As-Salt ibn Malik
| As-Salt ibn Malik | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Imom | |||||
| Ummon imomi | |||||
| Saltanat | 851-yil 15-oktyabr – 885-yil 22-aprel | ||||
| Oʻtmishdoshi | al-Muhanna ibn Jayfar | ||||
| Davomchisi | Rashid ibn an-Nadhar | ||||
| |||||
| Urugʻ | Yahmad | ||||
| Dini | Ibodiy islom | ||||
as-Salt ibn Malik (arabcha: الصلت بن مالك) — 851-yildan 885-yilda taxtdan agʻdarilguniga qadar hukmronlik qilgan yettinchi Ummon imomi.
Hukmronligi
as-Salt ibn Molikning imom etib saylanishidan oldingi hayoti haqida uning Azd qabilasining Yahmad tarmogʻiga mansub xarusiy boʻlganidan boshqa maʼlumot deyarli yoʻq. U 851-yilda oʻzidan avvalgi imom al-Muhanna ibn Jayfar vafot etgan kunning oʻzida ibodiy ulamo tomonidan saylandi. Uning hukmronligi davrida u, shoira Fotima as-Suqutriyyaning iltimosiga koʻra, goʻyoki yuzdan ortiq kemadan iborat flotni yuborib, Efiopiyaliklar bosib olgan Sokotrani muvaffaqiyatli qaytarib oldi[1]. as-Salt ibn Malikka nisbat beriladigan Ummon qoʻshiniga murojaatnoma ibodiy harbiy fiqhi hamda musulmonlar va musulmon boʻlmaganlarga munosabat masalalarini bayon qiladi[2]. Bundan tashqari, Nizva qal’asi joylashgan hududda mudofaa inshooti qurildi[3].
Taxtdan agʻdarilishi
as-Salt ibn Malik hukmronligining soʻnggi yillarida qabilaviy shayxlar orasida norozilik kuchaydi. Bunga ehtimol uning boshqaruvga avvalgilarga nisbatan kamroq qabilaviy yondashgani sabab boʻlgan. Qarshilikka Musa ibn Musa ismli shaxs boshchilik qildi. U tarafdorlari bilan birga talablarini bildirish va zarur boʻlsa uni hokimiyatdan kuch bilan chetlatish niyatida Nizva yaqinidagi as-Salt ibn Malik qoʻshin shtabiga yurish qildi. Qarshilik koʻrsatishga juda ojiz boʻlgan as-Salt ibn Malik hijriy 271-yil Zulhijja oyining 3-kuni (milodiy 885-yil 22-aprel) oʻgʻlining uyiga joʻnab ketdi. Shundan soʻng Musa Rashid ibn an-Nadharni imom etib tayinladi[1].
Merosi
as-Salt ibn Malikning taxtdan agʻdarilishi Ummonning Qahtoniylar va Adnoniylar qabilalari oʻrtasida nizoni keltirib chiqardi. Bu nizo oxir-oqibat fuqarolar urushiga aylanib, Muhammad ibn Nur boshchiligidagi bosqin natijasida mintaqada Abbosiylar xalifaligi hukmronligi qayta tiklanishi va birinchi ibodiy imomatning tugatilishi bilan yakunlandi[1].
Ibodiy ulamolar orasida as-Salt ibn Malikni agʻdaruvchilarni qanday baholash masalasida boʻlinish yuz berdi: Nizva maktabi hukm chiqarishni toʻxtatib turdi, Rustoq maktabi esa ularni murtad deb bildi. 1052-yilda imom Rashid ibn Saidning Rustoq maktabini qoʻllab-quvvatlashi Hadramavt ibodiylarini Abu Isʼhoq Ibrohim ibn Qays al-Hadramiy boshchiligida ajralib chiqqan imomat tuzishga undadi[4].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 al-Rawas, Isam Ali Ahmed (1990) Early Islamic Oman (ca — 622/280-893): a political history. Doctoral thesis, Durham University.
- ↑ Al-Salmi, Abdulrahman (2001) The Omani siyar as a literary genre and its role in the political evolution and doctrinal development of Eastern Ibadism, with special reference to the epistles of Khwarizm, Khurasan and Mansura, Durham theses, Durham University. Available at Durham E-Theses Online: http://etheses.dur.ac.uk/1001/
- ↑ „Nizwa Fort“. www.omantripper.com. Qaraldi: 2020-yil 3-avgust.
- ↑ Gaiser, Adam (2010). "The Ibāḍī "stages of religion" re-examined: Tracing the history of the Masālik al-Dīn". Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London 73 (2): 216. doi:10.1017/S0041977X10000054.