Baydilda Sarnogoyev

Baydilda Sarnogoyev
Asl ismi	qirgʻizcha: Байдылда Сарногоев
Tavalludi	14-yanvar 1932-yil Budyonovka qishlogʻi, Talas tumani, Talas viloyati
Vafoti	19-noyabr 2004-yil Bishkek, Qirgʻiziston
Ijod qilgan tillari	qirgʻiz tili, rus tili
Fuqaroligi	SSSR Qirgʻiziston
Faoliyat yillari	1945—2003
Janr	poeziya
Debyut	Shumkar (1952)

Baydilda Sarnogoyev (14-yanvar 1932, Budyonovka qishlogʻi, Talas tumani, Talas viloyati — 19-noyabr 2004, Bishkek, Qirgʻiziston) — sovet va qirgʻiz shoiri, SSSR Yozuvchilar soyuzi aʼzosi (1951-yildan). Adabiyot sohasidagi xizmatlari uchun Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan. Qirgʻiziston Yozuvchilar uyushmasining Aliqul Osmonov nomidagi mukofoti (1986) sovrindori. Toʻqtogʻul Satilganov nomidagi davlat mukofoti (2000) laureati.

Hayoti va faoliyati

Baydilda Sarnogoyev 1932-yilda Talas viloyatining Talas tumani Budyonovka qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Kichikligidan yetim qolgan. Oʻz kolxozidagi 6-sinfni bitirgach, Frunzeda joylashgan 5-sonli qirgʻiz oʻrta maktabiga, A. S. Pushkin nomli maktabga oʻqishga kirgan. Baydilda bolaligidan poeziyaga qiziqqan, sheʼrlar yozgan va qoʻshiqlar bitgan. 1945-yilda, 13 yoshga toʻlganda, tuman gazetasi „Lenin bayrogʻi“da uning „Bahor keldi“ sheʼri chop etiladi. Shundan boshlab yosh shoirdan sheʼrlari respublika davriy matbuotida tobora tez‑tez eʼlon qilina boshlagan. 1951-yilda u SSSR Yozuvchilar soyuzi qoshidagi A. M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutiga oʻqishga yuboriladi. Oʻsha yili SSSR Yozuvchilar soyuzi aʼzosi boʻladi. Institutni tugatgach, 1956-yildan Sarnogoyev avvaliga „Ala-Too“ jurnalida poeziya boʻlimi mudiri boʻlib ishlaydi, soʻngra 1959-yildan 1973-yilgacha Qirgʻiziston Yozuvchilar soyuzida adabiy maslahatchi boʻlib ishlaydi. 1973-yildan ijodiy ish bilan shugʻullangan. 1981-yildan ijodiy faoliyatini kamaytirgan. Sovet tilshunosi D. N. Shmelyov Sarnogoyevni „qobiliyatli mualliflar“ qatoriga kiritgan.

Sarnogoyevning birinchi sheʼriy toʻplami „Shumkar“ („Lochin“) 1952-yilda chiqqan. Bu toʻplam uni darhol mashhur qilgan. 1956-yilda shoirning ikkinchi toʻplami — „Doʻstlarga“ nashr etilgan. „Ашуудан берген отчетум“ (1982, 1984-yillar) („Dovonda oʻy surishlar“) sheʼriy toʻplami 1986-yilda Aliqul Osmonov nomidagi Qirgʻiziston Yozuvchilar soyuzi adabiy mukofoti bilan taqdirlangan. Sarnogoyev asarlari yuksak poetikligi, taʼsirchan lirikasi bilan ajralib turadi. Shoirning koʻplab sheʼrlari qirgʻiz bastakorlari tomonidan kuyga solingan va tinglovchilar orasida juda mashhur. Uning asarlari rus tiliga tarjima qilinib, nashr etilgan, ayrim sheʼrlari Ittifoqning boshqa respublikalarida ham eʼlon qilingan.

Baydilda Sarnogoyev 2003-yil 19-noyabrda vafot etgan va Ala-Archa qabristonida dafn etilgan.

Xotirasi

2019-yilda Talas tumanidagi Bekmoldo Ishimov nomli qishloq okrugida joylashgan madaniyat uyiga Baydilda Sarnogoyev nomi berildi. Shu munosabat bilan Madaniyat uyida tadbir tashkil etilib, unda Jogorku Kengesh deputati Gulkan Moldobekova, Talas viloyatidagi Hukumatning vakolatli vakili Marat Murataliyev, Talas tumani hokimi Zamir Sidikov, oqining oʻgʻli Baxtiyar Sarnogoyev va boshqalar qatnashdilar. Ularning soʻzlariga koʻra, „shoir ijodi xalq qoʻshiqlariga juda yaqin, uning fikrlari darhol xotirada muhrlanadi, oʻz nishoniga tegadi“. Ishtirokchilar, shuningdek, u haqiqat tarafdori va vatanparvar boʻlganini ham taʼkidladilar.

Mukofotlari

• „Manas“ ordeni I darajasi (2002) — qirgʻiz adabiyotini rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun;
• „Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun“ medali (1-noyabr 1958);
• „Mehnat faxriysi“ medali;
• Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy yorligʻi;
• „V. I. Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan“ medali;
• Toʻqtogʻul Satilganov nomidagi davlat mukofoti (2000)