Banque Misr: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi |
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
|
| |
|
| |
| Turi | Davlat banki |
|---|---|
| Joylashuvi | Qohira, Misr |
| Asoschi(lar)i | Talʼat Harb, Jozef Kattaviy, Jozef Sikurel |
| Vebsayti | https://www.banquemisr.com/ |
Banque Misr S. A.E. (misr arab lahjasida: بنك مصر ش.م.م.) — Misrning yirik va yetakchi beshta banklaridan biri. 1920-yilda tashkil etilgan bankning Misrdagi barcha muhofazalarda filiallari, shuningdek, mamlakatda ishlayotgan xorijliklar uchun valyuta ayirboshlash va ishlash ruxsatnomalarini rasmiylashtirish shoxobchalari mavjud. Unga iqtisodchi Talʼat Harb Posho, sanoatchi Jozef Aslan Kattaviy Posho va Jozef Sikurel hamkorlikda asos solishgan. Birlashgan Arab Respublikasi hukumati 1960-yilda bankni davlat tasarrufiga oʻtkazgan.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Misr milliy bankini tashkil etish gʻoyasi kamida Muhammad Ali Posho davriga borib taqaladi. U kasallikka chalinib, vafot etishidan biroz oldin 700 000 piastr sarmoya bilan bank tashkil etishni buyurgan edi. Amin Shumayyil 1879-yil 26-aprelda „Al-Tijara“ gazetasida ushbu gʻoyani qoʻllab-quvvatlovchi maqola yozgan. Bir qator misrlik aslzodalar loyihani muhokama qilish uchun yigʻilgan boʻlsalar-da, Ismoil Posho va Milliy Majlis oʻrtasidagi nizo, shuningdek, undan keyin yuz bergan Urabiy qoʻzgʻoloni bu safar mazkur gʻoyaning amalga oshishiga toʻsqinlik qildi. Qoʻzgʻolon yetakchisi Ahmad Urabiyning doʻsti Uilfrid Skauen Blant oʻz xotiralarida Urabiy dehqonlar uchun „kredit banki“ tashkil etishni rejalashtirgani haqida yozgan[1][2].
Vataniy partiyasi aʼzosi va Huquq maktabi (hozirgi Qohira universiteti tarkibiga kiradi) vitse-prezidenti Umar Lutfiy Bey 1908-yil 1-noyabrdan boshlab Universitetlar klubida oʻqigan maʼruzalarida bu gʻoyani qaytadan ilgari surdi. Biroq uning Germaniya va Italiya yordami hamda kreditlaridan foydalanish haqidagi takliflari siyosiy jihatdan bahs-munozaralarga sabab boʻldi[1].
Jozef Kattaviy va Talʼat Harb 1920-yilda Banque Misrga asos solishdi[3]. Talʼat Harb 1907-yil va 1911-yilda Misr sarmoyasi hisobiga milliy bank tashkil etishga chaqiruvchi kitoblarni nashr ettirgan edi. Oʻsha paytda Misr Milliy banki Britaniyaga, Misrdagi boshqa banklar esa xorijliklarga tegishli edi. Harb sefard yahudiylariga qarashli Banque Suarès banki egasi bilan doʻstligi tufayli Deutsche Orientbank faoliyati bilan yaxshi tanish boʻlgan va Banque Misr faoliyatini shu bank namunasida yoʻlga qoʻygan.
Harb Banque Misr va unga qarashli kompaniyalarni muayyan tamoyillar asosida tashkil etdi: barcha ish yuritish arab tilida olib borilar, bankni misrliklar boshqarar va uning aksiyalariga egalik qilish huquqi faqat Misr fuqarolariga berilar edi. Banque Misr direktorlar kengashi tarkibidan bir qator sefard yahudiylari va bir nafar qibtiy nasroniy ham joy olgan.
1926–1927-yillarda Banque Misr Fransiyaga kelgan misrlik sayyohlarga xizmat koʻrsatish maqsadida oʻzining ilk xorijiy shoʻba korxonasi — Banque Misr-France bankini tashkil etdi. Uning Parijdagi ofisi Peti-Shan koʻchasining 101–103-uylarida (hozirgi Daniel Kazanova koʻchasining 33–35-uylarida), roʻyxatdan oʻtgan manzili esa kvartalning narigi tomonidagi Vandom maydonining 24-uyida joylashgan edi[4].
Toʻrt yil oʻtgach, Banque Misr Livandagi Banque Essadine bilan birlashib, Banque Misr-Syrie-Liban qoʻshma korxonasini tuzdi. Keyinchalik ushbu bank Tripolidagi Banque Ezzeddine & Adib (Izz ad-Din) bankini oʻz tarkibiga qoʻshib oldi.
