Атропин
Атропин (лотинча Атропинум) — итузумдошлар оиласига мансуб ўсимликлар: белладонна (Атропа белладонна), мингдевона (Ҳёсcямус нигер), бангидевонанинг баъзи турлари (Датура страмониум) таркибида мавжуд бўлган ўсимлик алкалоиди.
Синоними - Атропинум сулфуриcум.
Физик-кимёвий хоссалари
Ҳидсиз, оқ рангли донадор ёки кристаллчалардан иборат бўлган кукун. Сув ва спиртда осон эрийди. Эритмалари нейтрал хоссага эга. Инъэксион эритмаларига, стабилизациялаш учун, пҲ 3,0-4,5 бўлган хлорид кислота қўшилади. 30 дақида давомида +100оC температурада стерилланади.
Атропин оптик жиҳатдан ҳаракациз: физиологик фаол леворотатория ва физиологик фаол бўлмаган декстроротацион изомерлар аралашмаси. Лейворотатор изомерига гиоциамин дейилади ва атропиндан 2 баравар фаолроқ. Ўсимликларда учрайдиган табиий алкалоид бу гиоциамин; алкалоидни кимёвий изолацияси билан у асосан расемик шаклга - атропинга айланади.
Организмга таъсири
Атропиннинг асосий фармакологик хусусияти унинг м-холинергик рецепторларини блокировка қилиш қобилиятидир; у шунингдек н-холинергик рецепторларга таъсир қилади (жуда заиф бўлса ҳам). Шунинг учун атропин селектив бўлмаган м-холинергик рецепторлари блокерларига тегишли.
Атропин таъсирида қорачиқларнинг кучли кенгайиши кузатилади. Мидриатик эффект парасемпатик толалар билан иннервация қилинган думалоқ мушаклар толаларининг бўшашишига боғлиқ. Суюқликнинг камералардан чиқиши бузилганлиги сабабли қорачиқларнинг кенгайиши билан бир вақтнинг ўзида кўз ички босимининг ошиши мумкин. Силиер танасининг силиер мушакларини бўшашиши аккомодия фалажига олиб келади.
Чиқарилиш шакли
- 1 мл лиампула ва шприц-тюбикларда 0,1% ли эритма кўринишида
- кукун кўринишида
- 0,0005 граммли таблеткалар (0,5 мг)
- кўз учун 1% ли суртма ва пластмасса пеналлар ёки шиша флаконларда кўз плёнкалари кўринишида (ҳар бир плёнкада 1,6 мг атропин сулфати — Мембранулаэ опҳтҳалмиcаэ cум Атропини сулфатис бўлган 30 дона плёнка)
- атропин сулфатининг 1% ли кўз томчилари кўринишида, 5 мл ли флаконда
Манбалар
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |