Az-Zarkashiy
Az-Zarkashiy | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | milodiy 1344 (hijriy 745) |
| Vafoti | milodiy 139 (hijriy 794) |
| Dini | Islom |
| Era | Mamluk |
| Hudud | Yaqin Sharq |
| Mazhab | sunniy |
| Yurisprudensiya | shofiʼiy |
| Imom | Ashʼariy[1] |
| Asosiy qiziqish(lar)i | Hadis ilmi, fiqh |
| Kasbi | tarixchi, bibliograf, olim, huquqshunos |
Abu Abdulloh Badriddin Muhammad ibn Abdulloh ibn Bahodir az-Zarkashiy (milodiy 1344–1392, hijriy 745–794) – az-Zarkashiy nomi bilan mashhur, XIV asr islom olimi. Asosan, Mamluklar davrida Qohirada yashagan. Huquq, hadis, tarix va Shofiʼiy huquqshunosligi (fiqh) sohalari mutaxassisi boʻlgan[2]. Oʻttizta toʻplam yozib qoldirgan, ammo ularning aksariyati yoʻqolgan yoki faqatgina sarlavhalari maʼlum[3]. Uning bizgacha yetib kelgan eng mashhur asarlaridan biri Qur’on ilmlari boʻyicha qoʻllanma boʻlgan „al-Burhon fi Ulum al-Qur’on“dir.
Oʻqituvchilari
Az-Zarkashiy Damashqda Imodiddin Ibn Kasirdan (vafoti: 1373-yil) hadis ilmini (Muhammad paygʻambarning soʻzlari, xatti-harakatlari yoki odatlarini tavsiflovchi turli rivoyatlardan biri), Halabda fiqh va usul ilmini Shihobuddin Azraʼiydan, Qohiradagi Shofi’iy maktabi rahbari Jamoliddin al-Isnaviydan esa Qur’on va fiqh ilmlarini oʻrgangan[4].
Shogirdlar
Uning koʻzga koʻringan shogirdlari orasida Shamsuddin al-Barmaid (vaf. 830 hijriy) va Najmuddin bin Hoji ad-Dimashqiy (vafoti: hijriy 831) bor edi.
Asarlari
- Al-bahr al-muhit fi usul al-fiqh (البحر المحيط، في أصول الفقه)
- Salosil az-zahab fi usul al-fiqh (سلاسل الذهب في أصول الفقه)
- Al-burhon fi ʿulūm al-Qur’on (البرهان في علوم القرآن)
- I’lom as-sajid bi-ahkom al-masojid (إعلام الساجد بأحكام المساجد)
- „Tuzatuvchi: ʿOishaning sahobalarni toʻgʻrilashi“ Al-Ijoba limā istadrakatahu ’Oisha ’ala as-Sahoba (الإجابة لما استدركته عائشة على الصحابة)
- At-tazkirah fi al-ahodis al-mushtaharah (التذكرة في الأحاديث المشتهرة)
- Risāla fi maʿnī kalimat fi at-Tavhid (lā ilaha illalloh) (رسالة في معني كلمة التوحيد (لا إله إلا الله)
- Al-manthur fi al-qavaʼid fiqh ash-Shofi’iyyah (المنثور في القواعد فقه شافعي): koʻplab olimlar tomonidan Shofi’iy fiqhidagi huquqiy tamoyillarning eng yaxshi toʻplamlaridan biri deb hisoblanadi. Matn alifbo tartibida keltirilgan 100 dan ortiq tamoyillarni oʻz ichiga oladi.
- Tahrij ahodis ash-sharh al-kabir li ar-Rofi’iy (تخريج أحاديث الشرح الكبير للرافعي)
- Al-gʻurar as-safir fima yahtāju ilaihi al-musāfir (الغرر السافر فيما يحتاج إليه المسافر)
Manbalar
- ↑ „Some of the names of scholars of the Ash'ari nation“. alsunna.org. 2023-yil 8-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 8-fevral.
- ↑ „al-Nukat 'ala al-'Umdah fi’l Ahkam (النكت على العمدة في الأحكام) Imam al-Zarkashi“. 2019-yil 5-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 5-fevral.
- ↑ Jalajel, David S. (2017) Women and Leadership in Islamic Law
- ↑ Rippin, A. (2012), „al-Zarkas̲h̲ī“, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition: ISBN 9789004161214, 1960–2007