Kontent qismiga oʻtish

Bahora Alaviy

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Bahora Alaviy
بەهارە عەلەوی
Fayl:BahareAlavi.jpg
Tavalludi 1989
Saqqiz, Eron
Vafoti 27-aprel 2011-yil(2011-04-27)
(22 yoshda)
Sanandaj, Eron
Dafn etilgan joyi Saqqiz
Kasbi inson huquqlari faoli, ayollar huquqlari himoyachisi va bloger (yozuvchi)

Behare Eleviy yoki Bahora Alaviy (1989 — 2011) — eronlik inson huquqlari faoli, ayollar huquqlari himoyachisi va bloger (yozuvchi)[1]. U 1989-yilda Eronning Saqqiz shahrida kurd oilasida tugʻilgan. U Eron qonunlarini ayollar huquqlari foydasiga oʻzgartirishga qaratilgan Bir million imzo toʻplash kampaniyasi aʼzosi boʻlgan va 2011-yil boshlarida avtohalokatda vafot etgan[2][3][4][5].

Tarjimai holi va faoliyati

Bahora Alaviy 2005-yilda, 16 yoshida, oʻsmirlik chogʻida yozishni boshlagan, ayni oʻsha paytda u ayollar huquqlarini himoya qilishni boshlagan va „Quyosh qizi“ nomli blogini yuritishga kirishgan. Uning bloglarida asosan ayollar mavzusi hamda feminist va jinsiy tengsizlikka oid tushunchalarning tabu qilinishi yoritilgan edi[6][7].

U jurnalistikaga qiziqqani uchun bir necha maxsus jurnalistika kurslarida ham qatnashgan va bu sohada professional ishlashni niyat qilgan. Ammo ishining eng yuksak nuqtasi ayollarni kamsituvchi Eron qonunlarini oʻzgartirishga qaratilgan Bir million imzo kampaniyasi boʻldi. U Kirmonshohdagi kampaniyaning eng faol aʼzolaridan biri boʻlib, kampaniyaning Tehron, Sanandaj, Rasht, Isfahon va Saqqizdagi koʻplab uchrashuv va yigʻilishlarida ishtirok etgan. Uning ayrim maqolalari „tenglik uchun oʻzgarish“ („Change for Equality“) kabi turli veb-saytlarda chop etilgan[8]. Bahoraning faoliyatining yana bir qismi siyosiy mahbuslarni, ayniqsa Kurdistondagi mahbuslarni himoya qilish sohasi bilan bogʻliq boʻlgan. U mahbuslar oilalari bilan aloqaga chiqib, ommaviy axborot vositalariga intervyular berish orqali ularning ozod qilinishiga erishishga harakat qilgan. U Yashil harakatning faol norozilaridan biri boʻlib, Kirmonshohdagi norozilik namoyishlarida va oʻldirilganlarni xotirlash tadbirlarida faol qatnashgan. Uning eng faol saʼy-harakatlaridan biri Sanandaj qamoqxonasi oldida boʻlib, u yerda ularning qatl etilishini toʻxtatish maqsadida Habibullo Latifiyga nisbatan ijro etilishi rejalashtirilgan oʻlim jazosiga qarshi norozilik namoyishi oʻtkazgan. Xususan, u turli shaharlardagi siyosiy mahbuslar ahvoliga eʼtibor qaratishga intilgan[9].

Uning safdoshlaridan biri, Human Rights Watch tomonidan beriladigan Hellman/Hammett mukofotiga sazovor boʻlgan Kave Kirmonshohiy, bu mukofotni Radio Zamanehga bergan intervyusida Bahoraga ataganini bildirgan[10].

Bahora Alaviy 2011-yil 27-aprelda avtohalokatda vafot etgan[11].

Bahora Alaviyning oʻlimi inson huquqlari va ayollar huquqlari faollari orasida keng aks-sado berdi, ommaviy axborot vositalarida uning hayoti va faoliyatiga bagʻishlangan bir qancha maqolalar chop etildi[12][13].

Masalan: „Inson huquqlari hamjamiyati haqiqatan ham porloq bir yulduzini yoʻqotdi, biroq ‘tenglik uchun oʻzgarish’ saytining eslatishicha, xonim Alaviy ‘sogʻiniladi, lekin unutilmaydi’. Quyida ‘tenglik uchun oʻzgarish’ tomonidan xonim Alaviyning ibratli hayotini tasvirlab beruvchi taʼsirli bir maqola keltiriladi…“[14].

Ispaniyada yashovchi Fred Petrossian Bahoraning oʻlimiga munosabat bildirar ekan, u „Quyosh qizi“ blogining muallifi va eronlik faollardan biri boʻlganini yozgan[15].

Frayye Universiteti (Freie Universität Berlin) Siyosiy va ijtimoiy fanlar fakultetini tamomlagan Rezvon Mogʻaddam shunday yozgan:

Koʻplab blogerlar oʻz tajribalarini ifoda etishda, ayniqsa, oʻz shaxsiy tajribalarini bayon etishda jasorat bilan “qizil chiziq”ni buzishdi. Bunga misol sifatida “Xurshid Xonum” (Lady Sun) blogi muallifi, “Bir million imzo” kampaniyasi aʼzosi Bahora Alaviy blogini keltirish mumkin. Uning postlari sodda, halol va samimiy edi. U oʻzining jinsiy ehtiyojlari haqida yozishdan uyalmas edi. Shu bilan birga, u patriarxal tuzum va ayollarga nisbatan kamsituvchi qonunlarga qarshi chiqardi[16].

Birlashgan Millatlar Tashkiloti Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashiga yoʻllangan maktub

Bahora Alaviy 2010-yilda Eronning ushbu tashkilotga aʼzo boʻlishi borasida ogohlantirish maqsadida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashiga maktub yozgan ayollar huquqlari faollaridan biri edi. Maktubda shunday deyiladi: „Biz, gender tengligi faollari guruhi, ayollar huquqlari nuqtai nazaridan olganda, BMTning Ayollar maqomi boʻyicha komissiyasida (CSW) Osiyo guruhi uchun boʻsh oʻrinning qolishi Eron aʼzoligidan koʻra afzalroq ekaniga ishonamiz. Biz sizni Eronning ushbu xalqaro organga aʼzo boʻlishi oʻta salbiy oqibatlarga olib kelishi haqida ogohlantirish uchun yozmoqdamiz.“[17].

Amnesty International

2011-yilda Amnesty International „Eron ayollar harakatining urib turgan yuraklari“ nomli koʻrgazmada Bahora Alaviyni Eronning eng yetakchi 20 nafar ayollar huquqlari faollaridan biri sifatida tilga oldi. 2011-yilda Triniti kollejida oʻtkazilgan ushbu koʻrgazma va seminarda Amnesty International eronlik, jumladan Bahora Alaviy kabi ayollar huquqlari faollarining tarjimai holi aks etgan plakatlar va ularning insonparvarlik faoliyati tasvirlarini namoyish etar ekan, shunday deb yozgan:

"eronlik ayollar koʻpincha oʻz huquqlarini talab qilib, oyoqqa turishga ojiz, bechorahol qurbonlar sifatida tasvirlanadi. Aslida esa eronlik ayollar inson huquqlari harakatining markazida turibdi va Eronning eng jasur hamda eng samarali inson huquqlari himoyachilaridandir"[18].

Amnesty International va Human Rights Watch maʼlumotlariga koʻra, soʻnggi oʻn yilliklarda minglab eronlik ayollar ayollar huquqlariga oid qonunlarga qarshi norozilik bildirib, ularni oʻzgartirishni talab qilgan va ularning maqsadi ayollar huquqlarini taʼminlashdir. Bu mamlakatda koʻplab ayollar huquqlari himoyachilari, jumladan Shirin Ebadi, ixtiyoriy surgunni tanlash yoki mamlakatda qolib, qamoqqa tushish oʻrtasida tanlov qilishga majbur boʻlishgan[19][20].

Manbalar

  1. ↑ At night, when you close your eyes, think of a woman who never sleeps, Bahareh Alavi, Amnesty International UK, 2010
  2. ↑ Bahareh Alavi, activist of the One Million Signatures Campaign, Iran Today, 26 April 2011
  3. ↑ Keep Iranʼs Heart Beating, slideshare.net, 2016
  4. ↑ Keeping Iranʼs Heart Beating- Stories of Womenʼs Rights Activists (Wayback Machine saytida 2023-09-09 sanasida arxivlangan), 2011
  5. ↑ پروین اردلان: جای یک رسانه بدون مرز خالی‌ست, DW.De, 2010
  6. ↑ The Daughter of the Sun, Bahara Alavi Web blog
  7. ↑ Alavi, sunset of the sun girl, Iran global, 28 April 2011
  8. ↑ The Change for Equality website won the Internet Citizen Award, DW, 2010
  9. ↑ Commemoration of the tenth anniversary of the death of Bahareh Alavi, Kaveh Kermanshahi, SoundCloud, 2021
  10. ↑ Kaveh Kermanshahi presented his award to Bahara, We Women Website, 2001
  11. ↑ A lament for Bahareh Alavi who went with Bahar, Asr No, 27 April 2011
  12. ↑ Commemoration of Bahareh Alavi, Iranian Womenʼs Association, 5 May 2011
  13. ↑ Bahare Alavi, Missed but Not Forgotten, We-Change.org, 2011
  14. ↑ Bahare Alavi, Missed but Not Forgotten (Wayback Machine saytida 2023-03-04 sanasida arxivlangan), united4iran, 2011
  15. ↑ Iran: Activist and blogger died in a car accident, Fred Peterson, GlobalVoices, 2011
  16. ↑ Struggle for Equality From the Constitutional Revolution to Cyberfeminism with a Focus on the Role of New Media in the Women’s Movement in Iran, Freie Universität Berlin, 2012
  17. ↑ Letter by Womenʼs Rights Activists to Members of the United Nationʼs Economic and Social Council, Center for Human Rights in Iran, 2010
  18. ↑ Keeping Iranʼs Heart Beating- Stories of Womenʼs Rights Activists (Wayback Machine saytida 2023-09-09 sanasida arxivlangan), Amnesty International, 2011
  19. ↑ Iran 2020, Amnesty International Official Website
  20. ↑ Iran, Human Right Watch 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bahora_Alaviy&oldid=310765" dan olindi