Kontent qismiga oʻtish

Artemida kelishuvlari

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Artemida kelishuvlari


Artemida kelishuvlarida ishtirok (2025-yil noyabr)

  Imzolovchi davlatlar

Turi Kosmik huquq
Imzolangan sanasi 2020-yil 13-oktyabr
Imzolangan 60
Tillari Ingliz tili

Artemida kelishuvlari – AQSh hukumati va boshqa davlatlar oʻrtasida tuzilgan, huquqiy majburiy kuchga ega boʻlmagan koʻp tomonlama kelishuvlar toʻplami boʻlib, ular kosmik fazoda amal qilinishi kutilayotgan tamoyil va meʼyorlarni batafsil bayon etadi[1][2]. Ushbu kelishuvlar Artemida dasturi bilan bogʻliq boʻlib, ushbu AQSh boshchiligidagi xalqaro tashabbus 2027-yilgacha insonni yana Oygacha yetkazish, keyinchalik esa Mars va undan ham uzoqroq fazoni oʻrganishni maqsad qilgan[3].

2025-yil 1-noyabr holatiga koʻra, Latviyaning qoʻshilishi bilan Artemida kelishuvlarini 60 ta mamlakat imzolagan. Ularning orasida 29 tasi Yevropada, 13 tasi Osiyoda, 7 tasi Janubiy Amerikada, 5 tasi Shimoliy Amerikada, 4 tasi Afrikada va 2 tasi Okeaniyada joylashgan.

NASA va AQSh Davlat departamenti tomonidan ishlab chiqilgan bu kelishuvlar Oy, Mars va boshqa osmon jismlarini tinch maqsadlarda va fuqarolik yoʻnalishida oʻrganish hamda foydalanish boʻyicha hamkorlik uchun huquqiy va siyosiy asos yaratadi[4]. Artemida kelishuvlari oʻz mazmunida 1967-yilgi BMTning „Kosmik fazo toʻgʻrisidagi shartnomasi“ga tayanadi, ishtirokchi davlatlar ushbu xalqaro shartnoma qoidalariga rioya etish majburiyatini oladilar. Hujjat, shuningdek, BMT tomonidan ishlab chiqilgan asosiy kosmik huquq konvensiyalarini ham eslatib oʻtadi va ularga tayanadi[5][6][7][8][sharh 1].

Artemida kelishuvlari dastlab 2020-yil 13-oktabrda quyidagi sakkizta davlatning milliy kosmik agentliklari vakillari tomonidan imzolangan: Avstraliya, Kanada, Italiya, Yaponiya, Lyuksemburg, BAA, Buyuk Britaniya va AQSh[5]. Bu kelishuv cheklanmagan muddat davomida imzolash uchun ochiq boʻlib qoladi, chunki NASA yaqin yillarda yana koʻplab davlatlar qoʻshilishini kutmoqda[9]. Yangi ishtirokchilar Artemida dasturi faoliyatlarida bevosita qatnashish yoki shunchaki Oy va boshqa osmon jismlarini mas’uliyatli oʻrganish tamoyillariga amal qilishga rozilik bildirish yoʻlini tanlashlari mumkin[10].

Tomonlar roʻyxati

Davlat Qitʼa Imzolangan sana Rasmiy imzolash
 Avstraliya Okeaniya 2020-yil 13-oktyabr Dr. Megan Clark, Avstraliya kosmik agentligi boshligʻi[11]
 Kanada Shimoliy Amerika 2020-yil 13-oktyabr Lisa Campbell, Kanada kosmik agentligi prezidenti[12]
 Italiya Yevropa 2020-yil 13-oktyabr Riccardo Fraccaro, Italiya Vazirlar Mahkamasi Prezident apparatida davlat kotibi[13]
 Yaponiya Osiyo 2020-yil 13-oktyabr Hagiuda Koichi, Taʼlim, Madaniyat, Sport, Fan va Texnologiyalar vaziri va Inoue Shinji, Kosmik siyosat boʻyicha davlat vaziri[14]
 Lyuksemburg Yevropa 2020-yil 13-oktyabr Franz Fayot, Iqtisodiyot vaziri[15]
 Birlashgan Arab Amirliklari Osiyo 2020-yil 13-oktyabr Sarah Al Amiri, Ilgʻor texnologiyalar vaziri va Birlashgan Arab Amirliklari kosmik agentligi raisi[16]
 Birlashgan Qirollik Yevropa 2020-yil 13-oktyabr Dr. Graham Turnock, Buyuk Britaniya kosmik agentligi bosh ijrochi direktori[17]
The signature of the UK was extended to the Isle of Man on 27 July 2021[18]
 Amerika Qoʻshma Shtatlari Shimoliy Amerika 2020-yil 13-oktyabr James Bridenstine, NASA administratori
 Ukraina Yevropa 2020-yil 12-noyabr [19]
 Janubiy Koreya Osiyo 2021-yil 24-may Lim Hyesook, Fan va Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari vaziri.[20]
 Yangi Zelandiya Okeaniya 2021-yil 31-may Peter Crabtree, Yangi Zelandiya kosmik agentligi[21]
 Braziliya Janubiy Amerika 2021-yil 15-iyun Marcos Pontes, Braziliya Fan, Texnologiya va Innovatsiyalar vaziri[22]
 Polsha Yevropa 2021-yil 26-oktyabr Grzegorz Wrochna, Polsha kosmik agentligi (POLSA) prezidenti[23]
 Meksika Shimoliy Amerika 2021-yil 9-dekabr Marcelo Ebrard Casaubon, Meksika Tashqi ishlar vaziri[24]
 Isroil Osiyo 2022-yil 26-yanvar Uri Oron, Isroil kosmik agentligi bosh direktori[25]
 Ruminiya Yevropa 2022-yil 1-mart Marius-Ioan Piso, Ruminiya kosmik agentligi prezidenti va bosh ijrochi direktori[26]
 Bahrayn Osiyo 2022-yil 2-mart Dr. Mohamed Al Aseeri, Milliy Kosmik Fan Agentligi (NSSA) bosh ijrochi direktori[27]
 Singapur Osiyo 2022-yil 28-mart Gan Kim Yong, Singapur Savdo va sanoat vaziri[28]
 Kolumbiya Janubiy Amerika 2022-yil 10-may Marta Lucía Ramírez, Vitse-prezident va Tashqi ishlar vaziri[29]
 Fransiya Yevropa 2022-yil 7-iyun Philippe Baptiste, CNES prezidenti[30]
 Saudiya Arabistoni Osiyo 2022-yil 14-iyul Muahmmad bin Saud Al-Tamimi, Saudi Space Commission bosh ijrochi direktori[31]
 Nigeriya Afrika 2022-yil 13-dekabr Isa Ali Ibrahim, Aloqa va Raqamli iqtisodiyot vaziri[32]
 Ruanda Afrika 2022-yil 13-dekabr Francis Ngabo, Ruanda kosmik agentligi bosh ijrochi direktori[32]
 Chexiya Yevropa 2023-yil 3-may Jan Lipavský, Chexiya Tashqi ishlar vaziri[33]
 Ispaniya Yevropa 2023-yil 30-may Diana Morant, Ispaniya Fan va Innovatsiyalar vaziri[34]
 Ekvador Janubiy Amerika 2023-yil 21-iyun Gustavo Manrique Miranda, Tashqi ishlar vaziri[35]
 Hindiston Osiyo 2023-yil 22-iyun Taranjit Singh Sandhu, Hindistonning Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi elchisi[36]
 Argentina Janubiy Amerika 2023-yil 27-iyul Daniel Filmus, Argentina Fan, Texnologiya va Innovatsiyalar vaziri[37]
 Germaniya Yevropa 2023-yil 14-sentyabr Dr. Walther Pelzer, Germaniya Kosmik Agentligi (DLR) bosh direktori[38]
 Islandiya Yevropa 2023-yil 10-oktyabr [39][40]
 Niderlandiya Yevropa 2023-yil 1-noyabr Harm van de Wetering, Niderlandlar Kosmik Offisi (NSO) direktori[39]
 Bolgariya Yevropa 2023-yil 9-noyabr Milena Stoycheva, Innovatsiya va Rivojlanish vaziri[41]
 Angola Afrika 2023-yil 30-noyabr [42]
 Belgiya Yevropa 2024-yil 23-yanvar Hadja Lahbib, Belgiya Tashqi ishlar vaziri[43]
 Gretsiya Yevropa 2024-yil 9-fevral Giorgos Gerapetritis, Gretsiya Tashqi ishlar vaziri[44]
 Urugvay Janubiy Amerika 2024-yil 15-fevral [45]
  Shveysariya Yevropa 2024-yil 9-aprel [46]
 Shvetsiya Yevropa 2024-yil 16-aprel Dr. Mats Persson, Taʼlim vaziri[47]
 Sloveniya Yevropa 2024-yil 19-aprel [48]
 Litva Yevropa 2024-yil 15-may Aušrinė Armonaitė, Iqtisodiyot va Innovatsiyalar vaziri[49]
 Peru Janubiy Amerika 2024-yil 30-may Javier González-Olaechea, Tashqi ishlar vaziri[50]
 Slovakiya Yevropa 2024-yil 30-may
 Armaniston Osiyo 2024-yil 12-iyun Mkhitar Hayrapetyan, Oliy texnologiyalar sanoati vaziri[51]
 Dominikan Respublikasi Shimoliy Amerika 2024-yil 4-oktyabr Sonia Guzmán, Dominikan Respublikasi elchisi, Amerika Qoʻshma Shtatlarida[52]
 Estoniya Yevropa 2024-yil 13-oktyabr Erkki Keldo, Iqtisodiyot va sanoat vaziri[53]
 Kipr Yevropa 2024-yil 23-oktyabr Nicodemos Damianou, Tadqiqot, Innovatsiya va Raqamli siyosat boʻyicha vazir[54]
 Chili Janubiy Amerika 2024-yil 25-oktyabr Aisén Etcheverry, Fan, Texnologiya, Bilim va Innovatsiyalar vaziri[55]
 Daniya Yevropa 2024-yil 13-noyabr Christina Egelund, Daniya Oliy taʼlim vaziri[56]
 Panama Shimoliy Amerika 2024-yil 11-dekabr José Miguel Alemán Healy, Panama Respublikasi elchisi, Amerika Qoʻshma Shtatlarida[57]
 Avstriya Yevropa 2024-yil 11-dekabr Petra Schneebauer, Avstriya Respublikasi elchisi, Amerika Qoʻshma Shtatlarida[57]
 Tailand Osiyo 2024-yil 16-dekabr Pakorn Apaphant, Geo-Informatika va Kosmik Texnologiyalarni Rivojlantirish Agentligi (GISTDA) bosh ijrochi direktori[58]
 Lixtenshteyn Yevropa 2024-yil 20-dekabr Rainer Schnepfleitner, Lixtenshteyn Aloqa idorasi direktori[59]
 Finlandiya Yevropa 2025-yil 21-yanvar Wille Rydman, Finlandiya Iqtisodiyot vaziri[60]
 Bangladesh Osiyo 2025-yil 8-aprel Ashraf Uddin, Bangladesh Mudofaa vazirligi kotibi[61]
 Norvegiya Yevropa 2025-yil 15-may Cecilie Myrseth, Norvegiya Savdo va sanoat vaziri[62]
 Senegal Afrika 2025-yil 24-iyul Maram Kairé, Senegal kosmik agentligi (ASES) bosh direktori[63]
 Vengriya Yevropa 2025-yil 22-oktyabr Péter Szijjártó, Vengriya Tashqi ishlar vaziri[64]
 Malayziya Osiyo 2025-yil 22-oktyabr [65]
 Filippin Osiyo 2025-yil 27-oktyabr Gay Jane Perez, Filippin kosmik agentligi vakolatli xodimi[65][66]
 Latviya Yevropa 2025-yil 31-oktyabr Dace Melbārde, Latviya Taʼlim vaziri[67]

