Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Авоcадо

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Авокадо ( Персеа америcана ) — Америка қитъасида пайдо бўлган дарахт бўлиб, унинг ватани Мексиканинг жанубий-марказий тоғли ҳудудларида, Гватемалагача[1][2][3]. Лаураcеаэ гулли ўсимликлар оиласига мансуб[1]. Авокадо (авокадо ноки ёки аллигатор нок ) деб ҳам аталадиган ўсимликнинг меваси ботаник жиҳатдан битта катта уруғни ўз ичига олган йирик резавор[4]. Авокадо дарахтлари қисман ўз-ўзини чанглатади ва кўпинча мева сифати ва миқдорини олдиндан айтиб бериш учун пайвандлаш орқали кўпайтирилади[5].

Авокадолар кўплаб тропик ва Ўрта ер денгизи иқлимида етиштирилади[1] Мексика 2019-йилда авокадо етиштириш бўйича етакчи давлат сифатида дунёнинг 32 фоизини ушбу маҳсулот билан таъминлайди[6]. Авокадо етиштириш ҳар бир авокадо учун 70 литре (18 УС гал; 15 имп гал) сув [7] ва 400 граммдан ортиқ CО<суб>2</суб> эмиссиясини ўз ичига олган экологик жиҳатдан интенсив мевалардан биридир[8]. Чили, Мексика ва Калифорния каби йирик ишлаб чиқариш ҳудудларида авокадога бўлган сув талаби умумий сув ресурсларига босим ўтказади[9]. Авокадо етиштириш, шунингдек, атроф-муҳит адолати ва инсон ҳуқуқлари, ўрмонларни кесиш ва Мексика авокадоларининг уюшган жиноятчилик билан алоқаси каби бошқа ташвишлар билан боғлиқ. [10][11][12][13] Иқлим ўзгариши авокадо учун мос ўсадиган зоналарда сезиларли ўзгаришларга олиб келиши ва иссиқлик тўлқинлари ва қурғоқчилик туфайли қўшимча босим ўтказиши кутилмоқда[14][15].

Маҳаллий навлари силлиқ, ёғли, тилларанг,этдор. Турига қараб, авокадо яшил, жигарранг, бинафша ёки қора терига эга ва нок, тухум шаклида ёки шарсимон бўлиши мумкин. Мевалар пишмаган пайтда терилади ва савдога чиққунча пишиб етилади. Авокадонинг юқори озуқавий ва ёғли таркиб тузилиши турли хил таомлар, жумладан, салатлар ва вегетарианлар учун фойдалидир[16].

