Avstraliya madaniyati
Avstraliya madaniyati asosan gʻarbiy kelib chiqishga ega boʻlib, uning Britaniya, mahalliy va muhojir tarkibiy qismlaridan kelib chiqqan[1][2].Avstraliya aborigenlari 60 000 yil oldin kelgan va Avstraliyadagi aborigen sanʼatining dalillari kamida 30 000 yilga borib taqaladi[1]. Aborigen xalqlar orasida maʼnaviy eʼtiqodlar saqlanib qolgan. Torres boʻgʻozi orollari aholisi, yana bir mahalliy guruh, oʻzlarining madaniy anʼanalariga ega[3].Britaniyaning Avstraliyani mustamlaka qilishi 1788-yilda boshlandi va koʻp vaqt oʻtmay koʻp millatli, asosan anglo-keltlar migratsiyasi toʻlqinlari boshlandi. Bir qancha shtatlar va hududlar oʻz kelib chiqishini jazoni ijro etish koloniyalari sifatida olgan boʻlib, bu mahkumlar merosi Avstraliya musiqasi, kinosi va adabiyotiga uzoq muddatli taʼsir koʻrsatgan[1].
Avstraliyadagi Britaniya mustamlakachilik merosining namoyon boʻlishi ingliz tili va gʻarbiy xristianlikning ustunligi, konstitutsiyaviy monarxiya instituti, Vestminster uslubidagi demokratik parlament boshqaruvi tizimi va Avstraliyaning Millatlar Hamdoʻstligi tarkibiga kiritilishini oʻz ichiga oladi[2[4]. Konstitutsionalizm va federalizmning Amerika siyosiy ideallari ham Avstraliyaning oʻziga xos siyosiy oʻziga xosligini shakllantirishda muhim rol oʻynagan [5].
1850-yillardan boshlab Avstraliyaning oltin yugurishi aholining eksponensial oʻsishi va iqtisodiy oʻsishiga, shuningdek, irqiy ziddiyatlarga va yangi siyosiy gʻoyalarning joriy etilishiga olib keldi va oʻrnatilgan mustamlakachi hukumatlar oʻrtasidagi oʻsib borayotgan tafovut Eureka Stockade qoʻzgʻoloni va siyosiy iqlimning oʻzgarishi bilan yakunlandi, bu esa muhim saylov islohoti, mehnat harakati va boshqa Gʻarb mamlakatlaridagi [6] oʻzgarishlardan oldin ayollar huquqlarini yaxshilashga olib keldi[7].
Federatsiya 1901-yilda 19-asrning ikkinchi yarmida rivojlangan milliy birlik va oʻziga xoslik tuygʻusining rivojlanishi natijasida yuzaga keldi, bu shu paytgacha Geydelberg maktabi rassomlari va mualliflari Banjo Paterson, Genri Louson va Dorotea Makkellar asarlarida namoyish etilgan. Birinchi va Ikkinchi jahon urushlari Avstraliyaga chuqur taʼsir koʻrsatdi, birinchisining qahramonona ANZAC afsonasini va geosiyosiy qayta yoʻnaltirishni boshlab berdi, bunda Qoʻshma Shtatlar ikkinchisidan keyin Avstraliyaning eng muhim harbiy ittifoqchisiga aylandi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi yetmish yil ichida Avstraliyaga 200 davlatdan 6,5 milliondan ortiq muhojir kelib joylashdi va bu jarayon Avstraliya madaniyatini yanada boyitdi.
Vaqt oʻtishi bilan, immigrant aholi asta-sekin Avstraliya hayotiga singib [8][9] sababli, ularning madaniy va pazandalik amaliyotlari asosiy Avstraliya madaniyatining bir qismiga aylandi .
Avstraliya madaniyatining tarixiy rivojlanishi
Avstraliyaning eng qadimgi saqlanib qolgan madaniy anʼanalari va yer yuzidagi eng qadimgi saqlanib qolgan madaniy anʼanalardan baʼzilari Avstraliyaning aborigenlari va Torres boʻgʻozi orollari xalqlari boʻlib, ular birgalikda mahalliy avstraliyaliklar deb ataladi. Ularning ajdodlari 40–60 ming yildan beri Avstraliyada yashab, ovchilik va termachilik bilan shugʻullanib kelishgan.
2006-yilda mahalliy aholi soni 517 000 kishini yoki umumiy aholining 2,5 foizini tashkil etdi. Aksariyat aborigen avstraliyaliklar tush koʻrish yoki orzu qilish vaqtiga asoslangan eʼtiqod tizimiga ega boʻlib, bu ajdodlar ruhlari yer va madaniyatni yaratgan vaqtga, shuningdek, individual va jamoa mas’uliyati va oʻziga xosligini belgilaydigan bilim va amaliyotlarga ishora qiladi [10][11].
Manbalar
- ↑ Evason, Nina „Australian Culture – Core Concepts“ (en). Cultural Atlas. Special Broadcasting Service (2016). Qaraldi: 2025-yil 22-noyabr.
- ↑ Chin, Clayton; Brahm Levey, Geoffrey. „Australian nationhood must embrace its Indigenous, immigrant and Anglo components“. ABC Religion & Ethics (2019-yil 4-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 21-noyabr.
- ↑ „About Australia: Indigenous peoples: an overview“. Department of Foreign Affairs and Trade. 2010-yil 22-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 26-sentyabr.
- ↑ Clancy, ss. 9–10
- ↑ „Why is Australia a part of the commonwealth?“ (en). Parliamentary Education Office. Qaraldi: 2025-yil 24-noyabr.
- ↑ „Gold rushes“ (en). www.nma.gov.au. Qaraldi: 2024-yil 29-avgust.
- ↑ Clancy, ss. 10–12
- ↑ „About Australia: Our Country“. australia.gov.au. Qaraldi: 2013-yil 25-oktyabr.
- ↑ „About Australia: People, culture and lifestyle“. Dfat.gov.au. 2012-yil 12-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 25-oktyabr.
- ↑ „Aboriginal and Torres Strait Islander Population“, Year Book Australia, 1301.0. Australian Bureau of Statistics, 2012. Qaraldi: 2012-yil 21-noyabr.
- ↑ „Aboriginal and Torres Strait Islander Population“, Year Book Australia, 1301.0. Australian Bureau of Statistics, 2012. Qaraldi: 2012-yil 21-noyabr.