Anomaliya

Anomaliya (yun. anomalia) — meʼyor (norma)dan chetga chiqish (ogʻish); umumiy qonuniyatga zid holat: 1) biologiya va tibbiyotda — biror aʼzo yoki butun organizm tuzilishi va funksiyasining odatdagidan koʻra boshqacharoq boʻlishi, normadan chetga chiqishi. Odam va hayvonlardagi anomaliyalar tugʻma (ona qornidayoq) va tugʻilgandan keyin paydo boʻlishi mumkin. Tugʻma nuqsonlardan majruhlik koʻproq uchraydi. Orttirilgan anomaliya (eshitish va koʻrish nuqsonlari, aqliy rivojlanishdan orqada qolish) turli kasalliklar oqibatida vujudga keladi; 2) pedagogika va psixologiyada — shaxsning jismoniy va aqliy rivojlanishda normadan chetga chiqishi. Bolalar anomaliyasini maxsus pedagogika (defektologiya) oʻrganadi. Bosh miyada biror nuqsonni toʻldirib yuborish xususiyati kuchli boʻlgani uchun bolalarda Anomaliya hodisasiga qarshi keng pedagogik ishlar olib borish mumkin; 3) magnit anomaliyalar — Yer sirtidagi magnit maydon qiymatining meʼyordagidan ogʻishi, yaʼni qiymati magnit Anomaliya tarqalish hududidan ancha katta boʻlgan hududda geomagnit maydonni ifodalaydi. Qamrab olingan hudud kattaligi boʻyicha mintaqaviy, hududiy va cheklangan magnit anomaliyalariga boʻlinadi; 4) ogʻirlik kuchi anomaliyasi — amaldagi ogʻirlik bilan yer sharining tuzilishiga qarab hisoblab chiqilgan ogʻirlik kuchi oʻrtasidagi farq; bu farq yer sharining umumiy tuzilishiga va kuzatilayot-gan nuqta atrofidagi togʻ jinslarining zichligiga bogʻliq. Jinslar zichligi yer sharining oʻrtacha zichligidan farq qilsa, ogʻirlik kuchi anomaliyasi roʻy beradi. Ogʻirlik kuchi va magnit anomaliyalarini oʻrganish geologik tadqiqotlarda, xususan, foydali qazilmalarni geofizik usullar bilan qidirishda keng qoʻllanadi.

Adabiyotlar

• OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil