Anastasiya (multfilm)
| Anastasiya | |
|---|---|
| Janr |
Myuzikl |
„Anastasiya“ (inglizcha: Anastasia) – AQShning 20th Century Fox korporatsiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan to‘liq metrajli animatsion fentezi film. Rejissyorlari – Don Blut va Garri Goldman. Filmni suratga olishda rotoskopiya usuli va uch o‘lchamli grafika qo‘llanilgan. Jahon premyerasi 1997-yilning 14-noyabrida bo‘lib o‘tgan.
D. Blut va G. Goldman Marsell Moret pyesasiga asoslangan 1956-yildagi „Anastasiya“ filmining animatsion versiyasi yoki „Mening go‘zal xonimim“ myuzikli orasidan tanlov qilishni taklif qilishgan. Tanlov qirollik oilasi qatl etilganidan keyin tirik qolgan va o‘z o‘tmishini eslashga harakat qilgan ulug‘ knyazna Anastasiya Nikolayevna Romanovaning tarixiga asoslangan „Anastasiya“ filmlariga tushgan.
Bosh qahramonlarga asl tilda Meg Krayan, Jon Kyusak, Xenk Azariya, Kristofer Lloyd, Kirsten Danst va Anjela Lensberi ovoz bergan.
Film ijobiy baholarga sazovor bo‘lib, jahon kinoteatrlarida 140 million dollarga yaqin daromad keltirdi va eng yaxshi qo‘shiq nominatsiyasi bo‘yicha ikkitadan „Oskar“ hamda „Oltin globus“ mukofotlariga ko‘rsatilgan.
Syujeti
Voqea 1916–1927-yillarda bo‘lib o‘tadi. Sankt-Peterburgdagi Qishki saroyda Romanovlar sulolasining 300 yillik yubileyi nishonlanmoqda. Rossiyaning so‘nggi imperatori Nikolay II ning qizi, sakkiz yashar ulug‘ knyazna Anastasiyaga uning buvisi, imperatritsa Mariya Fyodorovna fransuz tilida „Parijda ko‘rishguncha“ degan yozuvi bor va faqat o‘sha qo‘shma bilan ochiladigan musiqa qutisini sovg‘a qiladi.
Kutilmaganda saroyga qora kuchlarning sehrgari, soqchilikdan xiyonati uchun haydalgan sobiq podshoh maslahatchisi Grigoriy Rasputin bostirib kiradi. U buning uchun o‘ch olishga ont ichib, qora kuchlarni o‘z ichiga olgan sehrli artefaktni olish uchun jonini shaytonga sotadi. U qirollik oilasiga va butun Rossiyaga la’nat o‘qiydi.
Inqilob paytida saroyni isyonchilar egallab olib, qirollik oilasi qochishga majbur bo‘ladi. Anastasiya buvisi bilan maxfiy devor yo‘li orqali yosh oshpazning yordamchisi hamrohligida poyezd tomon yo‘l oladi. Yo‘lda ularga Rasputin hujum qiladi, biroq uning ostidagi muz yorilib, u suvga cho‘kib ketadi. Harakatlanayotgan poyezdga sakrayotib, Anastasiya sirpanib ketib boshini perronga urib oladi. Buvisi uzoqlashib borayotgan poyezddan uning ismini aytib baqiradi, lekin ortga qaytish imkonsiz.
Oradan 10 yil o‘tib, Rossiyada sovet hokimiyati o‘rnatiladi. Bu yillar davomida Anastasiya o‘tmishini eslay olmay, Anya degan ism bilan bolalar uyida ulg‘ayadi. Bolaligidan qolgan yagona narsa – oltin marjon. U 18 yoshga to‘lganda fabrikaga ishga yuboriladi. Yo‘lda ketayotganda qiz zavodga borish yoki uni o‘ziga tortib turgan Sankt-Peterburgga qarab ketishni tanlaydi. Taqdir taqozosi bilan u o‘zi boqib olgan Pupuk nomli it bilan Peterburgga yo‘l oladi. Anya Parijga chipta sotib olmoqchi bo‘ladi, lekin vizasi yo‘q. Bekatdagi kampir unga Dmitriy ismli odamni topishni maslahat beradi. Anya Dmitriyning yashash joyi bo‘lgan qarovsiz qolgan saroyga boradi.
Shu paytda Parijda yurgan Mariya Fyodorovna nabirasini topish umidini yo‘qotmay, uni qaytarib olib kelgan odamga katta mukofot e’lon qiladi. Peterburglik firibgarlar Dmitriy va Vladimir o‘xshash qizni topib, unga odob-axloq o‘rgatib, chinakam knyazna sifatida ko‘rsatishga qaror qilishadi. Yuzlab qizlarni ko‘zdan kechirib, ular hech kimni topa olmaydilar.
Anya saroyga keladi va u yerda o‘zida tanish deja-vyu tuyg‘usi paydo bo‘ladi. Dmitriy qizni qirollik oilasining portreti bilan solishtirib, bedarak yo‘qolgan knyaznaga o‘xshashligidan hayratda qoladi. Ular Anyani o‘qitishni boshlashga qaror qilishadi.
O‘sha paytda yaqin yerda Rasputinning yordamchisi, albinos ko‘rshapalak Bartok paydo bo‘lib, Anastasiyaning yaqinlashishi bilan xo‘jayinining artefakt kuchi uyg‘onganini sezadi. Artefakt uni qamoqqa olingan Rasputinni topgan do‘zaxga tortadi. Anastasiya la’natdan qutulganini bilgan Rasputin g‘azablanib, qizni yo‘q qilish uchun jinoyatchi yordamchilarini yuboradi.
To‘rt qahramon (Anya, Pupuk, Dmitriy va Vladimir) Parijga safarga chiqishadi. Yo‘lda Dmitriy Anyaga saroy odobini, Vladimir esa sulola tarixini o‘rgatadi. Anya va Dmitriy o‘rtasida tushunmovchiliklar kelib chiqadi, ammo xavf paytida ular birlashadilar. Rasputin ko‘prikani buzib yuborgan poyezd halokatida va xavfli qayiqda suzish paytida Dmitriy Anyaning hayotini saqlab qoladi. Shundan so‘ng Rasputin o‘zi harakat qilishga qaror qilib, Bartok bilan birga yuzma-yuz chiqadi.
Parijga kelgandan keyin Vladimir imperatritsaga nabirasini qidirishga yordam beradigan dugonasi Sofiya bilan uchrashuv uyushtiradi. Sofiya Anyaga knyaznaning o‘tmishi haqida bir nechta savol beradi va qiz ularning barchasiga to‘g‘ri javob beradi. Bundan tashqari, uni va buvisini bir bola saqlab qolganini eslaydi, shunda Dmitriy Anya asl Anastasiya ekanini tushunadi, chunki o‘sha bola o‘zi edi.
Kechqurun hamma sobiq imperatritsa bilan uchrashuv bo‘ladigan Garnya operasiga borishadi. Dmitriy Mariya Fyodorovna bilan uchrashib, Anastasiyani topganini xabar qiladi, biroq o‘n yillik firibgarlikdan charchagan buvi uni eshitmay, haydab yuboradi. Anastasiya ularning suhbatini eshitib qolib, g‘azablanib ketib qoladi. Biroq Dmitriy imperatritsaning mashinasini o‘g‘irlab kelib, musiqa qutisini ko‘rsatish bilan uni Anastasiyaga olib keladi.
Mariya Fyodorovna Anastasiyaga kelib uchrashadi. Boshida u sovuq munosabatda bo‘ladi, lekin imperatritsa ishlatgan qo‘l kremining hidini sezib, Anastasiya bolaligini eslaydi. Imperatritsa qutini chiqaradi, Anya uni ochadi va ular quchoqlashib ketishadi.
Keyingi kuni Mariya Fyodorovna Dmitriyga haqini berib, saroyda ularni saqlab qolgan bolani taniydi. Lekin Dmitriy puldan voz kechib, xalaqit bermaslik uchun Rossiyaga qaytishga qaror qiladi. Mariya Fyodorovna uning Anastasiyani sevishini tushunadi.
