Avliyo Chalabiy: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Avliyo chalabiy''' ({{lang-ota|اوليا چلبي}}; 1611–1682) — [[turkiy]]alik mashhur [[sayyoh]] va [[olim]]. | '''Avliyo chalabiy''' ({{lang-ota|اوليا چلبي}}; 1611–1682) — [[turkiy]]alik mashhur [[sayyoh]] va [[olim]]. | ||
[[Istanbul]]da zargar oilasida dunyoga kelgan. U [[arab tili|arab]], [[fors tili|fors]] va [[yunon tili|yunon]] [[til]]larini, [[tarix]], [[geografiya]] va [[ | [[Istanbul]]da zargar oilasida dunyoga kelgan. U [[arab tili|arab]], [[fors tili|fors]] va [[yunon tili|yunon]] [[til]]larini, [[tarix]], [[geografiya]] va [[sheʼriyat]] ilmi (po-etika)ni chuqur egallagan. Avliyo Chalabiy birmuncha vaqt [[Istanbul]]dagi [[Ayo Soʻfiya]] masjidida [[hofiz]]lik (qorilik) qilgan. Soʻngra sulton saroyiga xizmatga olinadi, lekin koʻp oʻtmay harbiy xizmatga joʻnatiladi. U bir necha bor [[Turk armiyasi]]ning [[Azov]]ga (1641) va [[Vengriy]]aga (1656) qilgan yurishlarida qatnashgan. | ||
Avliyo Chalabiy [[Kichik Osiyo]], [[Kurdiston]], [[Suriya]], [[Falastin]], [[Mesopotamiya]], [[Misr]] va [[Habashiston]]ning koʻp joylarini kezib chiqqan (1640); u [[Janubiy Rossiya]] (1665), [[Qrim]] va [[Kavkaz]], xususan, [[Ozarbayjon]] (1644—48), [[Ukraina]] (1656—58), [[Bolqon]] yarim orol (1656, 1680) boʻylab sayohat qilgan. | Avliyo Chalabiy [[Kichik Osiyo]], [[Kurdiston]], [[Suriya]], [[Falastin]], [[Mesopotamiya]], [[Misr]] va [[Habashiston]]ning koʻp joylarini kezib chiqqan (1640); u [[Janubiy Rossiya]] (1665), [[Qrim]] va [[Kavkaz]], xususan, [[Ozarbayjon]] (1644—48), [[Ukraina]] (1656—58), [[Bolqon]] yarim orol (1656, 1680) boʻylab sayohat qilgan. | ||
Bu mamlakatlarning [[tarix]]i, [[iqtisod]]iy, [[siyosiy]] ahvoli va [[xalq]]ining [[urf-odat]]i haqidagi qimmatli | Bu mamlakatlarning [[tarix]]i, [[iqtisod]]iy, [[siyosiy]] ahvoli va [[xalq]]ining [[urf-odat]]i haqidagi qimmatli maʼlumotlar olimning "Sayyohning tarixi" yoki [[Sayohatnoma (Avliyo Chalabiy)|Sayohatnoma]] asarida keltirilgan. Bu asar tarixiy-etnografik manba sifatida alohida ahamiyatga ega. Asarning qoʻlyozmalari [[Turkiya]], [[Fransiya]], [[Angliya]] va boshqa mamlakatlarning qoʻlyozma asarlar fondlarida saqlanmoqda. [["Sayohatnoma"]] [[1897—1938-yil]]llar orasida 10 jildda [[turk tili]]da nashr etilgan. Uning ayrim qismlari [[Gʻarbiy Yevropa|Gʻarbiy]] va [[Sharqiy Yevropa]] tillariga, [[Moldova]] va [[Ukraina]]ga oid qismlari [[rus tili]]ga tarjima qilinib, 1961, 1979, 1983-yillarda nashr etildi. | ||
== Adabiyotlar == | == Adabiyotlar == | ||
2026-yil 19-noyabr, 21:44 dagi (joriy) koʻrinishi
| Avliyo Chalabiy | |
|---|---|
| Avliyo Chalabiy Muhammad Zalli ibn Darvish | |
| Tavalludi |
25-mart 1611-yil |
| Vafoti | 1682-yili |
| Fuqaroligi |
|
Avliyo chalabiy (usmonli turkcha: اوليا چلبي; 1611–1682) — turkiyalik mashhur sayyoh va olim.
Istanbulda zargar oilasida dunyoga kelgan. U arab, fors va yunon tillarini, tarix, geografiya va sheʼriyat ilmi (po-etika)ni chuqur egallagan. Avliyo Chalabiy birmuncha vaqt Istanbuldagi Ayo Soʻfiya masjidida hofizlik (qorilik) qilgan. Soʻngra sulton saroyiga xizmatga olinadi, lekin koʻp oʻtmay harbiy xizmatga joʻnatiladi. U bir necha bor Turk armiyasining Azovga (1641) va Vengriyaga (1656) qilgan yurishlarida qatnashgan.
Avliyo Chalabiy Kichik Osiyo, Kurdiston, Suriya, Falastin, Mesopotamiya, Misr va Habashistonning koʻp joylarini kezib chiqqan (1640); u Janubiy Rossiya (1665), Qrim va Kavkaz, xususan, Ozarbayjon (1644—48), Ukraina (1656—58), Bolqon yarim orol (1656, 1680) boʻylab sayohat qilgan.
Bu mamlakatlarning tarixi, iqtisodiy, siyosiy ahvoli va xalqining urf-odati haqidagi qimmatli maʼlumotlar olimning "Sayyohning tarixi" yoki Sayohatnoma asarida keltirilgan. Bu asar tarixiy-etnografik manba sifatida alohida ahamiyatga ega. Asarning qoʻlyozmalari Turkiya, Fransiya, Angliya va boshqa mamlakatlarning qoʻlyozma asarlar fondlarida saqlanmoqda. "Sayohatnoma" 1897—1938-yilllar orasida 10 jildda turk tilida nashr etilgan. Uning ayrim qismlari Gʻarbiy va Sharqiy Yevropa tillariga, Moldova va Ukrainaga oid qismlari rus tiliga tarjima qilinib, 1961, 1979, 1983-yillarda nashr etildi.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
| Shaxsiyat haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |