Arshaguhi Teotig
| Arshaguhi Teotig Արշակուհի Թեոդիկ | |
|---|---|
 | |
| Tavalludi |
1875 |
| Vafoti |
1922 (yoshi 46–47) Lausanne, Shveysariya |
| Kasbi | ijtimoiy xodim, oʻqituvchi, publitsist, yozuvchi va tarjimon |
Arshaguhi Teotig (armancha: Արշակուհի Թեոդիկ, 1875–1922) arman ijtimoiy xodim, oʻqituvchi, publitsist, yozuvchi va tarjimon edi[1][2].
Hayoti
Arshaguhi Teotig 1875-yilda Istanbulning Ortaköy tumanida tugʻilgan va unga Arshaguhi Sezveciyan ismi berilgan[1][2]. Uning otasi Bedros Cezveciyan Usmonli poytaxti Istanbuldagi nashriyot egasi edi[3]. U 1895-yilda Samatya tumanidagi Nunyan-Varduhyan kollejida boshlangʻich taʼlim oldi[1]. Arshaguhi Teotig Angliyaga borib, Skaboro shahridagi Westland oʻrta maktabida oʻqidi[2]. Westlandni tamomlagach, u oʻqishini davom ettirish uchun Parijga bordi. Arshaguhi Teotig G. Lusinyanning fransuzcha–armancha lugʻatiga soʻzlar va maʼnolar tadqiqotchisi sifatida hissa qoʻshdi[2]. 1898-yilda u Istanbulga qaytib, Uskudar Jemaran arman kolleji va seminariyasida oʻqishini davom ettirdi. Arshaguhi Teotig yozuvchilik faoliyatini Hayganush Markning Tsaghig (Gul), Manzume, Surhantak (Xabarchi), Vizantium, Jamanak (Vaqt) gazetasi kabi gazeta va jurnallarda boshladi[2]. Shuningdek, Arshaguhi Teotig Polis Hayivare tahririy jurnalida ham ishtirok etgan[2].
1902-yilda Arshaguhi Teotig mashhur arman yozuvchisi va publitsisti Teotigga turmushga chiqdi. Eri qamoqqa olinib, keyinchalik Der Zorga surgun qilingach, Arshaguhi Teotig ogʻir xastalanib qoldi[1]. Shundan soʻng Arshaguhi Teotig Shveysariyaning Lozanna shahriga yuborildi va u yerda 1922-yilgacha yashadi. Aytishlaricha, uning soʻnggi soʻzlari arman genotsidiga ishora qilib, „Bizning barchamiz qurbonmiz“, boʻlgan[2].
Faoliyati
Arshaguhi Teotig Azkanver Hayuhyats Engerutyuni nomli arman tashkiloti aʼzosi boʻlib, bu tashkilot Usmonli imperiyasining armanlar zich yashagan tumanlarida arman qizlar maktablarini qurish, saqlash va ularning faoliyatini qoʻllab-quvvatlash bilan shugʻullangan[4]. 1909-yilda tashkilot Adana qirgʻini haqida xabar olib, qoʻlidan kelgan har qanday yordamni koʻrsatishga urindi. Arshaguhi Adanaga bordi va u yerda koʻrgan manzaradan dahshatga tushdi. Soʻngra u Istanbulga qaytib, 1910-yilda Kilikiyada bir oy nomli risola va kichik kitobni nashr qildi. Bu Adanadagi vaziyat haqidagi koʻrgan-bilganlariga asoslangan guvohlik edi. Arshaguhi Teotig, shuningdek, eri Amenuyn Daretyutsi nomidagi davriy nashr ishlarida ham unga yordam bergan[5].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Soulahian Kuyumjian, Rita. Teotig: Biography & Monument. Taderon Press (Gomidas Institute), 2010 — 243-bet.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 „Արշակուհի Թեոդիկ. "Բոլորս ալ զոհեր ենք" Translation from Armenian: Arshaguhi Teotig: "We are all Victims"“ (Armenian) (2011-yil 24-aprel). 2013-yil 17-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 14-dekabr.
- ↑ Pamukciyan, Kevork. Biyografileriyle Ermeniler. Istanbul: Aras Yayıncılık, 2003 — 147-bet.
- ↑ „Sibil Biography“. An electronic library featuring a huge collection of documents on Armenian literature, history, religion and anything Armenia-related.. Armenianhouse. Qaraldi: 2011-yil 8-oktyabr.
- ↑ VARTAN MATIOSSIAN. „Teotig: The First Historian of Armenian Printing“. Qaraldi: 2012-yil 14-dekabr.