Banuriy
Banuriy (shuningdek Banoriy yoki Binoriy shakllarida ham yoziladi) — Paygʻambar Muhammad avlodidan boʻlgan sayyidlar oilasining familiyasi boʻlib, ular bevosita avlod sanaladi va nasablari Afgʻonistonning (hozirgi Pokiston hududi) puxtun mintaqasidan boʻlgan, Kohat, Peshavar, Landi Kotal, Svat va Malakand hududlarini oʻz ichiga olgan, Shayx Sayyid Adam Banuriy orqali kelib chiqadi. Uning nasabi Muhammad avlodidan boʻlgan imom Muso ibn Jaʼfar al-Kozimga borib taqaladi[1][2][3][4].
Kelib chiqishi
Banuriy familiyasini koʻtaruvchi kishilar Shayx Sayyid Adam Banuriy orqali naqshbandiya tariqatining soʻfiy shayxi vositasida Muhammadning bevosita avlodidir. Banuriy nomi Afgʻonistondan safar qilib, Hindistondagi Sirhind yaqinidagi Banur shaharchasida bir muddat istiqomat qilib, u yerda tasavvufdagi ruhiy maqomiga erishish uchun irshod etilgan Shayx nomidan kelib chiqqan. Banur Hindiston Panjobining poytaxti Chandigarh shahridan taxminan 25 km uzoqlikda, Chandigarh–Patiala milliy yoʻli, NH 64 boʻyida joylashgan kichik shaharchadir. Banuriylar koʻplab oilalardan iborat urugʻ emas, balki faqat Muhammad bilan bevosita bogʻlangan bitta zodagon va obroʻli oilani ifodalaydi. Shu bois Shayx Sayyid Adam Banuriyning nasabini bevosita Muhammadga va undan keyin yana bir buyuk paygʻambar Ibrohimga qadar bogʻlash mumkin.
Banuriylar oʻz nasabi va zodagon kelib chiqishi tufayli Boburiylar davrida va keyinchalik mustamlaka boshqaruvi davrida katta yoʻqotishlarga uchragan[1][2][3][4].
Sayyid Adam Banuriy
Shayx Sayyid Adam Banuriy Afgʻonistonda yashagan. Sayyid Adam Banuriy ajdodlari Iroqdagi Roh mintaqasidan boʻlgan[1][2][3][4].
Kitoblari
1625–1626-yillarda Sayyid Adam Banuriy mujaddid va naqshbandiya taʼlimotlariga oid „Kalimatul Maʼrif“ nomli kitob yozgan. Uning boshqa ikki asari — „Xulosatul Maʼrif“ va „Nikatul Asror“ ham soʻfiy taʼlimotlari va naqshbandiya tariqatining ahamiyati haqidagi asarlar sirasiga kiradi. Sayyid Adam Banuriy shuningdek mujaddid taʼlimotlarini Hijozda yoygan birinchi zot boʻlgan[1][2][3][4].
Shogirdlari
Koʻplab puxtunlar va boshqa musulmonlar uning shogirdlari va ergashuvchilariga aylangan, Muhammad Amin Badahshiy bu raqamni 12 ming kishi, ularning 100 nafari xalifa boʻlgan, deb taxmin qiladi. Shayxning izdoshlarining soni shu qadar koʻp ediki, bu holat mahalliy Boburiy amaldorlar va mintaqaning mansabparast zodagonlari nigohida tahdid va gumon sifatida qabul qilindi. 1052/1642–1643-yillarda Shayx asosan shogirdlardan tarkib topgan (oʻsha paytga kelib xususiy qoʻshin hajmiga yetgan) qoʻllab-quvvatlovchi safdoshlari bilan Lohurga keladi. Boburiylar hokimi shunchalik xavotirga tushdiki, imperator oʻz devoni, Saʼdullohxonni, u bilan birga mullā Abdulhakim Sialkotiyni vaziyatni oʻrganish uchun yuborishga qaror qildi. Sayyid Adam Banuriy ularning ikkovini ham eʼtiborsiz qoldirdi. Saʼdullohxon tavsiyasiga binoan naqshbandiya tariqatini Boburiylar saltanatiga raqib deb bilgan Boburiylar imperatori bu ulkan izdoshlar toʻdasi saltanat uchun potensial tahdid, degan xulosaga keldi va Shayxni baʼzi shogirdlari bilan birga Makka shahriga surgun qildirdi.
Rivoyat qilinishicha, imperator Shohjahon tushida saltanati qulashini koʻradi va u yerda u Adam Banuriyni yomon muomala qilgani uchun qilgan xatosini anglaydi. U Adam Banuriyni ketishdan qaytarishga uringan, ammo kech boʻlgan, Adam Banuriy allaqachon Kathiavar portidan kemada Makkaga joʻnab ketgan edi. Bashorat roʻyobga chiqadi: oradan koʻp oʻtmay, Avrangzeb Olamgir taxtni egalladi va otasi (Shohjahonni) Agradagi qalʼada qamab qoʻydi.
Makkada haj amallarini ado etgach, Adam Banuriy boshqa mashhur ulamolar bilan bahs qilish va islohotchi gʻoyani targʻib etish uchun Madinaga bordi. U 1642-yilda Madinada vafot etdi. Shundan soʻng uning oilasi ikki katta zarbaga duch keldi: avval imperator Avrangzeb hukmronligi davrida, ularning Yusufzay qabilalarining Svat va Buner hududlaridagi taʼsiriga qarshi chiqqan; keyinroq esa Britaniya istilosi va hukmronligi davrida, ularning koʻp qismi oʻrmon va qishloq xoʻjaligi yerlarining aksariyati davlat mulkiga aylantirildi va uni saqlab qolish tojga sodiq qolish sharti bilan uzaytirib turiladigan ijaraga bogʻlab qoʻyildi[1][2][3][4].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 الحسینی, میر سید ثاقب عماد (2003). "ابحاث و تشریح". مشجرات شیخ المشائخ سید محمد.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 بنوری, سید آدم. نکات الاسرار.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 „آدم بنوری ( ـ مدینه ۱۰۵۳ق) - ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی“ (fa). awiki.ir. 2018-yil 17-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 17-sentyabr.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Quddūsī, Iʻjāzulḥaq. Taz̲kirah-yi ṣūfiyā-yi sarḥad (ur). Markazī Urdū Borḍ, 1966.
Agar muayyan kishiga yoʻnaltirmoqchi boʻlgan ichki havola sizni ushbu sahifaga olib kelgan boʻlsa, havolaga oʻsha kishining ismi(lar)ini qoʻshish orqali uni oʻzgartirishingiz mumkin.