Atropin: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Atropin''' ([[Lotin tili|lotincha]] ''Atropinum'') | '''Atropin''' ([[Lotin tili|lotincha]] ''Atropinum'') — [[ituzumdoshlar]] oilasiga mansub oʻsimliklar: [[belladonna]] (Atropa belladonna), [[mingdevona]] (Hyoscyamus niger), [[bangidevona]]ning baʼzi turlari (Datura stramonium) tarkibida mavjud boʻlgan oʻsimlik alkaloidi. | ||
Sinonimi - ''Atropinum sulfuricum''. | Sinonimi - ''Atropinum sulfuricum''. | ||
== Fizik-kimyoviy xossalari == | == Fizik-kimyoviy xossalari == | ||
Hidsiz, oq rangli donador yoki kristallchalardan iborat | Hidsiz, oq rangli donador yoki kristallchalardan iborat boʻlgan kukun. Suv va spirtda oson eriydi. Eritmalari neytral xossaga ega. Inʼeksion eritmalariga, stabilizatsiyalash uchun, [[Vodorod koʻrsatkichi (pH)|pH]] 3,0-4,5 boʻlgan [[xlorid kislota]] qoʻshiladi. 30 daqida davomida +100<sup>o</sup>C temperaturada sterillanadi. | ||
Atropin optik jihatdan harakatsiz: fiziologik faol levorotatoriya va fiziologik faol | Atropin optik jihatdan harakatsiz: fiziologik faol levorotatoriya va fiziologik faol boʻlmagan dekstrorotatsion izomerlar aralashmasi. Leyvorotator izomeriga giotsiamin deyiladi va atropindan 2 baravar faolroq. Oʻsimliklarda uchraydigan tabiiy [[Alkaloidlar|alkaloid]] bu giotsiamin; alkaloidni kimyoviy izolatsiyasi bilan u asosan rasemik shaklga - atropinga aylanadi. | ||
== Organizmga | == Organizmga taʼsiri== | ||
Atropinning asosiy farmakologik xususiyati uning m-xolinergik retseptorlarini blokirovka qilish qobiliyatidir; u shuningdek n-xolinergik retseptorlarga | Atropinning asosiy farmakologik xususiyati uning m-xolinergik retseptorlarini blokirovka qilish qobiliyatidir; u shuningdek n-xolinergik retseptorlarga taʼsir qiladi (juda zaif boʻlsa ham). Shuning uchun atropin selektiv boʻlmagan m-xolinergik retseptorlari blokerlariga tegishli. | ||
Atropin | Atropin taʼsirida qorachiqlarning kuchli kengayishi kuzatiladi. Midriatik effekt parasempatik tolalar bilan innervatsiya qilingan dumaloq mushaklar tolalarining boʻshashishiga bogʻliq. Suyuqlikning kameralardan chiqishi buzilganligi sababli qorachiqlarning kengayishi bilan bir vaqtning oʻzida koʻz ichki bosimining oshishi mumkin. Siliyer tanasining siliyer mushaklarini boʻshashishi akkomodiya falajiga olib keladi. | ||
== Chiqarilish shakli == | == Chiqarilish shakli == | ||
<ul><li> 1 ml liampula va shprits-tyubiklarda 0,1% li eritma | <ul><li> 1 ml liampula va shprits-tyubiklarda 0,1% li eritma koʻrinishida</li> | ||
<li>kukun | <li>kukun koʻrinishida</li> | ||
<li>0,0005 grammli tabletkalar (0,5 mg)</li> | <li>0,0005 grammli tabletkalar (0,5 mg)</li> | ||
<li> | <li>koʻz uchun 1% li surtma va plastmassa penallar yoki shisha flakonlarda koʻz plyonkalari koʻrinishida (har bir plyonkada 1,6 mg atropin sulfati — ''Membranulae ophthalmicae cum Atropini sulfatis'' boʻlgan 30 dona plyonka)</li> | ||
<li>atropin sulfatining 1% li | <li>atropin sulfatining 1% li koʻz tomchilari koʻrinishida, 5 ml li flakonda </li></ul> | ||
2026-yil 19-noyabr, 21:34 dagi (joriy) koʻrinishi
Atropin (lotincha Atropinum) — ituzumdoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar: belladonna (Atropa belladonna), mingdevona (Hyoscyamus niger), bangidevonaning baʼzi turlari (Datura stramonium) tarkibida mavjud boʻlgan oʻsimlik alkaloidi.
Sinonimi - Atropinum sulfuricum.
Fizik-kimyoviy xossalari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Hidsiz, oq rangli donador yoki kristallchalardan iborat boʻlgan kukun. Suv va spirtda oson eriydi. Eritmalari neytral xossaga ega. Inʼeksion eritmalariga, stabilizatsiyalash uchun, pH 3,0-4,5 boʻlgan xlorid kislota qoʻshiladi. 30 daqida davomida +100oC temperaturada sterillanadi.
Atropin optik jihatdan harakatsiz: fiziologik faol levorotatoriya va fiziologik faol boʻlmagan dekstrorotatsion izomerlar aralashmasi. Leyvorotator izomeriga giotsiamin deyiladi va atropindan 2 baravar faolroq. Oʻsimliklarda uchraydigan tabiiy alkaloid bu giotsiamin; alkaloidni kimyoviy izolatsiyasi bilan u asosan rasemik shaklga - atropinga aylanadi.
Organizmga taʼsiri
[tahrir | manbasini tahrirlash]Atropinning asosiy farmakologik xususiyati uning m-xolinergik retseptorlarini blokirovka qilish qobiliyatidir; u shuningdek n-xolinergik retseptorlarga taʼsir qiladi (juda zaif boʻlsa ham). Shuning uchun atropin selektiv boʻlmagan m-xolinergik retseptorlari blokerlariga tegishli.
Atropin taʼsirida qorachiqlarning kuchli kengayishi kuzatiladi. Midriatik effekt parasempatik tolalar bilan innervatsiya qilingan dumaloq mushaklar tolalarining boʻshashishiga bogʻliq. Suyuqlikning kameralardan chiqishi buzilganligi sababli qorachiqlarning kengayishi bilan bir vaqtning oʻzida koʻz ichki bosimining oshishi mumkin. Siliyer tanasining siliyer mushaklarini boʻshashishi akkomodiya falajiga olib keladi.
Chiqarilish shakli
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 1 ml liampula va shprits-tyubiklarda 0,1% li eritma koʻrinishida
- kukun koʻrinishida
- 0,0005 grammli tabletkalar (0,5 mg)
- koʻz uchun 1% li surtma va plastmassa penallar yoki shisha flakonlarda koʻz plyonkalari koʻrinishida (har bir plyonkada 1,6 mg atropin sulfati — Membranulae ophthalmicae cum Atropini sulfatis boʻlgan 30 dona plyonka)
- atropin sulfatining 1% li koʻz tomchilari koʻrinishida, 5 ml li flakonda
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |