Allohning 99 nomi
(Ar-Rashiddan yoʻnaltirildi)
 |
| Turkum maqolalarning bir qismi |
| Islom |
|---|
 |
|
|
.JPG)
Bu maqolada Allohning 99 ismi (arabcha: أسماء الله الحسنى; ʾasmāʾ allāh al-Ḥusnā) va ularning mazmuni roʻyxat shaklida berilgan. Qurʼonning Aʼrof surasi 180-oyatida Alloh ismlari haqida shunday deyiladi:
Allohning goʻzal ismlari bordir. Bas, uni oʻsha ismlar bilan chorlangiz (yod etingiz), Uning ismlarida haqdan ogʻib (nooʻrin joylarda ularni qoʻllaydigan mushrik) kimsalarni tark qilingiz“
Bu ismlar 99 ta. Ular musulmon ilohiyotida muhim oʻrin tutadi. Alloh ismlari koʻp duolarda qoʻshib aytiladi. Qur’oni Karimning Hashr surasida (22-24 oyatlar) Allohning goʻzal ismlarining qisqa roʻyxati bor: ar Rahmon, ar-Rahim, al-Malik, al-Quddus, as-Salom, al-Moʻmin, al-Muhaymin, al-Aziz, al-Jabbor, al-Mutakabbir, al-Xoliq, al-Bori’, al-Musavvir. Boshqa hamma ismlar Qur’oni Karimning turli joylarida uchraydigan Alloh sifatlaridan kelib chiqadi va ular bilan bogʻlangan feʼllardan hosil boʻlgan. 99 ta ism roʻyxati Abu Hurayra rivoyat qilgan hadisda bor. Ana shu hadisga koʻra, Muhammad (s. a. v) paygʻambar 99 raqamini keltirgan. Boshqa hadis toʻplamlarida ham Alloh ismlari roʻyxati keltiriladi:
Ismlar roʻyxati va maʼnosi
| # | Arabcha | Oʻqilishi | Qurʼoni Karim sura va oyatida zikr qilinishi | Tarjima va maʼnolari |
|---|---|---|---|---|
| 1. | الرحمن | <phonos file="01-ar-rahman.ogg">Ar-Rohmān </phonos> | Rahmon surasi (55-sura)ning birinchi oyati faqat shu ismdan iborat. | Mehribon – Ulugʻ neʼmatlarni beruvchi. Bu sifat faqat Allohga xos boʻlib, barchaga kofirga ham, moʻminga ham mehribon va neʼmat beruvchi maʼnosini anglatadi. Rahmon sifatini Alloh taolodan boshqa hech kimga nisbatan ishlatib boʻlmaydi. |
| 2. | الرحيم | <phonos file="02-ar-rahim.ogg">Ar-Rohīm</phonos> | Qurʼon: Birinchi va boshqa ayrim joylardan tashqari har bir suraning boshlanishida tilga olingan (Qurʼonda jami 114 ta sura mavjud). | Rahmli – „Rohiym“ latif neʼmatlarni beruvchi. Bu sifat xosroq boʻlib, qiyomat kuni faqat moʻminlarga rahm qiluvchi maʼnosini anglatadi. Va Allohdan oʻzgalarga, jumladan Paygʻambar alayhissalomga nisbatan ham ishlatiladi. |
| 3. | الملك | <phonos file="03-al-malik.ogg">Al-Malik</phonos> | 59:23, 20:114, 23:116 | Podsho – Barcha narsani egasi."Malik" haqiqiy egadir. Undan oʻzga ega yoqdir. Shuning uchun bandalar faqat unga qul boʻladilar. Hech vaqtda bir qulga ikki xoʻjayin boʻlmaydi. Shuning uchun insonlar oʻzlariga oʻxshagan insonlarga emas, balki yagona yaratganga, haqiqiy Malikka qul boʻlish lozim. |
