Atemschaukel
Atemschaukel (tarjimasi: Nafas tebranishi, 2009) – Herta Müller qalamiga mansub roman.
Qisqacha mazmuni
Asar Sovet Ittifoqining stalincha rejimi tomonidan Ruminiyadagi etnik nemislarning taʼqib qilinishini tasvirlaydi. Shuningdek, 1945-yilda va undan keyin Sovet okkupatsiya kuchlari tomonidan Ruminiya nemislarining majburiy mehnat uchun Sovet Ittifoqiga deportatsiya qilinishi mavzusini yoritadi. Roman Transilvaniyaning Sibiu shahridan boʻlgan oʻspirin Leo Auberg taqdiri haqida hikoya qiladi. U 17 yoshida Ukrainaning Novo-Gorlovka (hozirgi Gorlovka tarkibiga kirgan) shahridagi Sovet majburiy mehnat lageriga deportatsiya qilinadi va u yerda hayotining besh yilini oʻtkazadi.
Asar shoir Oskar Pastior va boshqa omon qolganlar, jumladan, muallifning onasining boshidan kechirganlaridan ilhomlanib yozilgan[1]. Dastlab Pastior va Müller uning xotiralari haqida birgalikda kitob yozishni rejalashtirishgan edi, biroq Pastior 2006-yilda vafot etdi[2]. Roman muallifning oʻz tugʻilib oʻsgan qishlogʻi – Ruminiyadagi Nițchidorfdan deportatsiya qilingan koʻplab insonlar bilan oʻtkazgan suhbatlariga, bolaligida onasi soʻzlab bergan xotiralariga hamda Sibiu shahridan deportatsiya qilingan shoir Oskar Pastior bilan boʻlgan uzoq muloqotga asoslangan.
Asar sarlavhasi Pastior tomonidan oʻylab topilgan „Hungerengel“ (Ochlik farishtasi) qoʻshma soʻzidan olingan. Ushbu atama Donbass havzasidagi mehnat lagerlarida, urush tovonini toʻlash uchun majburiy mehnatga mahkum etilgan asirlarning boshidan kechirgan ochligini ifodalash uchun ishlatilgan. Shiddatli ochlik, ayni paytda uni bu ogʻir sinovlarda tirik saqlab qolgan „farishta“ ham edi. Nemischa sarlavha – Atemschaukel ham tarjimasi mushkul boʻlgan qoʻshma soʻz boʻlib, „Nafas tebranishi“ yoki „Nafas belanchagi“ kabi maʼnolarni anglatadi. U asirlik tajribasi keltirib chiqargan nafas olish jarayoniga nisbatan mexanik va masofalashgan oʻz-oʻzini anglash holatini bildiradi.
Ruth Klügerning fikricha, ushbu kitob nemis adabiyotida yangi yoʻnalishni – lagerlar (GULAG, internirlash, konslager yoki qirgʻin lagerlari) haqida bevosita emas, balki guvohlar orqali oʻrgangan ishtirokchi tomonidan yozilgan badiiy adabiyot yoʻnalishini boshlab berdi.
Mukofot va unvonlar
Roman 2009-yilda nufuzli Olmon kitob mukofotiga nomzod qilib koʻrsatilgan, muallif esa oʻsha yilning oʻzida Adabiyot boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan.
Philip Boehm tomonidan amalga oshirilgan inglizcha tarjima 2013-yil Eng yaxshi tarjima qilingan kitob mukofotiga nomzod qilib koʻrsatilgan va Oxford–Weidenfeld tarjima mukofotini qoʻlga kiritgan (2013)[3].
Nashrlar
- The Hunger Angel, Philip Boehm (Translator), Metropolitan Books, April 24, 2012, ISBN 978-0805093018
Manbalar
- ↑ „Atemschaukel“ – Roman aus dem Versunkenland, tagesspiegel.de
- ↑ „"Der Vorwurf ist absurd"“. 2012-yil 11-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 30-yanvar.
- ↑ Chad W. Post. „2013 Best Translated Book Award: The Fiction Finalists“. Three Percent (2013-yil 10-aprel). Qaraldi: 2013-yil 11-aprel.
Havolalar
- „Half-lives in the shadow of starvation“. A review of The Hunger Angel, by Costica Bradatan, The Australian, February 2013
- Review: 'The Hunger Angel'
- „Everything I Own I Carry with Me“, excerpt from the novel. September 2009