Tarixi

2020-yil 5-may kuni Reuters agentligi bergan xabariga koʻra, Donald Trump maʼmuriyati Oyda foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha yangi xalqaro kelishuv loyihasini tayyorlayotgan edi. Bu loyiha 1967-yilgi „Kosmik fazo toʻgʻrisidagi shartnoma“ga tayanishi rejalashtirilgan edi[68][69]. Oradan oʻn kun oʻtib, oʻsha paytdagi NASA rahbari Jim Bridenstine rasmiy ravishda Artemida kelishuvlarini eʼlon qildi. Bu Oyda tadqiqot va konchilik faoliyatini tartibga solish maqsadida hamkor davlatlar bilan tuziladigan xalqaro kelishuvlar toʻplami edi[70].

Artemida kelishuvlari oʻz nomini Artemida dasturidan olgan. Bu dastur 2017-yilda AQSh tomonidan ishga tushirilgan boʻlib, uning maqsadi 2024-yilgacha birinchi ayol va navbatdagi erkakni Oyga yuborish edi[71]. Bridenstinening soʻzlariga koʻra, ushbu kelishuvlarning maqsadi kelajakdagi kosmik tadqiqotlarda nizolar va tushunmovchiliklarning oldini olish uchun yagona xalqaro qoidalar majmuasini yaratishdan iborat edi. Artemida kelishuvlarini imzolagan davlatlar ushbu dasturda rasmiy ishtirok etish huquqiga ega boʻladilar[71]. Bu hujjat NASA, AQSh Davlat departamenti va qayta tashkil etilgan Milliy kosmik kengash tomonidan ishlab chiqilgan. Loyiha shaklidagi matn 2020-yil may oyida yakuniy eʼlon qilinishidan avval bir nechta davlatlarga maslahatlashish uchun yuborilgan edi[70][68].

2020-yil 13-oktabr kuni boʻlib oʻtgan, rasmiy va jonli efirda namoyish etilgan imzolash marosimida Artemida kelishuvlarini quyidagi davlatlarning milliy kosmik agentliklari rahbarlari imzoladilar: AQSh, Avstraliya, Kanada, Yaponiya, Lyuksemburg, Italiya, Buyuk Britaniya va Birlashgan Arab Amirliklari[5][72]. Oradan bir oy oʻtib, Ukraina milliy kosmik agentligi rahbari ham ushbu kelishuvni imzoladi[19][73].

2021-yilda Janubiy Koreya kelishuvni imzolagan oʻninchi davlat boʻldi, oradan bir hafta oʻtib esa Yangi Zelandiya qoʻshildi[20][74][21]. Shu yilning iyun oyida Braziliya Lotin Amerikasidan Artemida kelishuvlariga qoʻshilgan birinchi davlatga aylandi[75], u aslida 2020-yilda imzolash niyatini bildirgan edi[22][76]. Polsha esa Dubayda oʻtkazilgan 72-Xalqaro kosmonavtika kongressida kelishuvni imzoladi. Polsha kosmik agentligi rahbari bu orqali mamlakatda milliy kosmik texnologiyalarni rivojlantirish istagini bildirgan[23]. Meksika esa 2021-yil dekabr oyida Artemida kelishuvlariga qoʻshildi[24].

Yana qarang

Izohlar

  1. ↑ Oy kelishuvi bundan mustasno, garchi uni Avstraliya ratifikatsiya qilgan bo‘lsa ham. Oy kelishuvini 17 ta ishtirokchi davlat ratifikatsiya qilgan. Ushbu davlatlarning hech biri o‘zining mustaqil ravishda uchirilgan kosmik raketasi orqali inson parvozini amalga oshirmagan.

