Aranzas koʻrfazi
| Xususiyat | Maʼlumot |
|---|---|
| Nomi | Aransas koʻrfazi |
| Rasm | 
|
| Rasm tavsifi | Fulton yaqinidagi piers |
| Rasm (batafsil) | 
|
| Xaritadagi joyi | Texas |
| Manzili | Texas, Qoʻshma Shtatlar qirgʻoqboʻyi |
| Koordinatalar | 28°03′01″N 96°59′30″W |
| Maydoni | 111,780 akr |
| Okeanlar | Meksika koʻrfazi |
| Mamlakatlar | Qoʻshma Shtatlar |
Aranzas koʻrfazi – Korpus Kristidan taxminan 30 milya (48 km) shimoli-sharqda va San-Antoniodan 173 milya (278 km) janubda joylashgan Texas boltigʻi sohilidagi koʻrfazdir. U Meksika koʻrfazi va San-Xose (shuningdek, Sent deb ataladi) orolini bir-biridan ajratib turadi. Aranzas – koʻrfazdan Meksika boltigʻiga toʻgʻridan-toʻgʻri olib boradigan yoʻldir. Aranzas dovoni va Port Aranzas shaharning janubiy qismida, Rokport esa markaziy- gʻarbiy qirgʻoqda joylashgan. Koʻrfaz yon tomonlama shimoli-sharqiy va janubi-gʻarbiy tomonga yoʻnaltirilgan va janubi-gʻarbda Redfish koʻrfazi, gʻarbda Kopano koʻrfazi, shimolda Sent-Charlz koʻrfazi va shimoli-sharqda Mesquite koʻrfazi bilan kengaygan.[1]. Aranzas koʻrfazi Texas koʻrfazi sohilidagi yettita yirik dengizga quyilish joyidan biridir. Koʻrfazda aholining qadimiy boy tarixi bor. Jumladan ming yilliklarga oid qadimiy mahalliy amerikaliklarning lagerlari, 19-asrning Lamar va Aranzas kabi Yevropa immigrantlar shaharlari va hozirgi Rokport, Fulton va Aranzas dovoni shaharlari mavjud[2]. Qisqichbaqalar, baliqlar, moy va shu kabilar savdosi koʻrfazga yoki unga yaqin joyda joylashgan boʻlib, mahalliy iqtisodiyotga katta hissa qoʻshadi.
Tarixi
Odamlar birinchi marta Aranzas koʻrfazi atrofidagi hududda taxminan 6000-8000 yil oldin yashagan. Bu nom koʻrfaz yaqinida 4000 yillik lagerlari topilgan Aranzas hindulari deb nomlangan mahalliy aholi guruhidan olingan. [3]Koʻchmanchi Aranzaslar bu hududni miloddan avvalgi 1200-1300 -yillarda tark etgan. Arxeologlarning fikriga koʻra, Karankava va Koahuiltekan aholisi birlashgan va 1400- yilga kelib bu hududga koʻchib oʻtgan. 1800-yillarga kelib yevropalik tadqiqotchilar tomonidan yuqtirilgan yuqumli kasalliklar tufayli ular jiddiy yoʻqotishlarga duch kelishdi va ancha qisqarishdi[4]. Ispaniyalik Alonso Alvares de Pineda 1519-yilda koʻrfazda suzib oʻtgan birinchi yevropalik hisoblanadi. Bir asrdan koʻproq vaqt oʻtgach, 17-asr oxirida fransuzlar Texasda mustamlaka oʻrnatmaguncha, ispanlar bu hududga unchalik qiziqish bildirmaganlar. [5]Bu vaqtda Alonso De Leonga bu hududda aholi punkti qurish buyurilgan, ammo koʻrfazda doimiy koloniya hech qachon tashkil etilmagan.
Xususiyatlari
Oʻrtacha Aranzas koʻrfazi tizimi 3 metr chuqurlikda va taxminan 539 kvadrat kilometrni egallaydi. Hududi koʻrfazning oʻzi va uning kengaytmalaridan iborat. Asosiy kengaytmalarga quyidagilar kiradi: Lamar yarim orolining sharqida Sent-Charlz koʻrfazi; Kopano koʻrfazi, Live Oak va Lamar yarim orollarining gʻarbida, koʻrfazning shimoli-sharqida Mesquite koʻrfazi va janubi-gʻarbda[6] Redfish koʻrfazi. Redfish koʻrfazi baʼzan Korpus Kristi koʻrfazining kengaytmasi hisoblanadi. Koʻrfazga har soniyada taxminan 28 kub metr suv quyiladi. [7]Meksika koʻrfazi bilan suv almashinuvi Sidar Bayou va Aranzas dovonida sodir boʻladi.[8] Dengiz suvi almashinuvi natijasida koʻrfazning shoʻrligi dengiz suvining oʻrtacha 35 ppt ga nisbatan ming kishiga 15 qismni tashkil qiladi. Gvadalupe daryosining San-Antonio koʻrfaziga taʼsiridan chuchuk suv oqimlari ham keladi. Umumiy chuchuk suv taʼsiri tizim hajmining 60-70 foizini tashkil qiladi, Bu minimal deb hisoblanadi.
Manbalar
- ↑ Long, Christopher „Aransas County“. Handbook of Texas Online. Texas State Historical Association (2009-yil 11-noyabr). Qaraldi: 2010-yil 9-yanvar.
- ↑ Leatherwood, Art „Aransas Bay“. Handbook of Texas Online. Texas State Historical Society (2009-yil 11-noyabr). Qaraldi: 2010-yil 9-yanvar.
- ↑ „Hotels in Rockport, TX“. Yahoo! Travel. Yahoo! Inc. (2010). Qaraldi: 2010-yil 8-aprel.[sayt ishlamaydi]
- ↑ „Aransas Bay“. GulfBase. Texas A&M University-Corpus Christi. 2010-yil 24-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 9-yanvar.
- ↑ Transportation Planning and Programming Division. „State Highway No. 35“. Highway Designation Files. Texas Department of Transportation (2026-yil 23-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 25-dekabr.
- ↑ Anderson, Genny „Seawater Composition“. Marine Science (2008-yil 8-oktyabr). 2010-yil 6-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 9-yanvar.
- ↑ „Conservation of Texas Bays and Estuaries“. Texas Parks and Wildlife. Texas Parks and Wildlife Department (2008-yil 16-iyun). 2010-yil 26-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 10-yanvar.
- ↑ „Map of Texas Beaches“. HomeAway.com. HomeAway (2008). 2011-yil 12-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 8-aprel.