| 4. | القدوس | <phonos file="04-al-quddus.ogg">Al-Quddūs </phonos> | 59:23, 62:1 | Muqaddas, nuqsonlardan holi – Barcha ayblardan xoli, noloyiq sifatlardan munazzah, mutlaq muqaddaslik va mutlaq poklik Allohning oʻzigagina hosdir. |
| 5. | السلام | <phonos file="05-as-salam.ogg">As-Salām</phonos> | 59:23 | Ofat va balolardan salomat. Qutqarayotgan – „Salom“-barcha nuqsonlardan salomat. Shuningdek, tinchlik, xotirjamlik va rohat beruvchi degani. Alloh „Salom“ sifati ila bandalarga tinchlik, omonlik, xotirjamlik ato qiladi. |
| 6. | المؤمن | <phonos file="06-al-mumin.ogg">Al-Mu’min</phonos> | 59:23 | Moʻmin-iymon va omonlik beruvchi. |
| 7. | المهيمن | <phonos file="07-al-muhaymin.ogg">Al-Muhaymin</phonos> | 59:23 | Hamma narsani qamrab oluvchi. Alloh bandalarning barcha holatlariga guvoh boʻlib turadi. Undan hech narsa maxfiy qolmaydi. |
| 8. | العزيز | <phonos file="08-al-aziz.ogg">Al-Aziz </phonos> | 3:6, 4:158, 9:40, 48:7, 59:23 | Izzat va qudrat sohibi. Ulugʻ – Barchaning ustidan gʻolib. Undan biror narsa gʻolib kelolmaydi. |
| 9. | الجبار | <phonos file="09-al-jabbar.ogg">Al-Jabbār</phonos> | 59:23 | Bandalarini ishlarini isloh etuvchi. Jabbor – oliy qadar ulugʻ, Uning oldida hamma oʻzini xor tutadi. |
| 10. | المتكبر | <phonos file="10-al-mutakabbir.ogg">Al-Mutakabbir</phonos> | 59:23 | Kattalik yarashuvchi zot. Mutakabbir – kibriyosi va ulugʻligi behad. Uning oldida boshqalar qul boʻlib turadi. |
| 11. | الخالق | <phonos file="11-al-khaliq.ogg">Al-Xoliq</phonos> | 6:102, 13:16,[1] 36:81, 39:62, 40:62, 59:24 | Yaratuvchi, vujudga keltiruvchi. Xoliq – Asli va oʻxshashi yoq narsaning oʻlchovini mos qilib yaratuvchi. Xoliq mutloq vujudga keltiruvchidir. |
| 12. | البارئ | <phonos file="12-al-bari.ogg">Al-Bāri'</phonos> | 59:24 | Bori' – Yoʻqdan paydo qiluvchi, vujudga keltiruvchi, yaratuvchi. Bori’ning vujudga keltirishida tafovut yoqdir. |
| 13. | المصور | <phonos file="13-al-musawwir.ogg">Al-Musovvir</phonos> | 59:24 | Maxluqot va mavjudotlarga suvrat va shakl beruvchi. |
| 14. | الغفار | <phonos file="14-al-ghaffar.ogg">Al-Gʻoffār</phonos> | 20:82, 38:66, 39:5, 40:42, 71:10 | Gʻaffor – Koʻplab magʻfirat qilib, bandalarning aybini oʻz fazli ila kechib yuboruvchi. bandalarning aybu nuqsonlari va gunohu maʼsiyatlarini fosh qilmay yopib turuvchi. |
| 15. | القهار | <phonos file="15-al-qahhar.ogg">Al-Qohhār</phonos> | 12:39, 13:16, 14:48, 38:65, 39:4, 40:16 | Qahhor – Barcha maxluqotlarni qabzasida tutib, ularni oʻz hukmiga yuritib va qudrati ila boʻysundirib turuvchi. |
| 16. | الوهاب | <phonos file="16-al-wahhab.ogg">Al-Vahhāb</phonos> | 38:9, 38:35 | Oʻz neʼmatlarini tekin ato etuvchi. |
