Barpi Aliqulov
Barpi Aliqulov (qirgʻizcha: Барпы Алыкулов; 1884-yil, Suzoq, Fargʻona viloyati — 9-noyabr 1949-yil, Frunze, Qirgʻiziston SSR) — qirgʻiz oqin-improvizator. Qirgʻiz xalqining buyuk shoirlaridan biri.
Hayoti
Barpi Aliqulov kambagʻal dehqonning oʻgʻli boʻlgan. Bolaligidan boylar qoʻlida yollanma ishchi boʻlib ishlagan. Oʻn olti yoshidayoq u mashhur qoʻshiqchi va shoir oqin-improvizator sifatida xalq orasiga tarqaldi.
Barpi Aliqulovning otasi xalq ogʻzaki ijodini juda yaxshi bilgan.
Barpi Aliqulovning ijodiy yuksalishi XIX—XX asrlar oʻzgarish davrida boshlangan.
Barpi Aliqulov inqilobgacha boʻlgan qoʻshiqlarda qirgʻiz xalqining ogʻir ahvoli haqida soʻzlab bergan.
1920-yillar boshida u ogʻir kasalligi tufayli koʻrish qobiliyatidan ayrildi va shundan soʻng oʻzini butunlay ijodga bagʻishladi.
Keyinchalik Barpi Aliqulov sotsialistik qurilish mavzularida sheʼrlar va qoʻshiqlar yaratdi. Barpi Aliqulov qoʻshiqlari 1943-yildan yozib olinadigan boʻldi. Ularning koʻpchiligi rus tiliga tarjima qilingan.
U sheʼriy shakl ustasi Toʻqtagʻulning izdoshi hisoblanadi. U fosh etuvchi-satirik asarlar muallifi, jumladan qirgʻizlar uchun ogʻir boʻlgan Qoʻqon xonligi hukmronligiga bagʻishlangan poema, xalq eposini ham aytib yurgan.
Yodga olinishi
Barpi Aliqulov sharafiga Jalolobod viloyatidagi Suzoq tumani tarkibiga kiruvchi ovul okrugi uning nomi bilan nomlangan.
Tanlangan asarlari
- Tanlangan sheʼrlar. — F.: Qirgʻizmambas, 1949. — 107 b.
- Tilak: Qoʻshiqlar toʻplami. — F.: Qirgʻizmambas, 1951. — 124 b.
- Tanlangan asarlar. — F.: Qirgʻizmambas, 1955. — 284 b.
- Maktab haqida qoʻshiq. — F.: Qirgʻizokuupedmambas, 1957. — 45 b.
- Asarlar: Bir jildlik. — F.: Qirgʻizmambas, 1960. — 288 b.
- Bir jildlik asarlar toʻplami. — F.: Qirgʻiziston, 1970. — 288 b.
- Tabiat sifati: Qoʻshiqlar. — F.: Maktab, 1973. — 20 b.
- Moʻlmoʻlum: Qoʻshiqlar. — F.: Qirgʻiziston, 1974. — 145 b.
- Bolalik: Qoʻshiqlar — F.: Maktab, 1978. — 16 b.
- Tanlanganlar. — F.: Qirgʻiziston, 1984. — 272 b.
- Tabiat siymosi: Qoʻshiqlar. — F.: Maktab, 1987. — 20 b.
Rus tiliga tarjimalar
- Izbrannoye: Stixi. — Frunze: Kirgizgosizdat, 1958.
- Stixi. — M.: Molodaya Gvardiya, 1958.
Manbalar
Adabiyotlar
- Katta sovet entsiklopediyasi. — M.: Sovet entsiklopediyasi. 1969—1978.
- Katta ensiklopedik lugʻat. 2000.
- A.Turdugʻulov, B.Otorboyev. Badiiy soʻz sanʼati. Qirgʻiz adabiyoti Bishkek, 2008-yil.
- Qirgʻiz Respublikasining oqinlari/Qirgʻizpatent/ T?z.: A.Chekirov, ?Kaliyeva. — B.: 2010. — ISBN 978-9967-26-120-4
- B. S. Isakov, Ch. B. Isakova. Qirgʻiz adabiyoti Bishkek 2002-yil