Asma El Dareer
| Asma Abdel Rahim El Dareer | |
|---|---|
| Tavalludi |
Asma Abdel Rahim El Dareer |
| Fuqaroligi | Sudan |
| Taʼlimi | Xartum universiteti |
| Kasbi | Shifokor, tadqiqotchi, yozuvchi |
| Faoliyat yillari | 1970-yillardan hozirgacha |
| Dini | Islom |
| Mashhur ishlari | Woman, Why Do You Weep? |
Asma Abdel Rahim El Dareer (taxminan 1949-yilda tugʻilgan)[1] — Sudanlik taniqli shifokor boʻlib, u 1980-yillarda ayollar jinsiy aʼzolarini mayib qilish (FGM) boʻyicha olib borgan tadqiqotlari bilan dunyoga tanilgan. U ushbu zararli amaliyotga qarshi ochiqchasiga gapirgan birinchi arab ayollari va feminist shifokorlaridan biri hisoblanadi[2].
Kelib chiqishi va hayoti
El Dareer 1960-yilda, 11 yoshida hamshira tomonidan infibulyatsiya (ogʻir turdagi jinsiy aʼzolarni mayib qilish amaliyoti) qilinganida ushbu mavzuga qiziqishi uygʻongan. U oʻzining „Woman, Why Do You Weep“ (Ayol, nega yigʻlayapsan?) nomli kitobida yozishicha, oʻshanda uning jarohati infeksiya boʻlib ketgan va unga beshta penitsillin ukoli qilingan. Oradan yillar oʻtib, uning singlisi 18 yoshga toʻlganida, u ham xuddi shunday jarrohlik amaliyotiga duch kelgan. Oʻshanda qizning otasi amaliyotning yengilroq turini istagan boʻlsa-da, onasi Sudanda „fironcha xatna“ nomi bilan mashhur boʻlgan infibulyatsiya turini talab qilib turib olgan. Yakunda murosaga kelinib, singlisiga infibulyatsiyaga juda oʻxshash boʻlgan oraliq shakldagi amaliyot bajarilgan[3].
1970-yillarda El Dareer Xartum universitetida tibbiyot sohasida tahsil oldi. U beshinchi bosqich talabasi boʻlganida, ijtimoiy tibbiyot kursi uchun yozgan ilmiy ishi doirasida ayollarni mayib qilish amaliyotini oʻrganishni boshlagan. 1977-yilda universitetning tibbiyot fakulteti uni Sudanda FGM boʻyicha tadqiqot loyihasiga rahbar etib tayinladi. U 1981-yilda magistrlik darajasini oldi[4].
Tibbiy va ilmiy faoliyati
El Dareer Sudan Sogʻliqni saqlash vazirligida sogʻliqni saqlash statistikasi va tadqiqotlari boʻyicha direktor oʻrinbosari boʻlib ishlagan. U 1977-yildan 1981-yilgacha Xartum universiteti tibbiyot fakultetida FGM boʻyicha keng koʻlamli tadqiqot loyihasini boshqargan[5]. Mazkur loyiha doirasida u Sudanning beshta viloyatida jami 3 210 nafar ayol va 1 545 nafar erkak bilan suhbat oʻtkazib, bunday amaliyotni boshidan kechirgan ayollar oʻrtasida dunyodagi birinchi yirik soʻrovnomani amalga oshirdi[6][7]. Tadqiqot asosan infibulyatsiya (FGMning III turi) keng tarqalgan hududlarda olib borilgan[8].
El Dareer asarlari ushbu mavzuda kashshof hisoblanadi. U „Woman, Why Do You Weep: Circumcision and its Consequences“ (1982) kitobining muallifi va „Female Circumcision in the Sudan: Prevalence, Complications, Attitudes and Change“ (1983) kitobining hammuallifidir. Shuningdek, u ayollar tadqiqotlari bilan shugʻullanuvchi Babiker Bedri Scientific Association for Women's Studies tashkilotining sobiq prezidenti sifatida ham faoliyat koʻrsatgan[5].
Tanlangan asarlari
- El Dareer, Asma (1982). Woman, Why Do You Weep: Circumcision and its Consequences. London: Zed Books.
- Rushwan, Hamid; El Dareer, Asma (1983). Female Circumcision in the Sudan: Prevalence, Complications, Attitudes and Change. Xartum: University of Khartoum.
Manbalar
- ↑ For full name, see Forbes 1997, s. 2; for year of birth, see El Dareer 1982, s. iii.
- ↑ Zabus 2004, s. 116.
- ↑ El Dareer 1982, s. iii.
- ↑ El Dareer 1982, s. iv–v.
- ↑ 5,0 5,1 El Dareer 1982, back cover
- ↑ Shell-Duncan & Hernlund 2000, s. 15.
- ↑ Barnes-Dean 1985.
- ↑ El Dareer 1982, ss. 4–5.
Adabiyotlar
- El Dareer, Asma. Woman, Why Do You Weep: Circumcision and its Consequences. London: Zed Books, 1982. ISBN 0-86232-099-2.
- Barnes-Dean, Virginia Lee (June 1985). "Clitoridectomy and Infibulation". Cultural Survival Quarterly. https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/clitoridectomy-and-infibulation.
- Zabus, Chantal „Between Rites and Rights: Excision on Trial in African Women's Texts and Human Contexts“, . Towards a Transcultural Future: Literature and Human Rights in a 'post'-colonial World. Amsterdam and New York: Rodopi, 2004 — 109–134-bet.