| 17. | الرزاق | <phonos file="17-ar-razzaq.ogg">Ar-Rozzāq</phonos> | 51:58 | Barcha tirik mavjudot rizqini yetkazib beruvchi. |
| 18. | الفتاح | <phonos file="18-al-fattah.ogg">Al-Fattāh</phonos> | 34:26 | Hukm etuvchi, rahmat hazinalarini ochuvchi. |
| 19. | العليم | <phonos file="19-al-alim.ogg">Al-'Alīm</phonos> | 2:158, 3:92, 4:35, 24:41, 33:40 | Biluvchi, dono, ilm sohibi. Boʻlgan va boʻladigan, avvalgi va oxirgi, zohir va botin narsalarning barchasini biluvchi. |
| 20. | القابض | <phonos file="20-al-qabid.ogg">Al-Qobiz</phonos> | 2:245 | Kimlarningdir rizqini qiyuvchi, ruhlarni qabz etuvchi (oluvchi). |
| 21. | الباسط | <phonos file="21-al-basit.ogg">Al-Bāsit</phonos> | 2:245 | Kimlargadir keng rizq beruvchi, ruh baxsh etuvchi. |
| 22. | الخافض | <phonos file="22-al-khafid.ogg">Al-Xofiz</phonos> | 56:3; al-Kafʿamī (1992:38) | Kofirlar martabasini tushiruvchi. |
| 23. | الرافع | <phonos file="23-ar-rafi.ogg">Ar-Rofi'</phonos> | 58:11, 6:83 | Moʻminlar martabasini koʻtaruvchi. |
| 24. | المعز | <phonos file="24-al-muizz.ogg">Al-Mu’izz</phonos> | 3:26 | Kimlarnidir aziz, qadrli etuvchi. |
| 25. | المذل | <phonos file="25-al-mudhill.ogg">Al-Muzill</phonos> | 3:26 | Kimlarnidur xoru zalil qiluvchi. |
| 26. | السميع | <phonos file="26-as-sami.ogg">As-Samī</phonos> | 2:127, 2:256, 8:17, 49:1 | Maxfiy va oshkora gap va sharpalarni, hatto dildan oʻtganini ham, eshituvchi. |
| 27. | البصير | <phonos file="27-al-basir.ogg">Al-Basīr</phonos> | 4:58, 17:1, 42:11, 42:27 | Hamma maxfiy va oshkora narsalarni koʻruvchi. |
| 28. | الحكم | <phonos file="28-al-hakam.ogg">Al-Hakam</phonos> | 22:69 | Qatʼiy hukm etuvchi. |
| 29. | العدل | <phonos file="29-al-adl.ogg">Al-`Adl</phonos> | Qurʼon emas, al-Kafʼamiyga qarang (1992:40) | Oʻta adolatli. |
| 30. | اللطيف | <phonos file="30-al-latif.ogg">Al-Latīf</phonos> | 22:63, 31:16, 33:34 | Bandalariga sezdirmay oʻz lutfu ehsonini yetkasizb beruvchi. |
| 31. | الخبير | <phonos file="31-al-khabir.ogg">Al-Xobīr</phonos> | 6:18, 17:30, 49:13, 59:18 | Hamma maxfiy va oshkora ishlardan xabardor[2][3][4][5]. |
| 32. | الحليم | <phonos file="32-al-halim.ogg">Al-Halīm</phonos> | 2:235, 17:44, 22:59, 35:41 | Jazolashga shoshmaydigan, hilm bilan yaxshilik qilib turuvchi. |
| 33. | العظيم | <phonos file="33-al-azim.ogg">Al-'Azīm</phonos> | 2:255, 42:4, 56:96 | Azamatli va ulugʻ zot. Aql tasavvur qila olmaydigan darajada azamatli va ulugʻ. |
| 34. | الغفور | <phonos file="34-al-ghafur.ogg">Al-Gʻofūr</phonos> | 2:173, 8:69, 16:110, 41:32 | Koʻp magʻfirat qiluvchi. |
| 35. | الشكور | <phonos file="35-ash-shakur.ogg">Ash-Shakūr</phonos> | 35:30, 35:34, 42:23, 64:17 | Oʻz amaliga koʻp savob beruvchi. |
| 36. | العلي | <phonos file="36-al-ali.ogg">Al-'Aliyy</phonos> | 4:34, 31:30, 42:4, 42:51 34:23 | Martabasi oliylikda benihoya. |
| 37. | الكبير | <phonos file="37_al-kabir.ogg">Al-Kabīr</phonos> | 13:9, 22:62, 31:30, 34:23 | Hammadan ulugʻ. |
| 38. | الحفيظ | <phonos file="38-al-hafiz.ogg">Al-Hafīz</phonos> | 11-57, 12-55 | Har bir narsani komil muhofaza qiluvchi. |
| 39. | المقيت | <phonos file="39-al-muqit.ogg">Al-Muqīt</phonos> | 4:85 | Barcha moddiy va ruhiy rizqlarni yaratuvchi. |
| 40. | الحسيب | <phonos file="40-al-hasib.ogg">An-Hasīb</phonos> | 4:6, 4:86, 33:39 | Hisob qiluvchi, kifoya qiluvchi. |
| 41. | الجليل | <phonos file="41-al-jalil.ogg">Al-Jalīl</phonos> | Sifatlarida ulugʻlikka ega. | |
| 42. | الكريم | <phonos file="42 al-karim.ogg">Al-Karīm</phonos> | 27:40, 82:6 | Saxovatli va karami keng. Birov soʻramasa ham, hech bir evaz olmasdan, narsalarni ato qiluvchi. Qarama-qarshilikdan pok. Karamli ishlar va xislatlar sohibi. |
| 43. | الرقيب | <phonos file="43-ar-raqib.ogg">Ar-Roqīb</phonos> | 4:1, 5:117 | Doimo kuzatib turuvchi. Raqiyb – hech bir zararni ham qoʻymay tekshirib turuvchi. |
| 44. | المجيب | <phonos file="44-al-mujib.ogg">Al-Mujīb</phonos> | 11:61 | Duolarni ijobat qiluvchi. |
| 45. | الواسع | <phonos file="45-al-wasi.ogg">Al-Vāsi'</phonos> | 2:268, 3:73, 5:54 | Keng va keng qamrovli zotdir |
| 46. | الحكيم | <phonos file="46-al-hakim.ogg">Al-Hakīm</phonos> | 31:27, 46:2, 57:1, 66:2 | Dono |
| 47. | الودود | <phonos file="47-al-wadud.ogg">Al-Vadūd</phonos> | 11:90, 85:14 | Bandalarini sevuvchi |
| 48. | المجيد | <phonos file="48-al-majid.ogg">Al-Majīd</phonos> | 11:73 | Eng ulugʻvor |
| 49. | الباعث | <phonos file="49 al-baith.ogg">Al-Bā'is</phonos> | 22:7 | Oʻliklarning tiriltiruvchisi |
| 50. | الشهيد | <phonos file="50-ash-shahid.ogg">Ash-Shahīd</phonos> | 4:166, 22:17, 41:53, 48:28 | Har bir narsaga hoziru nozir. Barchaga shohidlik beruvchi. |
| 51. | الحق | <phonos file="51-al-haqq.ogg">Al-Haqq</phonos> | 6:62, 22:6, 23:116, 24:25 | Oʻzgarmas sobit zot. Haqni yuzaga chiqaruvchi zot. |
| 52. | الوكيل | <phonos file="52-al-wakil.ogg">Al-Vakīl</phonos> | 3:173, 4:171, 28:28, 73:9 | Barchaning ishi unga topshirilgan zot. |
| 53. | القوى | <phonos file="53-al-qawi.ogg">Al-Qovviyy</phonos> | 22:74, 42:19, 57:25 | Quvvatli zot. |
| 54. | المتين | <phonos file="54-al-matin.ogg">Al-Matīn</phonos> | 51:58 | Matonatli zot. |
| 55. | الولى | <phonos file="55-al-wali.ogg">Al-Valiyy</phonos> | 4:45, 7:196, 42:28, 45:19 | Himoya qiluvchi doʻst, homiy va yordamchi |
| 56. | الحميد | <phonos file="56-al-hamid.ogg">Al-Hamīd</phonos> | 14:8, 31:12, 31:26, 41:42 | Barcha maqtovlar ila maqtalgan zot. |
| 57. | المحصى | <phonos file="57-al-muhsi.ogg">Al-Muhsi</phonos> | 72:28, 78:29 | Barcha narsaning hisobini olgan zot. |
| 58. | المبدئ | <phonos file="58-al-mubdi.ogg">Al-Mubdi'</phonos> | 10:34, 27:64, 29:19, 85:13 | Barcha narsalarni avval boshdan bor qilgan zot. |
| 59. | المعيد | <phonos file="59-al-muid.ogg">Al-Mu'īd</phonos> | 10:34, 27:64, 29:19, 85:13 | Yoʻq boʻlgan narsalarni yana qaytadan bor qiluvchi. |
| 60. | المحيى | <phonos file="60-al-muhyi.ogg">Al-Muhyi</phonos> | 7:158, 15:23, 30:50, 57:2 | Tiriltiruvchi. U zot oʻliklarni tiriltiruvchidir va bu ismga ularni tiriltirishdan oldin sazovordir. Uni ularni oʻlik boʻlganlaridan keyin jon kiritib tirik qilganidan keyin tiriltiruvchi, deb atalganidek, ularni xalq qilishdan oldin, ularga hayot berishidan oldin ham, tiriltiruvchi, deyilaveradi. Xuddi, xaloyiqni xalq qilishidan oldin Xoliq boʻlganidek. |
| 61. | المميت | <phonos file="61-al-mumit.ogg">Al-Mumīt</phonos> | 3:156, 7:158, 15:23, 57:2 | Oʻldirivchi. Barcha jonzotlarning jonini oluvchi. |
| 62. | الحي | <phonos file="62-al-hayy.ogg">Al-Hayy</phonos> | 2:255, 3:2, 20:111, 25:58, 40:65 | Tirik. U tirikdir, oʻlmas. Yaʼni, Allohning hayoti abadiydir, oʻlim ila yoʻq boʻlmas. Shuningdek, Allohning hayoti azaliydir, oldindan yoʻq boʻlgan emas. |
| 63. | القيوم | <phonos file="63-al-qayyum.ogg">Al-Qoyyūm</phonos> | 2:255, 3:2, 20:111 | Oʻz oʻzidan qoim boʻlgan va boshqalarni qoim qilgan zot. |
| 64. | الواجد | <phonos file="64-al-wajid.ogg">Al-Vājid</phonos> | 38:44 | Topuvchi. Xohlagan narsasini topuvchi. Bu ishda birov Uni toʻsa olmaydi. |
| 65. | الماجد | <phonos file="65-al-majid.ogg">Al-Mājid</phonos> | 85:15, 11:73; al-Kafʿamī (1992:48) | Majdu sharaf sohibi boʻlgan zot. |
| 66. | الواحد | <phonos file="66-al-wahid.ogg">Al-Vāhid</phonos> | 13:16, 14:48, 38:65, 39:4 | Yagona. Bita. Boʻlinmas. U zot oʻz zotida ham, sifatlarida ham va ishlarida ham birdir. |
| 67. | الصمد | <phonos file="67-al-ahad.ogg">Al-Aḥad</phonos> | 112:1 | Yagona, Boʻlinmas. |
| 68. | الصمد | <phonos file="68-as-samad.ogg">As-Somad</phonos> | 112:2 | Somad sifati koʻp maʼnolarni oʻz ichiga oladi:- itoat qilingan ulugʻ-Usiz hech bir ish bitmaydi.- hech kimga hojati tushmaydi, barchaning hojati Unga tushadi.- butun maxluqot bitib tugasa ham, Oʻzi doim boqiydir va hokazo. |