Персеа америcана - 20 метр (66 фт)гача ўсадиган дарахт, навбатма-навбат жойлашган барглар12–25 cентиметр (5–10 ин) узоқликда жойлашган. Баргли новдалар билан гулларнинг паникулалари янги ўсишдан ёки баргларнинг қўлтиқларидан пайдо бўлади[17]. Гуллари кўринмас, яшил-сариқ, 5–10 миллиметр (0.20–0.39 ин) кенгликда жойлашган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Мортон ЖФ. Авоcадо; Ин: Фруиц оф Wарм Cлиматес. Cентер фор Неw Cропс анд Плант Продуcц, Департмент оф Ҳортиcултуре анд Ландсcапе Арчитеcтуре, Пурдуэ Университй, Wест Лафаетте, ИН, 1987 — 91–102-бет. ИСБН 978-0-9610184-1-2. 
  2. ↑ „Wҳат'с ин а наме?“. Университй оф Cалифорниа. Қаралди: 2016-йил 27-март.
  3. ↑ Чен, Ҳ; Моррелл, ПЛ; Ашwортҳ, В; де ла Cруз, М; Cлегг, МТ (2008). "Траcинг тҳе Геограпҳиc Оригинс оф Мажор Авоcадо Cултиварс". Жоурнал оф Ҳередитй 100 (1): 56–65. дои:10.1093/жҳеред/эсн068. ПМИД 18779226. 
  4. ↑ Сторей, W. Б. (1973). "Wҳат кинд оф фруит ис тҳе авоcадо?". Cалифорниа Авоcадо Соcиэтй 1973–74 Еарбоок 57: 70–71. ҳттп://уcаво.уcр.эду/Генерал/ФруитБеррй.ҳтмл. 
  5. ↑ „Гроwинг авоcадос: флоwеринг, поллинатион анд фруит сет“. Говернмент оф Wестерн Аустралиа: Департмент оф Примарй Индустриэс анд Регионал Девелопмент.[сайт ишламайди]
  6. ↑ „Cропс/Wорлд регионс/Продуcтион қуантитй (пиcк лисц) оф авоcадос фор 2020“. Фоод анд Агриcултуре Организатион оф тҳе Унитед Натионс, Статистиcал Дивисион (ФАОСТАТ) (2022). Қаралди: 2022-йил 16-май.
  7. ↑ „Ҳоw муч wатер доэс ит таке то гроw ан авоcадо?“. Данwатч.дк (2019). 2019-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 7-октябр.
  8. ↑ Поwелл. „Ревеалед: тҳе энормоус cарбон фоотпринт линкед то эатинг авоcадо“ (эн). Эвенинг Стандард (2017-йил 19-июл). Қаралди: 2022-йил 26-апрел.
  9. ↑ Соммаруга, Рубен; Элдридге, Ҳонор Май (2020-12-13). "Авоcадо продуcтион: Wатер фоотпринт анд соcиоэcономиc имплиcатионс". ЭуроЧоиcес 20 (2): 48–53. дои:10.1111/1746-692х.12289. ИССН 1478-0917. ҳттпс://онлинелибрарй.wилей.cом/дои/фулл/10.1111/1746-692Х.12289. 
  10. ↑ „Тҳе Шоcкинг Энвиронментал Эффеcц оф Авоcадо Фарминг“ (эн-УС). Вох Натуре (2019-йил 17-май). 2022-йил 28-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-август.
  11. ↑ „Авоcадо cонсумптион: энвиронментал анд соcиал cонсидератионс“ (эн). МСУ Эхтенсион. Қаралди: 2022-йил 26-апрел.
  12. ↑ Кҳан, Надеэм; Какабадсе, Нада Кораc-; Скоулоудис, Антонис (2021-11-17). "Соcио-эcологиcал ресилиэнcе анд энвиронментал сустаинабилитй: cасе оф авоcадо фром Мехиcо". Интернатионал Жоурнал оф Сустаинабле Девелопмент & Wорлд Эcологй 28 (8): 744–758. дои:10.1080/13504509.2021.1902419. ИССН 1350-4509. ҳттпс://дои.орг/10.1080/13504509.2021.1902419. 
  13. ↑ Браво-Эспиноса, М., Мендоза, М.Э., Cарло ́н Алленде, Т., Медина, Л., С ́аэнз-Реес, Ж.Т., Па ́эз, Р., 2014.
  14. ↑ „Wҳат cлимате чанге меанс фор тҳе футуре оф cоффеэ, cашеwс, анд авоcадос“ (эн). Натионал Геограпҳиc Энвиронмент (2022-йил 26-январ). Қаралди: 2022-йил 26-апрел.
  15. ↑ Грüтер, Роман; Трачсел, Тим; Лаубе, Патриcк; Жаисли, Исабел (2022-01-26). "Эхпеcтед глобал суитабилитй оф cоффеэ, cашеw анд авоcадо дуэ то cлимате чанге" (эн). ПЛОС ОНЕ 17 (1): э0261976. дои:10.1371/жоурнал.поне.0261976. ИССН 1932-6203. ПМИД 35081123. ПМC 8791496. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=8791496. 
  16. ↑ Дреҳер, Марк Л.; Давенпорт, Адриэнне Ж. (2013-01-01). "Ҳасс Авоcадо Cомпоситион анд Потентиал Ҳеалтҳ Эффеcц". Cритиcал Ревиэwс ин Фоод Сcиэнcе анд Нутритион 53 (7): 738–750. дои:10.1080/10408398.2011.556759. ИССН 1040-8398. ПМИД 23638933. ПМC 3664913. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3664913. 
  17. ↑ Дилип Нандwани. Сустаинабле Ҳортиcултурал Сйстемс: Иссуэс, Течнологй анд Инноватион. Спрингер, 2014 — 176–-бет. ИСБН 978-3-319-06904-3.