Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Barari Ghat jangi: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi

2026-yil 19-noyabr, 22:27 dagi (joriy) koʻrinishi

Barari Gʻat jangi (1760)
Afgʻonlar va Maratxalar toʻqnashuvlari
Sanalar 1760-yil 9-yanvar
Urush yeri Burari, Dehli, Hindiston
Natija Durroniy–Rohilla gʻalabasi
Raqiblar
Seal of Ahmad Shah Durrani Durroniylar davlati
Rohilkhand qirolligi
Maratxa imperiyasi
Qoʻmondonlar
Seal of Ahmad Shah Durrani Ahmadshoh Durroniy
Najib ad-Dawlah
Sardor Qutb Shoh
Flag of the Maratha Empire Dattaji Rao Scindia †
Flag of the Maratha Empire Sabaji Rao Scindia
Flag of the Maratha Empire Jankoji Rao Scindia
Flag of the Maratha Empire Jotiba
Kuchlar
Nomaʼlum 80 000 otliq[1]
Yoʻqotishlar
Nomaʼlum 1 000+ halok boʻlgan

Barari Ghat jangi (बुराडी घाट) — Durroniylar va Rohilla afgʻonlari bilan maratxalar qoʻshini oʻrtasida boʻlib oʻtgan harbiy toʻqnashuv. Jangda marathalar qoʻshini magʻlubiyatga uchradi, uning qoʻmondoni esa jang maydonida halok boʻldi.

Jangoldi voqealar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Durroniylar qoʻshinidan magʻlubiyatga uchragach, Dattaji Rao Scindia Dehli tomon chekinib, 29-dekabr kuni Sonipatga yetib keldi. U Boburiylar vaziri Imad-ul-Mulkga Dehli mudofaasini tashkil etishni topshirdi. Biroq vazir unga xiyonat qilib, Dehlini himoyasiz qoldirdi. Vaziyatni yanada ogʻirlashtirgan jihat shuki, mahalliy dehqonlar maratxalarni xush koʻrmas va ularga ishonib boʻlmas edi. Navbatdagi toʻqnashuvni ortga surib boʻlmasligini anglagan Dattaji Barari Ghatga yetib keldi.

4-yanvar kuni ikki qoʻshin Jamna daryosining ikki sohilida joylashgan paytda, dushmanning daryodan oʻtishiga yoʻl qoʻymaslik uchun maratxa askarlariga Jamnadagi barcha kechuvlarni qoʻriqlash buyurildi. 6-yanvar kuni Dattaji Dehliga borib, jangovar harakatlarda qatnashmaydigan kishilar hamda maratxa zobitlarining oila aʼzolarini Revariga joʻnatdi[2].

8–9-yanvarga oʻtar kechasi Abdaliy maratxalar mudofaasini hamda daryodan oʻtish imkoniyatlarini oʻrganishga qaror qildi. Najib ad-Dawlah va boshqa Rohilla sardorlari bu vazifani bajarishga otlandilar. Ular bilan birga tuyalardan va kichik fillardan iborat harbiy boʻlinma ham yoʻlga chiqdi. Har bir hayvonga yengil dala toʻplari va artilleriyachilar joylashtirilgan edi[3]. Ular daryoning suv yoʻlidan oʻtib, pana joyga yashirindilar, biroq maratxalar ularni payqab qoldi. Rohillalarning orqa tomoni afgʻon otliqlari tomonidan himoyalangan edi.

Bu haqda Dattajiga xabar berilgach, Sabaji Scindia va uning qilich hamda nayzalar bilan qurollangan askarlari dushmanga qarshi kurashish uchun daryoning narigi sohiliga oʻtdilar. Biroq qamishzor va butalar orasiga yashiringan musketyorlar ularni oʻqqa tutdilar. Maratxalarning ogʻir ahvolga tushib qolganini eshitgan Dattaji voqea joyiga shoshildi. Dushmanning joylashuvini aniq bilmagan holda, u oz sonli qilichboz askarlari bilan afgʻonlar ustiga tashlandi. Ammo oʻq Dattajiga tegib, uni halok qildi[4][5][6][7][8].

Yordamga yetib kelgan Jankoji Scindia ham oʻqqa tutildi va hushidan ketib, yerga quladi. Dattajining ukasi Jobita ham jangda halok boʻldi. Qoʻmondonlari oʻldirilganini koʻrgan maratxalar qoʻshini ruhiy tushkunlikka tushib, jon saqlash maqsadida jang maydonini tark etdi. Ular ming nafardan ortiq kishisini yoʻqotgan edi[9]. Maratxalarning aksariyati Dehliga yetib borishga muvaffaq boʻldi, biroq afgʻonlar va rohillalar ularni taʼqib qilib, chekinayotgan koʻplab askarlarni qirib tashladilar[10]. Najibxonning diniy ustozi Qutbshoh Rohilla Dattajining jasadini topib, uning boshini tanasidan judo qildi. Kesilgan bosh Najibxon va Abdaliyga koʻrsatildi[11][12][13].

Gʻalaba qozongan afgʻonlar chekinayotgan maratxalarni taʼqib qilgan holda, 9-yanvar kuni Dehli shahriga kirib keldilar. Bu vaqtda shahar aholisining aksariyati allaqachon uni tark etgan, qolganlari esa uylariga berkinib olgan edi. Imad-ul-Mulk, butun Boburiylar maʼmuriyati va qoʻshini, shuningdek, Qizil qal’a himoyasiz qoldirilgan edi. Afgʻonlar Shoh Jahon IIIni Boburiylar imperiyasining yangi hukmdori sifatida taxtga oʻtqazdilar va uning Abdaliy himoyasida ekanini eʼlon qildilar. Shuningdek, Abdaliy oʻz noiblariga imperatorni hech qanday noqulay vaziyatga solmaslikni buyurdi[14][15][16].

  1. ↑ Fayz Muhammad Kitab Hazarah. The History Of Afghanistan Fayż Muḥammad Kātib Hazārah's Sirāj Al Tawārīkh By R. D. Mcchesney, M. M. Khorrami (trans., ann.), 2012 — 32-bet. 
  2. ↑ Jaswant Lal Mehta, Advanced Study in the History of Modern India 1707-1813, p. 268-9 [1]
  3. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 269
  4. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 269
  5. ↑ Jaywant Joglekar, Decisive Battles India Lost (326 B.C. to 1803 A.D.), 86 [2]
  6. ↑ D.S Saggu VSM, Battle Tactics And War Manoeuvres of the Sikhs
  7. ↑ „Battle of Barari Ghat | Sepoy Mutiny, British Raj & Bengal Army | Britannica“ (en). www.britannica.com. Qaraldi: 2025-yil 25-mart.
  8. ↑ Maratha Generals and Personalities: A gist of great personalities of Marathas (en). Pratik gupta, 2014-08-01. 
  9. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 269-270
  10. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 270
  11. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 270
  12. ↑ D.S Saggu VSM.
  13. ↑ Jaywant Joglekar, p. 86
  14. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 270
  15. ↑ Frédéric, Louis; Dewnarain, Dave. Le Nouveau Dictionnaire de la civilisation indienne - Édition intégrale (fr). Groupe Robert Laffont, 2018-01-11. ISBN 978-2-221-21774-0. 
  16. ↑ Jaques, Tony. Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity through the Twenty-first Century [3 volumes] (en). Bloomsbury Publishing USA, 2006-11-30. ISBN 978-0-313-02799-4.