| 69. | القادر | <phonos file="69-al-qadir.ogg">Al-Qodir</phonos> | 6:65, 46:33, 75:40 | Cheksiz qudrat sohibi. U zot har bir narsaga qodirdir. har bir ish unga osondir. |
| 70. | المقتدر | <phonos file="70-al-muqtadir.ogg"> Al-Muqtadir</phonos> | 18:45, 54:42, 6:65 | Juda ham qudratli. |
| 71. | المقدم | <phonos file="71-al-muqaddim.ogg">Al-Muqoddim</phonos> | 16:61 | Oldinga suruvchi. U zot xohlagan shaxs va narsani xohlaganidan oldinga suradi. |
| 72. | المؤخر | <phonos file="72-al-muakhkhir.ogg">Al-Mu’axxir</phonos> | 71:4 | Orqaga suruvchi. U zot xohlagan shaxs va narsani xohlaganidan orqaga suradi. |
| 73. | الأول | <phonos file="73-al-awwal.ogg">Al-'Avval</phonos> | 57:3 | „Avval“ – U hamma narsadan avval, yaʼni, barcha mavjudotlar yoʻqligida Alloh bor edi. Mavjudotlarni „Avval“ sifatiga ega boʻlgan Alloh yaratdi. Yaʼni, Alloh vujudga kelishining boshlanishi yoʻqdir. |
| 74. | الأخر | <phonos file="74-al-akhir.ogg">Al-'Axir</phonos> | 57:3 | „Oxir“ – U hamma narsa yoʻq boʻlib ketganda ham Oʻzi qoladi. |
| 75. | الظاهر | <phonos file="75-az-zahir.ogg">Az-Zohir</phonos> | 57:3 | „Zohir“ – Uning mavjudligi oshkor, ochiq-oydindir. U hamma narsadan zohir-ustundir. |
| 76. | الباطن | <phonos file="76-al-batin.ogg">Al-Bātin</phonos> | 57:3 | "Botin" – U koʻzga koʻrinmaydi. Hammadan pinhon-maxfiy narsalarni bilib turuvchidir. |
| 77. | الوالي | <phonos file="77-al-wali.ogg">Al-Vāli</phonos> | 13:11 | Har bir narsaga voliy – ega boʻlgan zot. |
| 78. | المتعالي | <phonos file="78-al-mutaali.ogg">Al-Mutā'ali</phonos> | 13:9 | Nuqsonlardan yuqori turuvchi zot. |
| 79. | البر | <phonos file="79-al-barr.ogg">Al-Barr</phonos> | 52:28 | Ulugʻ yaxshilik qiluvchi. |
| 80. | التواب | <phonos file="80-at-tawwab.ogg">At-Tavvāb</phonos> | 2:128, 4:64, 49:12, 110:3 | Bandalarni tavbaga yoʻllovchi va ularning tavbasini koʻplab qabul qiluvchi zot. |
| 81. | المنتقم | <phonos file="81-al-muntaqim.ogg">Al-Muntaqim</phonos> | 32:22, 43:41, 44:16 | Zolim va osiylardan intiqom oluvchi. |
| 82. | العفو | <phonos file="82-al-afuw.ogg">Al-Afuvv</phonos> | 4:43, 4:99, 4:149, 22:60, 58:2 | Afv qiluvchi. |
| 83. | الرؤوف | <phonos file="83-ar-rauf.ogg">Ar-Roʻūf</phonos> | 9:117, 57:9, 59:10 | Oʻta shafqatli va mehribon. |
| 84. | مالك الملك | <phonos file="84-malik-ul-mulk.ogg">Mālik-ul-Mulk</phonos> | 3:26 | Mulk egasi. Bu dunyodagi ishlarni oʻzi xohlaganicha qiladi. Uning qazosini qaytaradigan va hukmini oʻzgartiradigan yoʻq. |
| 85. | ذو الجلال والإكرام | <phonos file="85-dhul-jalaal-wal-ikraam.ogg">Zūl-Jalāli val’ikrom</phonos> |
55:27, 55:78 | Sharaf va kamol egasi. Karam va ikrom egasi. |
| 86. | المقسط | <phonos file="86-al-muqsit.ogg">Al-Muqsiţ</phonos> | 3:18; al-Kafʿamī (1992:58f) | Oʻz adolati ila mazlumlarga nusrat va zolimlarga jazo beruvchi. |
| 87. | الجامع} | <phonos file="87-al-jame.ogg">Al-Jāmi</phonos> | 3:9 | Jamlovchi. Barcha haqiqatlarni jamlovchi. Odamlarni qiyomat kuni jamlovchi. |
| 88. | الغني | <phonos file="88-al-ghani.ogg">Al-Gʻoni</phonos> | 39:7, 47:38, 57:24 | Behojat. Uning hech kim va hech narsaga hojati tushmaydi. |
| 89. | المغني | <phonos file="89-al-mughni.ogg">Al-Mugʻni</phonos> | 9:28 | Behojat qiluvchi. U zot Oʻz bandalaridan qay birini xohlasa behojat qilib qoʻyadi. |
| 90. | المانع | <phonos file="90-al-mani.ogg">Al-Māni'</phonos> | al-Kafʿamī (1992:61) | Man qiluvchi. |
| 91. | الضار | <phonos file="91-ad-darr.ogg">Az-Zorr</phonos> | 6:17; al-Kafʿamī (1992:58) | Zarar qiluvchi. Zararli narsalarni ham yaratuvchi. |
| 92. | النافع | <phonos file="92-an-nafi.ogg">An-Nāfi</phonos> | 30:37 | Manfaat beruvchi. |
| 93. | النور | <phonos file="93-an-nur.ogg">An-Nūr</phonos> | 24:35 | Oʻz-oʻzi ila zohir boʻlgan va oʻzgalarni zohir qilgan. |
| 94. | الهادي | <phonos file="94-al-hadi.ogg">Al-Hādi</phonos> | 22:54 | Hidoyat qiluvchi. U zot Oʻz fazli ila xohlagan kimsani hidoyat qiladi. Yaʼni, Alloh kimni toʻgʻri yoʻlga hidoyat qilsa, albatta, Oʻz xohishi va fazli ila hidoyat qiladi. |
| 95. | البديع | <phonos file="95-al-badi.ogg">Al-Badī</phonos> | 2:117, 6:101 | Oʻxshashi yoʻq narsalarni keltiruvchi. |
| 96. | الباقي | <phonos file="96-al-baqi.ogg">Al-Bāqi</phonos> | 55:27; al-Kafʿamī (1992:64) | Boqiy qoluvchi. U doimiy bordir, unga foniylik oriz boʻlmas. |
| 97. | الوارث | <phonos file="97-al-warith.ogg">Al-Vāris</phonos> | 15:23, 57:10 | Muvjudotlar yoʻq boʻlganda ham boqiy qoluvchi zot. |
| 98. | الرشيد | <phonos file="98-ar-rashid.ogg">Ar-Roshīd</phonos> | 2-256, 18-17 | Toʻgʻri yoʻlga irshod qiluvchi. |
| 99. | الصبور | <phonos file="99-as-sabur.ogg">As-Sobur</phonos> | 2:153, 3:200, 103:3 | Oʻta sabrli. Osiylarni azoblashga shoshilmaydi. |
Islom tasavvufi
Tasavvuf ilmida Allohning 99 ta ismlari tasavvufiy „Eng oliy va ulugʻ ism“ (ismu l-ʾAʿẓam - الاسْمُ ٱلْأَعْظَم) ga ishora qiluvchi anʼana bor[6]. Bu „Xudoning eng ulugʻ ismi“ boʻlib „U bilan chaqirilsa (duo qilinsa) ijobat boʻladigan zot“ deyiladi[7].
Abdulloh ibn Masud rivoyat qilgan hadisga koʻra, Xudoning baʼzi ismlari insoniyatdan ham yashiringan[8]. Javshan Kabirda (bu yerda جَوْشَنُ ٱلْكَبِير- soʻzma-soʻz tarjimasi „Buyuk Sovut“) Xudoning 1000 dan ortiq ismlari keltirilgan.
