Bahlul

Bahlul Dono
	بهلول
Tavalludi	Abu Vahb Bahlul ibn Amr as-Sayrofiy al-Kufiy; 8-asr; Kufa, Abbosiylar xalifaligi (hozirgi Iroq)
Vafoti	197 hijriy (812/813 milodiy); Bagʻdod, Abbosiylar xalifaligi (hozirgi Iroq)
Dafn etilgan joyi	Ash-Shuniziyya qabristoni, Bagʻdod
Kasbi	Qozi, Majzub avliyo
Qarindoshlari	Horun ar-Rashid.

Bahlul (arabcha: بهلول‎‎) Vahab ibn Amrning (arabcha: واهب ابن عمرو) keng tarqalgan ismi boʻlib, u Muso al-Kozimning hamrohi edi. xalifa Horun ar-Rashid davrida yashagan. Bahlul badavlat muhitdan chiqqan mashhur qozi va olim boʻlgan^{[manba kerak]}.

Kurd va afgʻon madaniyatlarida ham Bahlul nomli „telba-yu dono“ qahramonlar bor. Baʼzi kurd sheʼrlari Mahi Balül nomi bilan tanilgan kurd Balülga nisbat beriladi va u Yarsanizm donishmandlaridan biri boʻlgan, deb hisoblanadi^[3]^[4]. Afgʻon madaniyatidagi Balul esa Gʻaznaviy Mahmud bilan zamondosh boʻlgan, deb qaraladi^[5].

„Bahlul“ ismi soʻzma-soʻz „kuladigan odam“ degan maʼnoni anglatadi. Mehtar Nikoroi va xalqning yetakchisi hamda barcha xayr-ehsonlarni yigʻuvchi, deb ham talqin qilinadi. Arab boʻlmagan madaniy hududlarda, masalan, tojiklarda u axmoq va tentak maʼnolarini bildiradi, Shimoliy Afrikada esa sodda (oddiy) odam degan maʼnoda ishlatiladi; balki u Hubali/Bohali soʻzi bilan ham bir boʻlishi mumkin. Maʼnosi chalkash. Ibn Arabiy uning koʻplik shaklini (Bahalil) tilga olib, tarixiy Bahlulni „vard“ sabab „aql“ini yoʻqotib, ilohiy oshiq-maftunlar toifasiga kiradigan telbalar turiga misol deb hisoblagan. Majlisiy ham uni zukko va jasur maʼnosida sifat sifatida qoʻllagan^[6].

Manbalar

↑ مصطفى جواد ، أصول التاريخ والادب ، ج 11 ، ص 123
↑ ابن المستوفي : مبارك بن أحمد شرف الدين اللخمي ، تاريخ اربل ، ص 321
↑ صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، دورە بھلول، تھران، ١٣٦٣ش.
↑ صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، اھل حق پیران و مشاھیر، تھران، ١٣٨٦ش.
↑ „بهلول های غزنی | آوا“ (fa). خبرگزاری صدای افغان(آوا) | اخبار افغانستان و جهان | Afghan voice agency (2013-yil 15-iyun). Qaraldi: 2025-yil 23-mart.
↑ "A crazy wise man". Encyclopedia of Islamic World. https://rch.ac.ir/article/Details/12228?. ^{[sayt ishlamaydi]}

Havolalar

Adabiyotlar

Baghdad: Some of the Curious and Witty from its Witty Past — Ahmad al-Jazroviy — Bagʻdod — 2005 — IV qism / Bagʻdod telbalari — 126-bet.
Aʼyan al-Shia — Al-Amin: 3-jild, 617–623-betlar
Aʼyan al-Shia — Al-Amin: 3-jild, 618-bet, Majalis al-Mu’mininʼdan iqtibos.
Fawat al-Wafayat — Al-Kutubiy: 1-jild, 228-bet, tarjimai hol № 84
Al-Mustafad min Dhayl Tarikh Baghdad: 19-jild, 91-bet, tarjimai hol № 60
Al-Tabaqat al-Kubra — Ash-Shaʼroniy: 1-jild, 68-bet, № 138
Al-Bidaya wa al-Nihaya: 10-jild, 200-bet
Uqalaʼ al-Majanin — An-Nishopuriy: 100-bet.(2)
Shajarat Tuba — Al-Haʼiriy: 1-jild, 48–49-betlar (20-majlis)

[1] مصطفى جواد ، أصول التاريخ والادب ، ج 11 ، ص 123

[2] ابن المستوفي : مبارك بن أحمد شرف الدين اللخمي ، تاريخ اربل ، ص 321

[3] صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، دورە بھلول، تھران، ١٣٦٣ش.

[4] صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، اھل حق پیران و مشاھیر، تھران، ١٣٨٦ش.

[5] „بهلول های غزنی | آوا“ (fa). خبرگزاری صدای افغان(آوا) | اخبار افغانستان و جهان | Afghan voice agency (2013-yil 15-iyun). Qaraldi: 2025-yil 23-mart.

[6] "A crazy wise man". Encyclopedia of Islamic World. https://rch.ac.ir/article/Details/12228?. ^{[sayt ishlamaydi]}

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]