Andrzej Munk
| Andrzej Munk | |
|---|---|
.jpg) Andrzej Munk | |
| Tavalludi |
16-oktyabr 1921-yil |
| Vafoti |
20-sentyabr 1961-yil (39 yoshda) Łowicz yaqinida, Polsha |
| Taʼlimi | Lodz kino maktabi |
Andrzej Munk (1921-yil 16-oktabr – 1961-yil 20-sentabr) — polyak kinorejissyori, ssenariynavis va hujjatli film yaratuvchisi. U Polsha Xalq Respublikasidagi post-stalinistik davrning eng nufuzli san'atkorlaridan biri bo‘lgan. Uning Człowiek na torze, 1956, Eroika (1958), Zezowate szczęście, 1960 va Pasażerka, 1963 kabi badiiy filmlari 1950-yillarning o‘rtalarida shakllangan Polsha kino maktabining klassikasiga aylangan[1]. U Kompina yaqinida yuk mashinasi bilan to‘qnashib ketishi natijasida sodir bo‘lgan avtohalokat tufayli vafot etgan[2].
Hayoti
Munk Krakov shahrida yahudiy oilasida tug‘ilgan[3]. Krystyna Magdalena Munk uning katta opasi bo‘lgan. Ikkinchi jahon urushi boshlanishidan biroz oldin (1939-yil iyun oyida) u mahalliy gimnaziya va maktabni tamomlagan. Polshaning nemislar tomonidan okkupatsiya qilinishi davrida u Varshavaga ko‘chib o‘tgan va u yerda yashirinishga majbur bo‘lgan. Soxta nom ostida u qurilish ishchisi bo‘lib ishlagan. 1944-yilda Munk Varshava qoʻzgʻalonida qatnashgan. Kapitulatsiyadan so‘ng u shaharni tark etib, Krakovga, keyinchalik esa Kasprowy Wierchga qaytib kelgan va u yerda kanat yo‘li stansiyasida farrosh bo‘lib ishlay boshlagan[4].
Urushdan keyin Munk Varshavaga qaytib kelib, Varshava texnologiya universitetining qayta ochilgan Arxitektura fakultetiga o‘qishga kirdi. Sog‘lig‘i yomonligi sababli u universitetni tark etdi va keyinchalik Varshava universitetida huquqshunoslik yo‘nalishida o‘qidi. Oxir-oqibat u Lodz shahriga ko‘chib o‘tdi va Lodz kino va teatr maktabiga qo‘shildi. U 1951-yilda uni tamomlab, Polsha kino xronikasi uchun operator bo‘lib ishlay boshladi. Bu davrda Munk bir nechta qisqa metrajli va hujjatli filmlarni tugatdi. 1948-yilda u Polsha birlashgan ishchilar partiyasiga a'zo bo‘ldi, ammo 1952-yilda "noto‘g‘ri xatti-harakatlari" uchun safdan chiqarildi.
Ijodi
1956-yilda u 1950-yillardagi eng muhim polyak filmlaridan biri — Człowiek na torze filmini yakunladi. Keyingi yili u o‘zining o‘qishni tamomlagan oliygohida ma'ruza o‘qishni boshladi. 1957-yilda Munk Polshaning qahramonlik va fazilat g‘oyasiga bag‘ishlangan ikkita kino-novelladan iborat Eroica filmini suratga oldi. 1960-yilda Munk o‘zining uchinchi filmi — har doim noto‘g‘ri joyda va noto‘g‘ri vaqtda qolib ketadigan polyak oddiy insonining tragikomedik hikoyasini yorituvchi Zezowate szczęście filmini tamomladi.
Munk 1961-yil 20-sentabrda Auschwitz konslageridan Pasażerka filmini suratga olib qaytayotgan vaqtida Łowicz yaqinida sodir bo‘lgan avtohalokat natijasida vafot etdi. Film uning vafotidan keyin, chala qolgan qismi bilan 1963-yilda namoyish etilgan.
1965-yildan beri Lodz kino maktabi eng yaxshi debyut uchun "Andrzej Munk nomidagi kino mukofoti"ni taqdim etib kelmoqda. 2001-yilgi Venetsiya biennalesida uning filmlari retrospektiv festivali tashkil etilgan.
Manbalar
- ↑ Ewa Nawój. „Andrzej Munk“ (Polish). Film, Culture.pl. Instytut Adama Mickiewicza (2005). Qaraldi: 2012-yil 1-sentyabr.
- ↑ Dominika Kaszuba. „Szalone, krótkie życie“ (Polish). Film. Onet.pl (2011-yil 2-avgust). 2011-yil 8-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 1-sentyabr.
- ↑ Andrzej Munk.Powstańcze Biogramy na stronie Muzeum Powstania warszawskiego www.1944.pl (polyak tilida). 2014-yil 7-dekabrda olindi.
- ↑ Film Polski. „Andrzej Munk“ (Polish). Film fabularny 1945-. Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi (2012). Qaraldi: 2012-yil 1-sentyabr.
Adabiyotlar
- 501 Movie Directors. London: Cassell Illustrated, 2007 — 253-bet. ISBN 9781844035731. OCLC 1347156402.
Havolalar
- Andrzej Munk at IMDb