Kontent qismiga oʻtish

Atike Sulton

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Atike Sulton
Tugʻilishi tax. 1614
Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
Vafoti tax. 1674
Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
Dafn etilgan joy
Ibrohim I maqbarasi, Ayasofya masjidi
Turmush oʻrtogʻi
Musohib Ja’far posho
(turm. 1633; vaf. 1647)
Koca Kenan posho
(turm. 1648; vaf. 1652)
Doğancı Yusuf posho
(turm. 1652; vaf. 1670)
Toʻliq nomi
turkcha: Burnaz Atike Sultan[1]
usmonli turkcha: عاتکه سلطان‎‎
Sulola Usmoniylar
Otasi Ahmad I
Dini Islom, sunniylik

Burnaz Atike Sulton (usmonli turkcha: عاتکه سلطان‎‎; tax.1614-yil, Konstantinopol – tax.1674-yil, Konstantinopol) – Usmoniylar malikasi, sulton Ahmad I ning qizi, sulton Usmon II, Murod IV ota bir singlisi, Ibrohim I ning ota bir opasi.

Tugʻilishi

Burnaz Atike Sulton taxminan 1614-yillarda Konstantinopoldagi Topkapı saroyida tugʻilgan. Uning otasi Usmoniylar sultoni Ahmad I boʻlgan[2][3]. Onasining shaxsi aniq emas.

Hayoti

Otasi 1617-yilda vafot etgach, u opa-singillari, onasi hamda marhum sultonning boshaqa farzandlarining onalari bilan birga Eski saroyda yashagan. Agar Atike Sulton joriyadan tugʻilgan boʻlsa, birinchi nikohiga qadar shu yerda qolgan boʻlishi, agar u Kösem Sultonning qizi boʻlgan boʻlsa, akasi Murod IV 1623-yilda taxtga chiqquniga qadar shu yerda yashagan boʻlishi mumkin.

1633-yilda u Musohib Jaʼfar poshoga (vaf: 1647) turmushga chiqqan. Eri vafot etgach, 1648-yilda Koca Kenan poshoga turmushga berilgan[4][5][6][7][8]. 1639-yilga kelib, akasi sulton Murod IV hukmronligi davrida uning kundalik nafaqasi 330 asper boʻlgan[9]. Koca Kenan posho 1652-yilda vafot etgach, Atike Sulton oʻsha yili Doğancı Yusuf poshoga turmushga chiqqan. Yusuf posho 1670-yilda vafot etgan[10][11][6][12].

1683-yilda Atike Sulton Salacak bilan Doğancılar orasida bir chashma qurdirgan[3].

Uning bu nikohlaridan farzand koʻrgan-koʻrmagani nomaʼlum. Biroq u boʻlajak Valaxiya hukmdori Mihnea III ning „maʼnaviy onasi“ hisoblangan. Mihnea Konstantinopolda Usmoniy saroyi siyosiy nazorati ostida tarbiyalanganida Atike unga gʻamxoʻrlik qilgan[13].

Ibrohim I ning birinchi rafiqasi, Haseki Sulton, Mehmed IV ning onasi Turhon Sulton Atike tomonidan Volida Sulton Kösemga sovgʻa qilingan boʻlib, Turhonning oʻzi ham Atike tomonidan tarbiyalangan. Atike Turhon va Mehmed IV ning tarbiyachisi deb atalgan va ularga gʻamxoʻrlik qilgan[14].

Vafoti

Atike Sulton taxminan 1674-yilda vafot etgan. U Konstantinopoldagi Ayasofya masjidida akasi Sulton Ibrohim I ning maqbarasiga dafn etilgan[10][15].

Ommaviy madaniyatda

Turk teleseriali „Muhtasham Yuz yil: Koʻsem“ teleserialida Atike Sulton obrazini turk aktrisasi Ece Çeşmioğlu gavdalantirgan. Bu yerda u Ahmad I va Kösem Sultonning kenja qizi, Ibrohim I ning egizagi sifatida tasvirlangan[16].

Manbalar

  1. ↑ Ayvansarayı̂, Hafız Hüseyin; Sâtı, Ali; Besîm, Süleyman. Hadı̂katü'l-cevâmiʻ: İstanbul câmileri ve diğer dnı̂-sivil miʻmârı̂ yapılar. İşaret, 2001 — 10-bet. ISBN 978-9-753-50118-7. 
  2. ↑ Ayvansarayı̂, Hafız Hüseyin; Sâtı, Ali; Besîm, Süleyman. Hadı̂katü'l-cevâmiʻ: İstanbul câmileri ve diğer dnı̂-sivil miʻmârı̂ yapılar. İşaret, 2001 — 10-bet. ISBN 978-9-753-50118-7. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Raif, M.; Kut, G.; Aynur, H.. Mir'ât-ı İstanbul. Çelik Gülersoy Vakfı Yayınları, 1996 — 105-bet. ISBN 978-975-7512-17-2. 
  4. ↑ Tezcan, Baki. Searching for Osman: A reassessment of the deposition of the Ottoman Sultan Osman II (1618-1622), November 2001 — 334 n. 58-bet. 
  5. ↑ Çelebi, Evliya; Temelkuran, Tevfik; Aktaş, Necati; Çevik, Münim. Evliya Çelebi seyahatnamesi, Volumes 3-4. Üçdal Neşriyat, 1976 — 968-bet. 
  6. ↑ 6,0 6,1 Tezcan, Baki. Searching for Osman: A reassessment of the deposition of the Ottoman Sultan Osman II (1618-1622), November 2001 — 334 n. 58-bet. 
  7. ↑ Çelebi, Evliya; Temelkuran, Tevfik; Aktaş, Necati; Çevik, Münim. Evliya Çelebi seyahatnamesi, Volumes 3-4. Üçdal Neşriyat, 1976 — 968-bet. 
  8. ↑ Miović, Vesna (2018-05-02). "Per favore della Soltana: moćne osmanske žene i dubrovački diplomati" (hr). Anali Zavoda za Povijesne Znanosti Hrvatske Akademije Znanosti i Umjetnosti u Dubrovniku 56 (56/1): 147–197. doi:10.21857/mwo1vczp2y. ISSN 1330-0598. 
  9. ↑ Dumas, Juliette. Les perles de nacre du sultanat: Les princesses ottomanes (mi-XVe – mi-XVIIIe siècle), 2013 — 265-bet. 
  10. ↑ 10,0 10,1 Uluçay 2011, s. 84.
  11. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 322.
  12. ↑ Mustafa Naima Efendi. Naîmâ Târihi - Cilt 4. Zuhuri Danişman Yayinevi, 1968 — 2266-bet. 
  13. ↑ Feodorov, Ioana „Mihnea III Radu, Prince of Wallachia, as Seen by Paul of Aleppo and His Father Makāriyūs Ibn al-Zaʻīm, Patriarch of Antioch“. ResearchGate 289–306 (2014-yil 1-yanvar). Qaraldi: 2024-yil 25-fevral.
  14. ↑ Peirce, Leslie P.. The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Oxford University Press, 1993 — 236-bet. ISBN 978-0-195-08677-5. 
  15. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 323.
  16. ↑ Muhtesem Yüzyil: Kösem (2015–2017), qaraldi: 2019-02-07

Adabiyotlar

  • Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-9-753-29623-6. 
  • Uluçay, Mustafa Çağatay. Padişahların kadınları ve kızları. Ankara: Ötüken, 2011. ISBN 978-9-754-37840-5. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Atike_Sulton&oldid=300590" dan olindi