Kontent qismiga oʻtish

Ayollar shaxmat olimpiadasi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Ayollar shaxmat olimpiadasi – 1957-yildan buyon Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan oʻtkazib kelinayotgan musobaqa boʻlib, unda milliy ayollar jamoalari oltin, kumush va bronza medallari uchun shaxmat sport turi boʻyicha bellashadilar. 1972-yildan boshlab turnir har ikki yilda muntazam ravishda tashkil etilmoqda. 1976-yildan esa Ayollar shaxmat olimpiadasi umumiy Shaxmat olimpiadasi tarkibiga qoʻshilgan boʻlib, unda ayollar va ochiq turnirlar bir vaqtda oʻtkaziladi.

Gʻolib ayollar jamoasiga topshiriladigan sovrin Vera Menchik kubogi deb ataladi. Bu nom shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida birinchi jahon chempioni (1927–1944) Vera Menchik sharafiga berilgan. Musobaqada eng koʻp gʻalabani Sovet Ittifoqi qoʻlga kiritgan – 11 marta. Sovet Ittifoqi parchalanishidan avval turnirni Vengriya jamoasi (uch Polgár opa-singillari boshchiligida ikki marta) hamda Isroil terma jamoasi ham (1976-yilda, Sharqiy blok musobaqani boykot qilgan paytda, tarkibi toʻliq sobiq sovetlik shaxmatchilardan iborat holda) yutgan. Sovet davridan keyingi yillarda esa Xitoy jamoasi musobaqani olti marta, Gruziya toʻrt marta, Rossiya uch marta, Ukraina ikki marta va Hindiston bir marta qoʻlga kiritgan.

Natijalar

1957-yildan 1974-yilgacha Ayollar olimpiadasi alohida musobaqa sifatida oʻtkazilgan (1972-yilgi turnir bundan mustasno). 1976-yildan boshlab esa u ochiq turnir bilan bir vaqtda va bir joyda tashkil etilmoqda.

Yil Musobaqa Mezbon Oltin Kumush Bronza
1957 1-Ayollar shaxmat olimpiadasi Emmen, Niderlandiya  Sovet Ittifoqi 10½
Olga Rubtsova
Kira Zvorykina
 Ruminiya 10½
Maria Pogorevici
Margareta Teodorescu
 Germaniya Demokratik Respublikasi 10
Edith Keller-Herrmann
Ursula Altrichter
1963 2-Ayollar shaxmat olimpiadasi Split, Yugoslaviya  Sovet Ittifoqi 25
Nona Gaprindashvili
Tatiana Zatulovskaya
Kira Zvorykina
 Yugoslaviya 24½
Milunka Lazarević
Verica Nedeljković
Katarina Jovanović-Blagojević
 Germaniya Demokratik Respublikasi 21
Edith Keller-Herrmann
Waltraud Nowarra
Eveline Kraatz
1966 3-Ayollar shaxmat olimpiadasi Oberhausen, Gʻarbiy Germaniya  Sovet Ittifoqi 22
Nona Gaprindashvili
Valentina Kozlovskaya
Tatiana Zatulovskaya
 Ruminiya 20½
Alexandra Nicolau
Elisabeta Polihroniade
Margareta Perevoznic
 Germaniya Demokratik Respublikasi 17
Edith Keller-Herrmann
Waltraud Nowarra
Gabriele Just
1969 4-Ayollar shaxmat olimpiadasi Lyublin, Polsha  Sovet Ittifoqi 26
Nona Gaprindashvili
Alla Kushnir
Nana Alexandria
 Vengriya 20½
Mária Ivánka
Zsuzsa Verőci
Károlyné Honfi
 Czechoslovakia 19
Štěpánka Vokřálová
Květa Eretová
Jana Malypetrová
1972 20-Shaxmat Olimpiadasi Skopye, Yugoslaviya  Sovet Ittifoqi 11½
Nona Gaprindashvili
Alla Kushnir
Irina Levitina
 Ruminiya 8
Elisabeta Polihroniade
Gertrude Baumstark
Alexandra Nicolau
 Vengriya 8
Mária Ivánka
Zsuzsa Verőci
Gyuláné Krizsán-Bilek
1974 6-Ayollar shaxmat olimpiadasi Medellín, Kolumbiya  Sovet Ittifoqi 13½
Nona Gaprindashvili
Nana Alexandria
Irina Levitina
 Ruminiya 13½
Elisabeta Polihroniade
Gertrude Baumstark
Margareta Teodorescu
 Bolgariya 13
Tatjana Lematschko
Antonina Georgieva
Venka Asenova
1976 22-shaxmat Olimpiadasi * Hayfa, Isroil  Isroil 17
Alla Kushnir
Ljuba Kristol
Olga Podrazhanskaya
Lea Nudelman
 Angliya 11½
Jana Hartston
Sheila Jackson
Elaine Pritchard
Susan Caldwell
 Ispaniya 11½
Pepita Ferrer Lucas
Nieves García Vicente
María del Pino García Padrón
Teresa Canela Giménez
1978 23-shaxmat Olimpiadasi Buenos Ayres, Argentina  Sovet Ittifoqi 16
Maia Chiburdanidze
Nona Gaprindashvili
Nana Alexandria
Elena Akhmilovskaya
 Vengriya 11
Zsuzsa Verőci-Petronić
Mária Ivánka
Zsuzsa Makai
Rita Kas
11
Anni Laakmann
Gisela Fischdick
Barbara Hund
Hannelore Weichert
1980 24-shaxmat Olimpiadasi Valletta, Malta  Sovet Ittifoqi 32½
Maia Chiburdanidze
Nona Gaprindashvili
Nana Alexandria
Nana Ioseliani
 Vengriya 32
Zsuzsa Verőci-Petronić
Mária Ivánka
Mária Porubszky-Angyalosine
Tünde Csonkics
 Polsha 26½
Hanna Ereńska-Radzewska
Grażyna Szmacińska
Małgorzata Wiese
Agnieszka Brustman
1982 25-shaxmat Olimpiadasi Luzern, Shveysariya  Sovet Ittifoqi 33
Maia Chiburdanidze
Nana Alexandria
Nona Gaprindashvili
Nana Ioseliani
 Ruminiya 30
Margareta Mureșan
Marina Pogorevici
Daniela Nuţu-Terescenko
Elisabeta Polihroniade
 Vengriya 26
Zsuzsa Verőci-Petronić
Mária Ivánka
Mária Porubszky-Angyalosine
Tünde Csonkics
1984 26-shaxmat Olimpiadasi Saloniki, Gretsiya  Sovet Ittifoqi 32
Maia Chiburdanidze
Irina Levitina
Nona Gaprindashvili
Lidia Semenova
 Bolgariya 27½
Margarita Voyska
Rumiana Gocheva
Pavlina Chilingirova
Stefka Savova
 Ruminiya 27
Margareta Mureșan
Elisabeta Polihroniade
Daniela Nuţu
Gabriela Olărașu
1986 27-shaxmat Olimpiadasi Dubay, Birlashgan Arab Amirliklari  Sovet Ittifoqi 33½
Maia Chiburdanidze
Elena Akhmilovskaya
Nona Gaprindashvili
Nana Alexandria
 Vengriya 29
Zsuzsa Verőci-Petronić
Ildikó Mádl
Mária Ivánka
Mária Grosch
 Ruminiya 28
Margareta Mureșan
Daniela Nuţu
Elisabeta Polihroniade
Gabriela Olărașu
1988 28-shaxmat Olimpiadasi Saloniki, Gretsiya  Vengriya 33
Zsuzsa Polgár
Judit Polgár
Ildikó Mádl
Zsófia Polgár
 Sovet Ittifoqi 32½
Maia Chiburdanidze
Elena Akhmilovskaya
Irina Levitina
Marta Litinskaya
 Yugoslaviya 28
Alisa Marić
Gordana Marković
Suzana Maksimović
Vesna Bašagić
1990 29-shaxmat Olimpiadasi Novi Sad, Yugoslaviya  Vengriya 35
Zsuzsa Polgár
Judit Polgár
Zsófia Polgár
Ildikó Mádl
 Sovet Ittifoqi 35
Maia Chiburdanidze
Nona Gaprindashvili
Alisa Galliamova
Ketevan Arakhamia
 Xitoy 29
Xie Jun
Peng Zhaoqin
Qin Kanying
Wang Lei
1992 30-shaxmat Olimpiadasi Manila, Filippin  Gruziya 30½
Maia Chiburdanidze
Nona Gaprindashvili
Nana Ioseliani
Nino Gurieli
 Ukraina 29
Alisa Galliamova-Ivanchuk
Marta Litinskaya
Irina Chelushkina
Lidia Semenova
 Xitoy 28½
Xie Jun
Peng Zhaoqin
Wang Pin
Qin Kanying
1994 31-shaxmat Olimpiadasi Moskva, Rossiya  Gruziya 32
Maia Chiburdanidze
Nana Ioseliani
Ketevan Arakhamia
Nino Gurieli
 Vengriya 31
Zsuzsa Polgár
Zsófia Polgár
Ildikó Mádl
Tünde Csonkics
 Xitoy 27
Xie Jun
Peng Zhaoqin
Qin Kanying
Zhu Chen
1996 32-shaxmat Olimpiadasi Yerevan, Armaniston  Gruziya 30
Maia Chiburdanidze
Nana Ioseliani
Ketevan Arakhamia-Grant
Nino Gurieli
 Xitoy 28½
Xie Jun
Zhu Chen
Wang Lei
Wang Pin
 Rossiya 28½
Alisa Galliamova
Svetlana Matveeva
Svetlana Prudnikova
Ludmila Zaitseva
1998 33-shaxmat Olimpiadasi Elista, Rossiya  Xitoy 29
Xie Jun
Zhu Chen
Wang Pin
Wang Lei
 Rossiya 27
Svetlana Matveeva
Ekaterina Kovalevskaya
Tatiana Shumiakina
Tatiana Stepovaya-Dianchenko
 Gruziya 27
Maia Chiburdanidze
Nana Ioseliani
Ketevan Arakhamia-Grant
Nino Khurtsidze
2000 34-shaxmat Olimpiadasi Istanbul, Turkiya  Xitoy 32
Xie Jun
Zhu Chen
Xu Yuhua
Wang Lei
 Gruziya 31
Maia Chiburdanidze
Nana Ioseliani
Nino Khurtsidze
Nino Gurieli
 Rossiya 28½
Alisa Galliamova
Ekaterina Kovalevskaya
Svetlana Matveeva
Tatiana Stepovaya-Dianchenko
2002 35-shaxmat Olimpiadasi Bled, Sloveniya  Xitoy 29½
Zhu Chen
Xu Yuhua
Wang Pin
Zhao Xue
 Rossiya 29
Ekaterina Kovalevskaya
Svetlana Matveeva
Alexandra Kosteniuk
Tatiana Kosintseva
 Polsha 28
Iweta Radziewicz
Joanna Dworakowska
Monika Soćko
Beata Kądziołka
2004 36-shaxmat Olimpiadasi Calvià, Ispaniya  Xitoy 31
Xie Jun
Xu Yuhua
Zhao Xue
Huang Qian
 Amerika Qoʻshma Shtatlari 28
Susan Polgar
Irina Krush
Anna Zatonskih
Jennifer Shahade
 Rossiya 27½
Alexandra Kosteniuk
Tatiana Kosintseva
Ekaterina Kovalevskaya
Nadezhda Kosintseva
2006 37-shaxmat Olimpiadasi Turin, Italiya  Ukraina 29½
Natalia Zhukova
Kateryna Lahno
Inna Gaponenko
Anna Ushenina
 Rossiya 28
Alexandra Kosteniuk
Tatiana Kosintseva
Nadezhda Kosintseva
Ekaterina Kovalevskaya
 Xitoy 27½
Zhao Xue
Wang Yu
Shen Yang
Hou Yifan
2008 38-shaxmat Olimpiadasi Drezden, Germaniya  Gruziya 18
Maia Chiburdanidze
Nana Dzagnidze
Lela Javakhishvili
Maia Lomineishvili
Sopiko Khukhashvili
 Ukraina 18
Kateryna Lahno
Natalia Zhukova
Anna Ushenina
Inna Gaponenko
Natalia Zdebskaya
 Amerika Qoʻshma Shtatlari 17
Irina Krush
Anna Zatonskih
Rusudan Goletiani
Katerina Rohonyan
Tatev Abrahamyan
2010 39-shaxmat Olimpiadasi Xanti-mansiysk, Rossiya  Rossiya 22
Tatiana Kosintseva
Nadezhda Kosintseva
Alexandra Kosteniuk
Alisa Galliamova
Valentina Gunina
 Xitoy 18
Hou Yifan
Ju Wenjun
Zhao Xue
Huang Qian
Wang Yu
 Gruziya 16
Nana Dzagnidze
Lela Javakhishvili
Salome Melia
Sopiko Khukhashvili
Bela Khotenashvili
2012 40-shaxmat Olimpiadasi Istanbul, Turkiya  Rossiya 19
Tatiana Kosintseva
Valentina Gunina
Nadezhda Kosintseva
Alexandra Kosteniuk
Natalia Pogonina
 Xitoy 19
Hou Yifan
Zhao Xue
Ju Wenjun
Huang Qian
Ding Yixin
 Ukraina 18
Kateryna Lahno
Mariya Muzychuk
Natalia Zhukova
Anna Ushenina
Inna Gaponenko
2014 41-shaxmat Olimpiadasi Tromsø, Norvegiya  Rossiya 20
Kateryna Lagno
Valentina Gunina
Alexandra Kosteniuk
Olga Girya
Natalia Pogonina
 Xitoy 18
Hou Yifan
Ju Wenjun
Zhao Xue
Tan Zhongyi
Guo Qi
 Ukraina 18
Anna Muzychuk
Mariya Muzychuk
Anna Ushenina
Natalia Zhukova
Inna Gaponenko
2016 42-shaxmat Olimpiadasi Boku, Ozarbayjon  Xitoy 20
Hou Yifan
Ju Wenjun
Zhao Xue
Tan Zhongyi
Guo Qi
 Polsha 17
Monika Soćko
Jolanta Zawadzka
Karina Szczepkowska-Horowska
Klaudia Kulon
Mariola Woźniak
 Ukraina 17
Anna Muzychuk
Mariya Muzychuk
Natalia Zhukova
Anna Ushenina
Inna Gaponenko
2018 43-shaxmat Olimpiadasi Batumi, Gruziya  Xitoy 18
Ju Wenjun
Shen Yang
Huang Qian
Lei Tingjie
Zhai Mo
 Ukraina 18
Anna Muzychuk
Mariya Muzychuk
Anna Ushenina
Natalia Zhukova
Yuliia Osmak
 Gruziya 17
Nana Dzagnidze
Lela Javakhishvili
Nino Batsiashvili
Bela Khotenashvili
Meri Arabidze
2022 44-shaxmat Olimpiadasi Chennay, Hindiston  Ukraina 18
Mariya Muzychuk
Anna Muzychuk
Anna Ushenina
Nataliya Buksa
Yuliia Osmak
 Gruziya 18
Nana Dzagnidze
Nino Batsiashvili
Lela Javakhishvili
Salome Melia
Meri Arabidze
 Hindiston 17
Koneru Humpy
Harika Dronavalli
Rameshbabu Vaishali
Tania Sachdev
Bhakti Kulkarni
2024 45-shaxmat Olimpiadasi Budapesht, Vengriya  Hindiston 19
Harika Dronavalli
Rameshbabu Vaishali
Divya Deshmukh
Vantika Agrawal
Tania Sachdev
 Qozogʻiston 18
Bibisara Assaubayeva
Meruert Kamalidenova
Xeniya Balabayeva
Alua Nurman
Amina Kairbekova
 Amerika Qoʻshma Shtatlari 17
Gulrukhbegim Tokhirjonova
Carissa Yip
Irina Krush
Alice Lee
Anna Zatonskih
2026 46-shaxmat Olimpiadasi Toshkent, Oʻzbekiston
2028 47-shaxmat Olimpiadasi Abu Dabi, Birlashgan Arab Amirliklari

* 1976-yilda Sovet Ittifoqi va boshqa sotsialistik davlatlar siyosiy sabablarga ko‘ra ishtirok etmagan.

Gaprindashvili kubogi

Ushbu sovrin 1997-yilda FIDE tomonidan taʼsis etilgan boʻlib, ayollar oʻrtasidagi sobiq jahon chempioni (1962–1978) Nona Gaprindashvili nomi bilan atalgan. Kubok ochiq va ayollar musobaqasida eng yaxshi umumiy natijaga erishgan jamoaga topshiriladi.

Mazkur sovrinni Rossiya olti marta, Xitoy uch marta, Hindiston va Ukraina esa ikki martadan qoʻlga kiritgan.

Yil Birinchi Ikkinchi Uchinchi
1998  Rossiya  Xitoy  Gruziya
2000  Rossiya  Ukraina  Gruziya
2002  Rossiya  Xitoy  Vengriya
2004  Rossiya  Amerika Qoʻshma Shtatlari  Armaniston
2006  Xitoy  Ukraina  Armaniston
2008  Ukraina  Armaniston  Amerika Qoʻshma Shtatlari
2010  Rossiya  Xitoy  Ukraina
2012  Rossiya  Xitoy  Ukraina
2014  Xitoy  Rossiya  Ukraina
2016  Ukraina  Amerika Qoʻshma Shtatlari  Xitoy
2018  Xitoy  Rossiya  Ukraina
2022  Hindiston  Amerika Qoʻshma Shtatlari  Hindiston 2
2024  Hindiston  Amerika Qoʻshma Shtatlari  Armaniston

Medallar jadvali

Jadvalda Shaxmat olimpiadasida qo‘lga kiritilgan medallar soniga ko‘ra ayollar jamoalari reytingi keltirilgan. Norasmiy musobaqalar hisobga olinmagan. Reyting birinchi navbatda birinchi o‘rin medallari soniga qarab tuzilgan, tenglik yuzaga kelgan hollarda esa ikkinchi o‘rin medallari va boshqalar hisobga olingan.

Ayollar

OʻrinDavlatOltinKumushBronzaUmumiy
1 Sovet Ittifoqi112013
2 Xitoy64414
3 Gruziya4239
4 Rossiya3339
5 Vengriya2529
6 Ukraina2338
7 Hindiston1012
8 Isroil1001
9 Ruminiya0527
10 Amerika Qoʻshma Shtatlari0123
 Polsha0123
12 Bolgariya0112
Yugoslaviya bayrogʻi (1945-1991) Yugoslaviya 0112
14 Angliya0101
 Qozogʻiston0101
16 Germaniya Demokratik Respublikasi 0033
17 Chexiya0011
 Ispaniya0011
Olmoniya bayrogʻi Germaniya Federativ Respublikasi0011
Jami (19 davlat)30303090

Ochiq va ayollar musobaqalari

Jadvalda Shaxmat olimpiadasida qo‘lga kiritilgan umumiy medallar soniga ko‘ra jamoalar reytingi keltirilgan. Bu yerda onlayn yoki norasmiy musobaqalar hisobga olinmagan. Ochiq turnir 1927-yildan, ayollar turniri esa 1957-yildan boshlab o‘tkazilgan. Reyting avvalo birinchi o‘rin medallari soniga ko‘ra tuzilgan, tenglik yuzaga kelgan taqdirda esa ikkinchi o‘rin medallari va boshqalar inobatga olingan.

OʻrinDavlatOltinKumushBronzaUmumiy
1 Sovet Ittifoqi293032
2 Rossiya96621
3 Xitoy85417
4 Amerika Qoʻshma Shtatlari681024
5 Vengriya512421
6 Ukraina45615
7 Gruziya4239
8 Armaniston3137
9 Hindiston2035
10Yugoslaviya bayrogʻi (1945-1991) Yugoslaviya 17715
11 Polsha1359
12 Germaniya1113
 Isroil1113
 Oʻzbekiston1113
15 Ruminiya0527
16 Angliya0437
17 Argentina0325
18Chexoslovakiya bayrogʻi Chexoslovakiya0224
19 Bolgariya0123
20 Niderlandiya0112
 Shvetsiya0112
22 Bosniya va Gersegovina0101
 Daniya0101
 Qozogʻiston0101
25 Germaniya Demokratik Respublikasi 0033
Olmoniya bayrogʻi Germaniya Federativ Respublikasi0033
27 Estoniya0011
 Ispaniya0011
Jami (28 davlat)757575225