Kechqurun ball o‘yinlariga tayyorgarlik ko‘rayotganda Pupuk it ko‘chaga qochib chiqadi. Anastasiya uni Aleksandr III ko‘prigidan quvib yetadi, u yerda uni Rasputin kutib turgan edi. O‘limga olib keluvchi jang boshlanadi. Yordamga Dmitriy shoshib keladi, biroq Qora Pegas bilan bo‘lgan jangda u hushini yo‘qotadi.
Jangning qizg‘in paytida Anastasiya Rasputinning artefaktini olib, oyog‘i bilan ezib tashlaydi. Ruhning yo‘qolishi Rasputinni yo‘q qilib, uning la’nati yo‘qoladi.
Dmitriy esiga kelib, ikkisi bir-biriga tuyg‘ularini aytib, birga yo‘l olib ketishadi.
Ovoz berganlar
- Meg Krayan – Anastasiya „Anya“ Romanova
- Kirsten Danst – yosh Anastasiya
- Jon Kyusak – Dmitriy
- Kelsi Gremmer – Vladimir „Vlad“ Vasilyevich
- Kristofer Lloyd – Grigoriy Rasputin
- Jim Kammings – yosh Rasputin
- Xenk Azariya – Bartok
- Anjela Lensberi – Mariya Fyodorovna
- Rik Jons – Nikolay II
Ishlab chiqarilishi
1994-yil may oyida „Los Angeles Times“ gazetasi Don Blut va Garri Goldman „20th Century Fox“ bilan animatsion filmlar yaratish bo‘yicha uzoq muddatli shartnoma imzolaganini e’lon qilgan. Studio Finiks shahrida yangi animatsion studiya qurishga 100 million dollardan ortiq sarmoya kiritgan.
Ijodkorlar „Qirol va men“, „Anastasiya“ va „Mening go‘zal xonimim“ asarlarini tanlashgan. „Anastasiyani“ tanlash g‘oyasi „Fox Filmed Entertainment“ rahbari Bill Mexanikga kelgan. Keyinchalik film yaratuvchilari baxtsiz Anya qirollik maqomiga ega bo‘lgan „Pigmalion“ pyesasining qismlarini moslashtirishgan.
Rejissyorlar Moskvadagi va Sankt-Peterburgdagi sobiq Markaziy razvedka boshqarmasi agentlari bilan hamkorlik qilib, tarixiy voqealarni tahlil qilishgan. Ssenariynavis Erik Tuxman dastlabki ssenariyni yozgan, biroq u „kattalar uchun juda yo‘naltirilgan, real siyosatga asoslangan va hech qanday sehrga ega bo‘lmagan“. Shuning uchun keyinchalik ssenariy musiqa elementlariga ega yengil komediyaga o‘zgartirilgan.
Rasputin asosiy dushman sifatida tanlangan, chunki uning shaxsiyati va tarixiy o‘limi katta qiziqish uyg‘otgan. Bartok nomli ko‘rshapalak yomon qahramon chizig‘iga yumor qo‘shish uchun yaratilgan.
Musiqasi
Musiqa muallifi – Devid Nyuman, uning otasi Alfred Nyuman 1956-yildagi filmlarning musiqasini yozgan. „Journey to the Past“ (Oskar mukofotiga ko‘rsatilgan) qo‘shig‘ini qo‘shganda qo‘shiqlarni Linn Arensh va Stiven Flareti yozgan. Birinchi yozilgan qo‘shiq „Once Upon a December“ bo‘lgan.
Tanqidlar
„Rotten Tomatoes“ saytida film 52 ta tanqidning asosida 85% ijobiy bahoga ega. Tanqidchilar vizual uslubini, musiqasini va kuchli ovoz ijrosini maqtab, filmni „Disney“ studiyasining animatsion oltin standartiga tenglashtirishgan.
„Chicago Sun-Times“ gazetasidan Rojer Ebert filmga to‘rt yulduzdan uch yarim yulduz berib, uni „qiziqarli va ba’zan sehrli“ deb atagan.
Mukofotlari
Film ikkita Oskar nominatsiyasini (eng yaxshi original qo‘shiq va eng yaxshi original musiqa uchun) va boshqa ko‘plab mukofotlarni qo‘lga kiritgan.