Apridon
Apridon yoki Afridon (gruzincha: აფრიდონი) XII asr gruzin siyosatchisi, qaram „aznauri“ boʻlib, u msaxurtuxutsesi („xizmatchilar ustasi“) darajasiga koʻtarilgan.
Qadimgi, tez-tez qoʻzgʻolon koʻtaradigan gruzin feodal zodagonlaridan keskin farqli oʻlaroq, Apridon Gruziya shoh saroyida qirol Georgiy III (tax. 1156–1184)ga sodiq xizmat qilgan davlat arbobi boʻlgan. Apridon 1184-yilda malika Tamaraning taxtga oʻtirishi chogʻida unga xizmat qilgan.
Tarix
1177-yilda Georgiy III zodagonlarning isyonkor fraksiyasi bilan yuzma-yuz keldi. Qoʻzgʻolonchilar Georgiyni taxtdan agʻdarib, uning akasining oʻgʻli Demnani shoh qilishni moʻljallagan edilar; bu esa, asosan, tojdor daʼvogarning qaynotasi, Ani noibi va qudratli, shuhratparast Orbeli urugʻi boshligʻi, amirspasalar Ivane Orbeli boshchiligidagi zodagonlar uchun toj hokimiyatini zaiflashtirishga bahonasi edi xolos[1]. Isyonchilar Demnani Agara qal’asida shoh sifatida koʻrib, toj kiydiradilar va 30 minglik qoʻshin bilan Gruziya poytaxti Tbilisiga tomon yoʻl olishadi. Georgiy hayotini shoh gvardiyasi saqlab qoladi. U qipchoq qoʻmondon Qubasar va Apridon boshchiligidagi qurolli jamoa edi, shundan soʻng Apridon msaxurtuxutsesi lavozimiga koʻtarilgan. Unga Javaxetidagi chegaraviy hududlarni himoya qilish uchun Tmogvi va Trialeti ustidan yer egalik huquqlari beriladi.
Georgiy III vafotidan soʻng, malika Tamara taxt vorisligi borasida katta qarshiliklarga duch kelgan. Bu qarshilik otasining repressiv siyosatiga javoban va yangi hukmdorning zaif tomonlaridan biri deb qabul qilingan jinsi – ayolligi tufayli yanada kuchayadi[2]. Aristokrat feodal zodagonlar oʻz nafratlarini asosan isyon paytida shoh Georgiy IIIga beqiyos xizmat koʻrsatgan amirspasalar Qubasar va qaram „aznauri“ boʻlgan, ammo msaxurtuxutsesi darajasiga koʻtarilgan Apridonga qaratadilar. Zodagonlar ularning lavozimdan olinishi, barcha mulk va unvonlaridan mahrum etilishini talab qiladilar. Malika yon berishga majbur boʻladi. Apridon barcha unvonlari va mulklaridan mahrum etiladi.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Khazanov & Wink 2001, ss. 48–49.
- ↑ Eastmond 1998, s. 108.
Adabiyotlar
- Eastmond, Antony. Oʻrta asr Gruziyasida shohona tasvirlar. University Park, PA: Pennsylvania State Press, 1998. ISBN 0-271-01628-0.
- Koʻchmanchilar oʻtroq dunyoda. London va Nyu-York: Routledge, 2001. ISBN 0-7007-1369-7.