Nufuzli sunniy tasavvufshunos Ibn Arabiy (1165-yil 26-iyul – 1240-yil 16-noyabr) Xudoning ismlarini oddiy epitetlar sifatida emas, balki olamni yaratilgan va mumkin boʻlgan shakllarda ajratib turadigan haqiqiy sifatlar sifatida talqin qilgan. Bu nomlar orqali ilohiy salohiyati yashirin boʻlgan insonlar uchun ochib beriladigan ilohiy xususiyatlar ana shunday ismlarning aksi boʻlishini oʻrganish mumkin. Biroq, bunday aks ettirishlar cheklangan, ilohiy xususiyatlar ismlarning ilohiy mohiyatiga teng kelmaydi[9]. Ibn Arabiyning metafizik taʼlimoti taʼsirida Haydar Amuliy farishtalarni Xudoning turli ismlariga asosan nomlagan. Shunga koʻra, asosiy farishtalar Alloh taoloning goʻzal ismlarining bir koʻrinishidir. Yovuz farishtalar (shayotin) esa Alloh taoloning ulugʻ ismlarining dimogʻdor koʻrinishidir[10].
Teoforik ismlar
Xudoning arabcha ismlari butun dunyo boʻylab musulmon madaniyatlarida, asosan arab tilida soʻzlashadigan jamiyatlarda keng qoʻllaniladigan teoforik ismlarni shakllantirish uchun qoʻllanadi.
Xudoning ismlari unga bagʻishlanganligi va ularning shaxsning ismi sifatida ishlatilishi diniy jihatdan nooʻrin deb hisoblanganligi sababli, teoforik ismlar oldidan abd (عَبْدُ: „qul/xizmatkor“) qoʻshimchasini qoʻshish orqali erkaklar ismi hosil qilinadi.
Manbalar
- ↑ „al-Quran (القرآن) :: Online Quran Project :: Translation and Tafsir“. 2009-yil 29-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 23-oktyabr.
- ↑ Allohning ismlari va sifatlari
- ↑ „Hadith: Book of Invocations - Sahih al-Bukhari - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلى الله عليه و سلم)“. sunnah.com. Qaraldi: 15-iyun 2018-yil.
- ↑ „Hadith - Book of Oneness, Uniqueness of Allah (Tawheed) - Sahih al-Bukhari - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلى الله عليه و سلم)“. sunnah.com. Qaraldi: 15-iyun 2018-yil.
- ↑ Khadem, Dhikru'llah (1976-yil mart). „Bahá'u'lláh and His Most Holy Shrine“. Bahá'í News. № 540. 4–5-bet. 20-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.
{{cite magazine}}: sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim:|date=(yordam) - ↑ Schimmel, Annemarie. The Mystery of Numbers. New York, US: Oxford University Press, 1993 — 271-bet. ISBN 0-19-508919-7.
- ↑ Momen, Moojan. Islam and the Bahá'í Faith. George Ronald, 2000 — 241-bet. ISBN 978-0-85398-446-7. The endnote states: "Ibn Májah, Sunan, 34. (Kitáb ad-Du'á), ch. 9, no. 3856, vol. 2, p. 1267. See also: Ad-Dárimí, Sunan, 23 (Fadaʼil al-Qur'án), ch. 15, no. 3296, vol. 2, pp. 324–325. Similar statements in Shi’i tradition include: Majlisí, Bihar al-Anwar, vol. 26. p. 7.
- ↑ Taymiyyah, ibn, Taqī ad-Dīn Ahmad. The Goodly Word: al-Kalim al-Ṭayyib. Islamic Texts Society, 2003 — 72-bet. ISBN 1-903682-15-0.
- ↑ Bruce Lawrence The Qur’an: A Biography Atlantic Books Ltd, 02.10.2014 ISBN 9781782392187 chapter 8
- ↑ Ayman Shihadeh Sufism and Theology Edinburgh University Press, 21.11.2007 ISBN 9780748631346 pp. 54–56