Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Animatizm

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Animatizm (lotincha, "animatus" — jonli) ham insonlar hayotiga taʼsir koʻrsatadigan, dunyoga yoyilib ketgan oʻziga xos shaxssiz kuchning mavjudligiga ishonchni aks ettiradigan arxaik din shakllaridan biri hisoblanadi. Ushbu atama ilk bor ingliz antropologi R.Marett (1866-1943) tomonidan qoʻllangan. Olim Okeaniya qabilalarini oʻrganish boʻyicha olib borilgan tadqiqotlar natijalariga tayangan holda, din paydo boʻlishining ilk bosqichida “mana” deb nomlangan, moʻjizakor kuchga ega boʻlgan eʼtiqod muhim rol oʻynagan. Shuningdek, bunday kuchga odamlar, hayvonlar, predmet va hodisalar ham ega boʻlishi mumkin deb tasavvur qilingan. Ilk jamiyat vakillari dini hayot mobaynida aynan, shu kuchga egalik qilishga intilish gʻoyasiga tayangan. Bunday kuchlarga topinish qadimda koʻplab qabilalarga xos boʻlgan. Masalan, melanizeylarda - “mana”, irokezlarda - “orenda”, algonkinlarda - “manitu”, pigmeylarda - “megbe” va hokazo. Shunga koʻra, mutaxassislar animatizmning arxaik davr diniy tasavvurlarining ajralmas tarkibiy qismi boʻlgani toʻgʻrisidagi xulosaga kelganlar. Animizmdan farqli ravishda, animatizm shaxsiy nomoddiy mavjudotlarga nisbatan iymon, ishonchni ifoda etmaydi[1].

Animatizm jonsiz mavjudotlarda mavjud boʻlgan gʻayritabiiy kuchlar tushunchasidan foydalanib, animizmning asosini qoʻydi va shu bilan yanada murakkab eʼtiqod tizimlarining rivojlanishiga yoʻl ochdi.[2]

Manbalar

  1. ↑ Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 38.
  2. ↑ Koto, Koray „Animatizm ve Mana: Dini Evrimin İlk Aşamaları“ (tr). ULUKAYIN Türkçe.

Adabiyotlar

  • Najmiddinov J., Karimov J., Turdiyeva D.. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480-bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.