Manbalar

  1. ↑ Foust, Jeff „Eight countries sign Artemis Accords“ (en-US). SpaceNews (2020-yil 13-oktyabr). 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 27-fevral.
  2. ↑ „Artemis Accords“ (en-US). NASA. 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 27-fevral.
  3. ↑ Dunbar, Brian „What is Artemis?“. NASA (2019-yil 23-iyul). 2019-yil 7-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 1-may.
  4. ↑ „NASA: Artemis Accords“. NASA. 2020-yil 16-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 1-may.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Potter, Sean „NASA, International Partners Advance Cooperation with Artemis Accords“. NASA (2020-yil 13-oktyabr). 2021-yil 19-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 1-may.
  6. ↑ „Fact Sheet: Artemis Accords - United for Peaceful Exploration of Deep Space“ (en-US). U.S. Embassy & Consulates in Brazil (2020-yil 20-oktyabr). 2022-yil 6-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 1-may.
  7. ↑ Newman, Christopher „Artemis Accords: why many countries are refusing to sign Moon exploration agreement“. The Conversation (2020-yil 19-oktyabr). 2022-yil 25-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 17-iyun.
  8. ↑ „The Artemis Accords and the Future of International Space Law“. ASIL. 2022-yil 25-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 17-iyun.
  9. ↑ „NASA, International Partners Advance Cooperation with First Signings of Artemis Accords“. NASA (2020-yil 13-oktyabr). — „Additional countries will join the Artemis Accords in the months and years ahead, as NASA continues to work with its international partners to establish a safe, peaceful, and prosperous future in space. Working with emerging space agencies, as well as existing partners and well-established space agencies, will add new energy and capabilities to ensure the entire world can benefit from the Artemis journey of exploration and discovery.“. 2020-yil 15-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan.
  10. ↑ Howell, Elizabeth. „Artemis Accords: Why the international moon exploration framework matters“. Space.com (2022-yil 25-avgust). 2022-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 6-noyabr.
  11. ↑ „Australia signs NASA's Artemis Accords“. Australian Department of Industry, Science and Resources (2020-yil 14-oktyabr). 2024-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  12. ↑ „Signing of the Artemis Accords“. Government of Canada (2020-yil 13-oktyabr). 2024-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  13. ↑ „International Partners Advance Cooperation With First Signings of the Artemis Accords“. Italian Space Agency (2020-yil 13-oktyabr). 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  14. ↑ „Eight nations sign Artemis Accords on Space Exploration“. Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology (2020-yil 13-oktyabr). 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  15. ↑ „Minister of the Economy Franz Fayot signs the Artemis Accords on behalf of Luxembourg at the International Aeronautical Congress“. Luxembourg Space Agency (2020-yil 13-oktyabr). 2024-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  16. ↑ „United Arab Emirates Accedes to Artemis Accords“. PRNewswire (2020-yil 13-oktyabr). 2024-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  17. ↑ „UK and NASA sign international agreement ahead of mission to the Moon“. gov.uk (2020-yil 13-oktyabr). 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  18. ↑ Quayle, Howard „Artemis Accords to be extended to the Isle of Man“. Isle of Man Government (2021-yil 27-iyul). 2022-yil 29-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 30-iyul.
  19. ↑ 19,0 19,1 „Ukraine becomes the 9th country to sign the Artemis Accords“ (en-US). U.S. Embassy in Ukraine (2020-yil 17-noyabr). 2022-yil 11-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 1-may.
  20. ↑ 20,0 20,1 Potter, Sean „Republic of Korea Joins List of Nations to Sign Artemis Accords“. NASA (2021-yil 27-may). 2021-yil 27-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 27-may.
  21. ↑ 21,0 21,1 Foust, Jeff „New Zealand signs Artemis Accords“ (en-US). SpaceNews (2021-yil 1-iyun). 2023-yil 20-fevralda asl nusxadan arxivlangan.
  22. ↑ 22,0 22,1 Shea, Garrett „Brazil Signs Artemis Accords“. NASA (2021-yil 15-iyun). 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  23. ↑ 23,0 23,1 Foust, Jeff „Poland signs Artemis Accords“ (en). Space News (2021-yil 27-oktyabr). 2023-yil 20-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 27-oktyabr.
  24. ↑ 24,0 24,1 Foust, Jeff „Mexico joins Artemis Accords“. SpaceNews (2021-yil 10-dekabr). 2022-yil 7-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 10-dekabr.
  25. ↑ „Israel Signs Artemis Accords“. NASA (2022-yil 27-yanvar). 2024-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  26. ↑ Williams, Catherine E. „Romania Signs Artemis Accords“. NASA (2022-yil 1-mart). 2025-yil 15-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 5-noyabr.
  27. ↑ „Bahrain Signs Artemis Accords“. NASA (2022-yil 7-mart). 2025-yil 12-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 5-noyabr.
  28. ↑ „Singapore Signs Artemis Accords“. NASA (2022-yil 29-mart). 2025-yil 13-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 5-noyabr.
  29. ↑ Potter, Sean „NASA Welcomes Vice President of Colombia for Artemis Accords Signing“. NASA (2022-yil 10-may). 2022-yil 14-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 10-may.
  30. ↑ Potter, Sean „France Signs Artemis Accords as French Space Agency Marks Milestone“. NASA (2022-yil 7-iyun). 2022-yil 19-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 7-iyun.
  31. ↑ Potter, Sean „Saudi Arabia Signs Artemis Accords“. NASA (2022-yil 14-iyul). 2022-yil 19-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-iyul.
  32. ↑ 32,0 32,1 House, The White „STATEMENT: Strengthening the U.S.-Africa Partnership in Space“ (en-US). The White House (2022-yil 13-dekabr). 2022-yil 13-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 13-dekabr.
  33. ↑ McGuinness, Jackie; Bardan, Roxana „NASA Welcomes Czech Foreign Minister for Artemis Accords Signing“. NASA (2023-yil 3-may). 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 13-may.
  34. ↑ Jones, Andrew „Spain signs the Artemis Accords for peaceful moon exploration“. Space.com (2023-yil 2-iyun). 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 5-iyun.
  35. ↑ O’Shea, Claire „NASA Welcomes Ecuador as 26th Artemis Accords Signatory“. NASA (2023-yil 21-iyun). 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  36. ↑ O’Shea, Claire „NASA Welcomes India as 27th Artemis Accords Signatory“. NASA (2023-yil 23-iyun). 2023-yil 12-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 7-iyul.
  37. ↑ Bardan, Roxana „NASA Welcomes Argentina as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2023-yil 27-iyul). 2024-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  38. ↑ „NASA Welcomes Germany as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2023-yil 15-sentyabr). 2024-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  39. ↑ 39,0 39,1 Bardan, Roxana „NASA Welcomes Netherlands as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2023-yil 1-noyabr). 2023-yil 6-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  40. ↑ Smith, Marcie „Iceland and Netherlands Join Artemis Accords“ (2023-yil 2-noyabr). — „NASA told SpacePolicyOnline.com on November 7 that the Embassy of Iceland in the United States hand delivered a copy of the signed document to NASA on October 31 (the day before Netherlands joined) and the document is dated October 10.“. 2024-yil 24-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 24-may.
  41. ↑ Donaldson, Abbey „Bulgaria Signs Artemis Accords at NASA Headquarters; Joins 31 Nations“. NASA (2023-yil 9-noyabr). 2023-yil 9-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 10-noyabr.
  42. ↑ Bardan, Roxana „NASA Welcomes Angola as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2023-yil 1-dekabr). 2024-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  43. ↑ Bardan, Roxana „NASA Welcomes Belgium as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 24-yanvar). 2024-yil 13-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-fevral.
  44. ↑ Bardan, Roxana „NASA Welcomes Greece as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 9-fevral). 2024-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 9-fevral.
  45. ↑ Bardan, Roxana „NASA Welcomes Uruguay Foreign Minister for Artemis Accords Signing“. NASA (2024-yil 9-fevral). 2024-yil 16-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 16-fevral.
  46. ↑ „NASA Invites Media to Switzerland Artemis Accords Signing Ceremony“ (en-US). NASA. 2024-yil 11-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-aprel.
  47. ↑ „NASA Embraces Sweden as Newest Member of Artemis Accords Family“ (en-US). NASA. 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 16-aprel.
  48. ↑ „Slovenia Signs Artemis Accords, Joins Pursuit of Safer Space“. NASA. 2024-yil 19-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 19-aprel.
  49. ↑ „Artemis Accords Reach 40 Signatories as NASA Welcomes Lithuania“. NASA. 2024-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-may.
  50. ↑ „NASA Welcomes Peru as 41st Artemis Accords Signatory“. NASA. 2024-yil 30-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 30-may.
  51. ↑ „NASA Welcomes Armenia as 43rd Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 12-iyun). 2024-yil 13-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 13-iyun.
  52. ↑ Taveau, Jessica „NASA Welcomes Dominican Republic as 44th Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 7-oktyabr). Qaraldi: 2024-yil 8-oktyabr.
  53. ↑ Dooren, Jennifer „NASA Welcomes Estonia as 45th Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 13-oktyabr). Qaraldi: 2024-yil 14-oktyabr.
  54. ↑ Bardan, Roxana „NASA Welcomes Republic of Cyprus as 46th Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 23-oktyabr). Qaraldi: 2024-yil 23-oktyabr.
  55. ↑ Bardan, Roxana „NASA Welcomes Chile as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 25-oktyabr). Qaraldi: 2024-yil 25-oktyabr.
  56. ↑ Doyle, Tiernan P. „NASA Welcomes Denmark as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 13-noyabr). Qaraldi: 2024-yil 14-noyabr.
  57. ↑ 57,0 57,1 Bardan, Roxana „Artemis Accords Reach 50 Signatories as NASA Welcomes Panama, Austria“. NASA (2024-yil 11-dekabr). Qaraldi: 2024-yil 12-dekabr.
  58. ↑ Bardan, Roxana „NASA Welcomes Thailand as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 16-dekabr). 2024-yil 16-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 16-dekabr.
  59. ↑ Bardan, Roxana „NASA Welcomes Liechtenstein as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2024-yil 20-dekabr). Qaraldi: 2024-yil 21-dekabr.
  60. ↑ Doyle, Tiernan P. „NASA Welcomes Finland as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2025-yil 21-yanvar). Qaraldi: 2025-yil 22-yanvar.
  61. ↑ Dooren, Jennifer M. „NASA Welcomes Bangladesh as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2025-yil 8-aprel). Qaraldi: 2025-yil 8-aprel.
  62. ↑ (2025-yil 15-may). „United States Welcomes Norway's Signing of the Artemis Accords“. Press-reliz.
  63. ↑ Low, Lauren E. „NASA Welcomes Senegal as Newest Artemis Accords Signatory“. NASA (2025-yil 24-iyul). Qaraldi: 2025-yil 25-iyul.
  64. ↑ Foust, Jeff „Hungary signs Artemis Accords“. SpaceNews (2025-yil 22-oktyabr). Qaraldi: 2025-yil 24-oktyabr.
  65. ↑ 65,0 65,1 Foust, Jeff „Malaysia and the Philippines sign Artemis Accords“. SpaceNews (2025-yil 28-oktyabr). Qaraldi: 2025-yil 28-oktyabr.
  66. ↑ „Ph signs Artemis Accords, strengthening role in responsible space exploration“. Philippine Information Agency (2025-yil 30-oktyabr). Qaraldi: 2025-yil 30-oktyabr.
  67. ↑ Foust, Jeff „Latvia signs Artemis Accords“. SpaceNews (2025-yil 1-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 2-noyabr.
  68. ↑ 68,0 68,1 „NASA: Artemis Accords“. nasa.gov. NASA. 2020-yil 16-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 16-may. Jamoat mulki Bu maqola jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
  69. ↑ „Exclusive: Trump administration drafting 'Artemis Accords' pact for moon mining - sources“. Reuters (2020-yil 6-may). 2022-yil 24-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 15-may.
  70. ↑ 70,0 70,1 Wall, Mike. „NASA lays out 'Artemis Accords' for responsible moon exploration“. space.com (2020-yil 15-may). 2022-yil 30-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 16-may.
  71. ↑ 71,0 71,1 Grush, Loren „US and seven other countries sign NASA's Artemis Accords to set rules for exploring the Moon“ (en). The Verge (2020-yil 13-oktyabr). 2022-yil 30-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 1-may.
  72. ↑ Grush, Lauren „US and seven other countries sign NASA's Artemis Accords to set rules for exploring the Moon“. The Verge (2020-yil 13-oktyabr). 2022-yil 30-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 13-oktyabr.
  73. ↑ „Україна стала дев'ятою країною, яка підписала Домовленості в рамках програми "Артеміда"“ (uk-ua). www.nkau.gov.ua. 2020-yil 15-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 15-noyabr.
  74. ↑ Potter, Sean „Republic of Korea Joins List of Nations to Sign Artemis Accords“. NASA (2021-yil 26-may). 2022-yil 16-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 26-may.
  75. ↑ Bill Nelson [@senbillnelson]. „Brazil joins 11 other nations as a signatory of the #Artemis Accords today! As the 1st country in South America to make this commitment to a sustainable space environment, Brazil shows the global impact of the Accords around the world. Thanks for your support, @Astro_Pontes!“ (2021-yil 15-iyun).
  76. ↑ Potter, Sean „NASA Administrator Signs Statement of Intent with Brazil on Artemis“. NASA (2020-yil 14-dekabr). 2022-yil 16-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 1-may.

Havolalar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Artemida_kelishuvlari&oldid=296777" dan olindi