida ishlagan[1].
Aitchison 1935-yilda Portlendga qaytib, 1936-yilda Works Progress Administrationda ishlagan. U yana Amerika universitetiga qaytib, 1939-yilgacha statistika boʻyicha lecturer boʻlib ishlagan va shu bilan birga AQSh Qishloq xo‘jaligi departamenti hamda Davlatlararo savdo komissiyasida ham faoliyat yuritgan. 1939–1942-yillarda u Oregon universitetida iqtisodiyotdan dars bergan. 1942-yildan boshlab u yana federal hukumatda ishlay boshlagan va transport iqtisodiyoti sohasida faoliyat yuritgan[1].
1942–1951-yillarda Aitchison Davlatlararo savdo komissiyasida statistik va keyinchalik transport iqtisodchisi sifatida ishlagan. U 1942–1944-yillarda Amerika universitetida ham dars bergan va Ikkinchi jahon urushi davrida Office of Defense Transportation bilan maslahatchi sifatida ishlagan.
1951–1953-yillarda u AQSh Savdo vazirligi Office of Transportation tarkibidagi Transport Economics Divisionʼiga rahbarlik qilgan, ammo bu boʻlim 1953-yilda tugatilgan[1]. 1953-yildan 1971-yilgacha Aitchison pochta xizmatida ishlagan[6]. Keyinchalik u AQSh pochta xizmati Transport Research direktori boʻlgan va tashkilotdagi eng yuqori lavozimdagi ayolga aylangan[2].
1971-yilda nafaqaga chiqqanida[1], u federal xizmatdagi eng yuqori lavozimdagi ayollardan biri edi[7].
Mukofotlar va eʼtiroflar
AQSh Davlat xizmati komissiyasi Aitchisonga 1961-yilda Federal Woman's Award mukofotini bergan[6].
1965-yilda u Amerika Statistika Assotsiatsiyaning Fellow aʼzosi etib saylangan[8].
U 1970-yilda National Civil Service League tomonidan Career Service Award mukofotini olgan.[1] 1997-yilda Jons Hopkins universiteti tomonidan Woodrow Wilson Award mukofoti bilan taqdirlangan[7].
Aitchison Ayollar matematikasi assotsiatsiyasi tomonidan chiqarilgan mashhur ayol matematiklarga bagʻishlangan oʻyin kartalar toʻplamiga ham kiritilgan[9].
Vafoti
Aitchison 1997-yil 22-sentyabrda Vashingtondagi Sibley Memorial Hospitalda yurak yetishmovchiligi tufayli vafot etgan[6][1].
Manbalar
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 Green, Judy; LaDuke, Jeanne (2009), „Aitchison, Beatrice“, Pioneering Women in American Mathematics: The Pre-1940 PhD's, History of mathematics, 34-jild, American Mathematical Society, 120–121-bet, ISBN 9780821843765
- ↑ 2,0 2,1 „Equal Opportunities "on Paper"“, Women in the U.S. Postal System, Chapter 1: Women in Postal History, Smithsonian National Postal Museum, December 10, 2019da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2016-07-20
- ↑ 3,0 3,1 „September 22: Beatrice Aitchison (1997)“ (en-US). EpiphanyDC (2017-yil 18-sentyabr). 2020-yil 23-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 21-oktyabr.
- ↑ Beatrice Aitchison at the Mathematics Genealogy Project
- ↑ „Archives West: Beatrice Aitchison papers, 1931-1979“ (en). archiveswest.orbiscascade.org. 2018-yil 23-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 24-dekabr.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Pearson, Richard. „RETIRED POSTAL OFFICIAL BEATRICE AITCHISON DIES“. 2020-yil 22-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ 7,0 7,1 Walker, Billie (June 1997), „Honored for Service, Achievements: Thirteen to Receive Alumni Association Awards“, Alumni News, Johns Hopkins Magazine, August 15, 2016da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: July 20, 2016.
- ↑ „New ASA Fellows—1965“, The American Statistician, 19 (4): 37–38, 1965, doi:10.1080/00031305.1965.10479746
- ↑ „Mathematicians of EvenQuads Deck 1“. awm-math.org. 2022-yil 19-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 18-iyun.