Anandpur jangi (1700)
| Anandpur jangi (1700) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Boburiylar — Sikhlar urushlari | |||||||
| |||||||
| Raqiblar | |||||||
*Sivalik tepaliklari rojalari | |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
Panj Pyare: |
|||||||
| Kuchlar | |||||||
| 7 000[2] | 10 000 mugʻul[3] + nomaʼlum sonli togʻ rojalari qoʻshini | ||||||
| Yoʻqotishlar | |||||||
| Nomaʼlum | Nomaʼlum. General Painde Xon Govind singh tomonidan oʻldirilgan[1] | ||||||
Anandpur jangi Sikh gurulari Govind singh boshchiligidagi sikx qoʻshini hamda Bahavalpur knyazligi navobi va Sivalik tepaliklari rojalarining koʻmagidagi Boburiylar qoʻshinlari oʻrtasida Anandpurda boʻlib oʻtgan[3].
Sababi
Govind singhning tobora kuchayib borayotgan qudrati va harbiy tuzum — Xalsaga asos solishi Sivalik tepaliklari rojalarini xavotirga soldi. Togʻli hudud hukmdorlari Govind singhning mintaqadagi kuchi va taʼsiri ortib borayotganidan tashvishga tushdilar. Alim Chand va Balia Chandning magʻlubiyatga uchrashi ham ularning xavotirini yanada kuchaytirdi[3][4]. Guruning kuchayib borayotgan qudratini cheklashga qaratilgan bir necha muvaffaqiyatsiz urinishlardan soʻng rojalar unga qarshi kurashish uchun Boburiy imperatorlari Avrangzeb va uning noibi Vazirxon bilan ittifoq tuzdilar[3].
Dehlidagi Boburiylar noibi Avrangzebning bevosita buyrugʻi bilan Din Beg va Painde Xon ismli sarkardalarini har biri besh ming kishilik qoʻshin bilan Guruni boʻysundirish uchun yubordi[5][6]. Boburiylar qoʻshiniga Ruparda togʻli hudud hukmdorlarining qoʻshinlari ham qoʻshildi. Guru oʻz qoʻshiniga sarkardalik qilish uchun besh nafar sodiq sikx izdoshi — Panj Piareni tayinladi[3].
Jang
Sikh yilnomalariga koʻra, Govind singh tajovuzkor rolini bajarishdan bosh tortgan, chunki u oʻzini mudofaa qilish zarurati tugʻilmaguncha hech qachon qurol koʻtarmaslikka qasamyod qilgan edi.
Ludhiananing shimoli-sharqida, Anandpur yaqinida uzoq davom etgan jang davomida Painde Xon halok boʻldi. Rivoyatlarga koʻra, uni Govind singh yakkama-yakka olishuvda oʻldirgan. Painde Xonning oʻlimidan soʻng Din Beg uning qoʻshiniga qoʻmondonlikni oʻz zimmasiga oldi. Biroq u Govind qoʻshinlarini magʻlub eta olmadi. Togʻli hudud rojalarining qoʻshinlari jang maydonidan qochdi, Din Beg esa yaralanganidan soʻng chekinishga majbur boʻldi. Govind qoʻshini uni Rupargacha taʼqib qildi[3].
Oqibatlari
Boburiy sarkardalari Govindni Anandpurdan siqib chiqarishda muvaffaqiyatsizlikka uchragach, Painde Xon boshchiligidagi Boburiylar qoʻshini Anandpurga hujum qildi. Bu hujum natijasida Anandpur jangi (1701) yuz berdi[7].
Ommaviy madaniyatda
- Anandpur jangi Chaar Sahibzaade filmida tasvirlangan.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Jacques, Tony. Dictionary of Battles and Sieges. Greenwood Press, 30 November 2006 — 48-bet. ISBN 978-0-313-33536-5 (2015-yil 26-iyunda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ Singh, Dalip. Life of Sri Guru Gobind Singh Ji, 6th (English), CSJS, 2015 — 175-bet. ISBN 978-81-7601-480-9.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Gandhi, Surjit Singh. History of Sikh Gurus Retold: 1606-1708 C.E. Atlantic Publishers & Distributors, 2007 — 815-bet. ISBN 9788126908585.
- ↑ Fenech, Louis. The Sikh Zafar-namah of Guru Gobind Singh. OUP USA, 31 January 2013 — 161-bet. ISBN 9780199931453.
- ↑ Banerjee, Indubhusan. Evolution of the Khalsa. Calcutta: A. Mukerjee — 25-bet. OCLC 5880923.
- ↑ Gandhi, Surjit Singh. A Historians Approach To Guru Gobind Singh — 253-bet.
- ↑ Kaur, Madanjit. Guru Gobind Singh : historical and ideological perspective. Chandigarh, India: Unistar Books, 2007. ISBN 9788189899554.