1939-yilda Banque Misr imkoniyatlaridan ortiq darajada kengayib ketishi oqibatida moliyaviy qiyinchiliklarga duch keldi va yangi rahbariyat qoʻl ostida qayta tashkil etildi[5]. Talʼat Harb Posho oʻrnini Hofiz Afifiy Posho egalladi[6].

1960-yilda Jamol Abdul Nosir Misrdagi barcha xorijiy va mahalliy banklarni, jumladan, mamlakatning toʻrtta eng yirik banki — Misr Milliy banki, Banque Misr, Alexbank va Banque du Caireni davlat tasarrufiga oʻtkazdi. Keyingi yili Suriya ham mamlakatda faoliyat yuritayotgan barcha banklarni, shu jumladan, Banque Misrning Suriyadagi boʻlimlarini milliylashtirdi.
- 1963-yil. Banque Misr Liviyadagi filiallarini boshqarish uchun Nahda Arabian Bankni tashkil etdi.
- 1971-yil. Banque Misr Banque de Port-Said bankini oʻz tarkibiga qoʻshib oldi. Banque de Port-Said 1960-yilda Banque Belge et Internationale en Egypte va Bank of Tokyo kabi bir nechta xorijiy banklarning Misrdagi faoliyatini boshqarish uchun tuzilgan edi. Shuningdek, u 1964-yilda Al-Goumhouria bankini ham oʻz tarkibiga qoʻshib olgan. Ushbu bank esa 1956-yilda Ionian Bank va Usmonli bankining Misrdagi faoliyatini oʻz zimmasiga olgan edi[7]:48.
- 1975-yil. Xorijiy sarmoyalar kirib kelishini erkinlashtirish siyosati bir qancha Misr banklariga xorijiy banklar bilan qoʻshma korxonalar tashkil etish imkonini berdi.
- 1976-yil. Banque Misr Misr International Bank (MIBank) bankini tashkil etdi. Undagi ulushlar quyidagicha taqsimlandi: Banque Misr — 44%, First Chicago — 20%, Europartners — 10,5%, UBAF Bank — 8,5%, Banco di Roma — 7,375% va Mitsui Bank — 2,625%.
- Banque Misr Bank of America bilan hamkorlikda Misr American International Bank (MAIB) bankini tashkil etdi.
- Banque Misr Banco Exterior de España bilan qoʻshma korxona shaklida Misr Exterior Bankka asos soldi.
- 1977-yil. Banque Misr bir qator Ruminiya banklari bilan hamkorlikda Misr Romanian Bankni tashkil etdi. Dastlab aksiyalarning 51 foiziga Banque Misr, 19 foiziga Banca Romana de Comert Exterior, qolgan qismiga esa Banca Agricola va Banca Comerciala Romana kabi boshqa Ruminiya banklari egalik qilgan.
- 1988-yil. Banque du Caire MIBankning 17 foiz ulushini sotib oldi, Banque Misr esa First Chicagoning 20 foizlik ulushini oʻz qoʻliga oldi.
- 1995-yil. Banque Misr Alexbank, Misr Milliy banki, Banque du Caire va Kato Aromatics bilan birgalikda Ugandada Cairo International Bankni tashkil etdi.
- 1996-yil. MIBank aksiyalarining 10 foizini birlamchi ommaviy taklif (IPO) orqali Misr jamoatchiligiga sotdi. Qolgan aksiyadorlar qatoriga taxminan 55 foiz ulush bilan Banque Misr, Banca di Roma International (10%), British Arab Commercial Bank (8,5%), Commerzbank va Banco Central Hispano Americano (birgalikda 7,875%), shuningdek, Sakura Bank (2,625%) kirgan.
- 2004-yil. Banque Misr Misr Exterior Bankni oʻz tarkibiga qoʻshib oldi.
- 2005-yil. National Société Générale Bank (NSGB) — Misr Milliy banki va Fransiyaning Société Générale banki qoʻshma korxonasi — Misr International Bank (MIBank)ning nazorat paketini sotib oldi. Natijada NSGB Misrdagi xususiy sektorning eng yirik bankiga aylandi. Arab African International Bank (AAIB) Misr American International Bank (MAIB)ni sotib oldi. Livanning Blom Bank banki esa Misr-Ruminiya qoʻshma korxonasi Misr Romania Bankdagi ulushini 84 foizlik paketni sotib olish orqali 97 foizga yetkazdi.
Banque Misr Wallet
[tahrir | manbasini tahrirlash]2017-yil mart oyida Banque Misr mobil telefon orqali elektron toʻlovlarni amalga oshirishga moʻljallangan onlayn bank xizmatini ishga tushirdi. Wallet xizmati orqali hisobvaraqlarga pul kiritish va ulardan pul yechish, xizmat yoqilgan hisobvaraqlar oʻrtasida pul oʻtkazish, kommunal toʻlovlarni amalga oshirish, kompaniyalar hisobini toʻldirish, xayriya qilish, jarimalarni toʻlash, xalqaro pul oʻtkazmalarini qabul qilish va tasdiqlangan savdo nuqtalarida xaridlar uchun haq toʻlash mumkin[8].
Xalqaro faoliyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Bankning Yoxannesburg, Parij va London shaharlarida vakolatxonalari mavjud[9].
- Birlashgan Arab Amirliklari. Bankning ushbu mamlakatdagi boʻlimi 1974-yilda Banque du Caire nomi bilan tashkil etilgan. 2008-yilda uning nomi bosh bank nomiga mos ravishda oʻzgartirilgan. Amirliklarda bankning beshta filiali mavjud[10].
- Livan. Banque Misr Livanda faoliyat yuritayotgan eng qadimgi banklardan biri boʻlib, 1929-yilda tashkil etilgan. Uning mamlakat boʻylab 18 ta filiali mavjud, kapitali esa 100 milliard Livan funtini tashkil etadi.
- Saudiya Arabistoni. 2021-yil 6-aprelda Saudiya Arabistoni Vazirlar Mahkamasi Banque Misrga qirollik hududida filial ochish uchun ruxsat berdi[11].
Sanksiyalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]2026-yil avgustida AQSh Moliya vazirligi Eronga qarshi ikkilamchi sanksiyalarga rioya etilishini taʼminlash maqsadida bankka nisbatan sanksiyalar joriy etdi[12].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 Raḍwān, Fatḥī. Ṭalʻat Ḥarb : baḥth fī al-ʻaẓamah. Cairo: Dar al-Kitab al-'Arabī, 1970 — 68, 131-bet.
- ↑ Davis 1983, s. 103.
- ↑ Earl L. Sullivan. Women in Egyptian Public Life. Syracuse University Press, 1 January 1986 — 171-bet. ISBN 978-0-8156-2354-0. Qaraldi: 2014-yil 6-oktyabr.
- ↑ „Banque Misr : Société anonyme égyptienne, Le Caire“ (1927/05/21.11.2026).
- ↑ Hansen, Bent „World Bank Document - multi-page.pdf“. World Bank Document.
- ↑ Beniamen, Akram; F. Wilson, John; Abdelrehim, Neveen „Corporate Networks and Business Groups in Egypt, 1924–1948: Economic Necessity or Entrepreneurial Dynamism“. Cambridge University Press (2023-yil 9-oktyabr).
- ↑ Adrian E. Tschoegl (2004). "Financial Integration, Dis-integration and Emerging Re-integration in the Eastern Mediterranean, c. 1850 to the Present". Financial Markets, Institutions & Instruments 13 (5): 245–285. doi:10.1111/j.0963-8008.2004.00078.x. http://www.mafhoum.com/press4/bank124.pdf.
- ↑ Yaqoub, Ahmed. „بنك مصر أول بنك يوفر خدمة السحب والإيداع لمحافظ الهاتف المحمول الإلكترونية“. Youm7 (2018-yil 7-noyabr). Qaraldi: 2021-yil 18-may.
- ↑ „Banquemisr - BM Branches and ATMs“. www.banquemisr.com.
- ↑ „Profile“. Banque Misr UAE. 2021-yil 18-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 18-may.
- ↑ „سياسي / مجلس الوزراء يعقد جلسته ـ عبر الاتصال المرئي ـ برئاسة خادم الحرمين الشريفين“. Saudi Press Agency (2021-yil 6-aprel). Qaraldi: 2021-yil 18-may.
- ↑ https://www.wsj.com/world/middle-east/a-core-egyptian-bank-gets-caught-up-in-treasurys-iran-crackdown-bb867772
Qoʻshimcha adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Davis, Eric. Challenging Colonialism: Bank Misr and Egyptian Industrialization, 1920-1941. Princeton University Press, 1983. ISBN 9781400853748.
- Deeb, Marius (1976). "Bank Misr and the Emergence of the Local Bourgeoisie in Egypt". Middle Eastern Studies 12 (3): 69–86. doi:10.1080/00263207608700323. ISSN 0026-3206.
- Tignor, Robert L.. State, Private Enterprise and Economic Change in Egypt, 1918-1952. Princeton University Press, 1984. ISBN 9780691054162.
- Vitalis, Robert. When Capitalists Collide: Business Conflict and the End of Empire in Egypt. University of California Press, 1995. ISBN 9780520085947.