Bahrom ad-Doiy
| Bahrom ad-Doiy | |
|---|---|
| بهرام الداعي | |
| Tavalludi | |
| Fuqaroligi |
Nizoriy ismoiliy davlati Damashq amirligi |
| Kasbi | Missioner, harbiy yetakchi |
Bahrom ad-Doiy (arabcha: بهرام الداعي, shuningdek „Bahrom doiy [daʼvatchi]“) yoki Astarobodlik Bahrom, XII asrda yashagan fors millatiga mansub Nizoriy ismoiliylar vakili boʻlib, 1113-yildan 1128-yilgacha Suriyada Hashshoshiylarning bosh doiysi va yetakchisi boʻlgan. Damashqda nizoriylarning tayanch davlatini tuzish urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlangan boʻlsa-da, Shimoliy va Janubiy Suriyada nizoriylarning mavjudligini shakllantirishda muhim rol oʻynagan[1].
Faoliyati
Bahrom Nizoriy ismoiliylar yetakchisi Abu Ibrohim Asadobodiy ismli shaxsning jiyani boʻlgan. Asadobodiy 1101-yilda saljuqiylar sultoni Barqiyoruq buyrugʻi bilan amalga oshirilgan qirgʻinlar chogʻida Bagʻdodda qatl etilgan[2][3][4]. Asadobodiy avvalroq Barqiyoruqning elchisi lavozimida xizmat qilgan[4].
Oʻzidan avvalgi yetakchi Abu Tohir as-Sayigʻ qatl etilib, Halabda nizoriylar tugatilganidan soʻng, Bahrom Alamut qalʼasidan Suriyada nizoriylar tayanchini kengaytirish maqsadida yuborilgan[1].
Ibn al-Qalanisiyning Damashqda ismoiliylarning mavjudligi haqidagi asosiy manbasiga tayangan holda aytish mumkinki, Bahrom faoliyatini Suriyada yashirin tarzda yashab, targʻibotchilik qilishdan boshlagan[5].
Halabdagi nizoriylar qudrati 1123-yilda Artuqiylar amiri Belek Gʻoziy shaharni egallaganidan soʻng pasaya boshlagan. Ushbu amir 1124-yilda bu firqani shahardan quvib chiqargan[1].
Bahrom oʻz homiysi mardinlik artuqiy amir Ilgʻoziy tavsiyasi bilan Janubiy Suriyaga joʻnagan. Oʻsha paytda buriylar hukmdori Tugtegin tasarrufida boʻlgan Damashqda tayanch yaratishga harakat qilgan. Bu davrda, yaʼni 1125-yilda Damashq Baldvin II boshchiligidagi frank salibchilari tahdidi ostida edi. Homs hamda boshqa hududlardan kelgan ismoiliylar Tugtegin qoʻshinlariga qoʻshilib, 1126-yilda franklarga qarshi Marj as-Saffor jangida ishtirok etgan[5]. Shu sababli Tugtegin Bahromni mamnuniyat bilan qabul qilgan. Tugteginning bosh vaziri Abu Ali Tohir ibn Said al-Mazdaqoniy (المزدقاني) nizoriylarga moyil boʻlib, Tugteginni Damashqda bir daʼvat markazi (dar al-dava) hamda chegara qal’asi Baniasni Bahromga berishga koʻndirgan. Bahrom bu qal’ani qayta mustahkamlab, oʻz tayanchiga aylantirgan va u yerdan keng koʻlamli hujumlar uyushtirgan. Ehtimol, yana bir qancha hududlarni ham egallagan. 1128-yilga kelib ularning faoliyati shu darajada kuchayganki, Ibn al-Qalanisiy taʼrificha, „bu haqda ochiqcha gapirishga hech kim jur’at etmagan“[5]. Shu bois Tugtegin Bahrom bilan boʻlgan munosabatlaridan xavotir ola boshlagan. Ibn al-Qalanisiy bu vaziyatda al-Mazdaqoniyni aybdor deb biladi, Ibn al-Asir esa Tugteginning oʻzini mas’ul deb hisoblaydi[6][7][1].
Oʻlimi
Bahrom 1128-yilda Hermon togʻining gʻarbiy yon bagʻirlaridagi Vodiy at-Taymda mahalliy qabilalar bilan jang chogʻida halok boʻlgan[3][5]. Uning vafotidan soʻng Damashqda ismoiliylarning mavqei pasaya boshlagan. Uning oʻrniga yana bir fors doiysi Ismoil al-Ajamiy tayinlangan[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Mirza, Nasseh Ahmad. Syrian Ismailism: The Ever Living Line of the Imamate, AD 1100-1260 (en). Psychology Press, 1997 — 10–12-bet. ISBN 9780700705054.
- ↑ Lewis, Bernard (1967), The Assassins, Perseus Books, New York, pp. 52–53, 104–106
- ↑ 3,0 3,1 Setton, Kenneth Meyer; Baldwin, Marshall W.. A History of the Crusades (en). Univ of Wisconsin Press, 1969 — 111–120-bet. ISBN 978-0-299-04834-1.
- ↑ 4,0 4,1 Richards, D. S., Editor (2010), The Chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading Period from al-Kamil fi’l-Taʼrikh. Part 1, 1097–1146., Ashgate Publishing, Farnham, UK, pp. 40–47
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Gibb, N. A. R., Editor (1932), The Damascus Chronicle of the Crusades. Extracted and translated from the Chronicle of ibn al-Qalānisi, Luzac & Company, London, pp. 174–177, 179–180, 187–191
- ↑ Richards, D. S., Editor (2010), The Chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading Period from al-Kamil fi’l-Taʼrikh. Part 1, 1097–1146., Ashgate Publishing, Farnham, UK, pp. 260–261
- ↑ Wasserman, James. [[1](https://books.google.com/books?id=c10oDwAAQBAJ&pg=PT117) The Templars and the Assassins: The Militia of Heaven] (en). Simon and Schuster, 2001 — 117-bet. ISBN 9781594778735.