An-Nosir Muhammad bin Abdulloh
An-Nosir Muhammad ibn Abdulloh (1196-yil 3-noyabr – 1226-yil 1-dekabr) Yamandagi Zaydiya davlatining bir qismiga imom boʻlgan boʻlib, 1217–1226-yillarda raqib daʼvogar al-Hadiy Yahyo bilan bahsli holda hukmronlik qilgan.
Imom muhtasib etib tayinlanishi
Izz ad-Din Muhammad Baraqishda tugʻilgan. Otasi imom al-Mansur Abdulloh edi. Otasi 1217-yilda kirib kelayotgan Ayyubiylarga qarshi uzoq davom etgan kurashdan soʻng vafot etgan. Ayyubiylar sulolasining bir tarmogʻi 1173-yildan beri Yamanda asosiy siyosiy kuch sifatida qaror topgan edi. Al-Mansurning Kavkabanda vafotidan soʻng, Izz ad-Din Muhammad an-Nosir Muhammad taxallusi bilan imom deb eʼlon qilindi. Biroq u faqat imom muhtasib edi, yaʼni u faqat jamoani himoya qilishga haqli boʻlib, lekin ommaviy namozga imomlik qilish yoki huquqiy hukm chiqarishga vakolatli emas edi[1]. Bundan tashqari, al-Mansur vafotidan soʻng Ayyubiylar harbiy hujumlarini yangiladilar. Sulton al-malik al-Maʼsudning qoʻshinlari 1217–1218-yillarda Sano, Zohir, Hus va Javfga yurish qildi. 1220-yilda sulton an-Nosir Muhammad tarafdorlari bilan shartnoma tuzdi[2]. Zaydiya lageri ichida ham kelishmovchiliklar mavjud edi. An-Nosir Muhammad Yaman togʻli hududlaridagi Zaydiya yerlarining faqat janubiy qismida tan olingan edi. Al-Hadiy Yahyo esa Rassidlarning boshqa bir tarmogʻidan boʻlib, shimolda joylashgan Sa’dah shahrida imom sifatida hokimiyatni saqlab qoldi.
Ayyubiylar qoʻlida magʻlubiyat
1226-yilda an-Nosir Muhammad Ayyubiylar qoʻlidagi Sano shahriga qarshi 700 otliq va 2 000 piyoda askar bilan yurish qildi. Keyinchalik Rasuliylar sulolasi asoschisi boʻlgan ikki amir va aka-uka Badr ad-Din hamda Nur ad-Din Ayyubiy hukmdori al-Mas’ud Yusuf vakili sifatida unga qarshi turish uchun qoʻshin toʻpladilar. 23-iyul kuni Sano yaqinida shiddatli jang boʻldi. Badr ad-Din kechgacha davom etgan jangda muhim rol oʻynadi. Zaydiylar toʻliq magʻlubiyatga uchradilar[3]. Koʻziga oʻq tekkan an-Nosir Muhammad omon qolganlar bilan birga oti yetganicha tezlik bilan Sulaga chekinib bordi. Magʻlubiyatdan soʻng imom bayrogʻi ostida faqat 40 otliq va ularning xizmatkorlari tirik qolgan edi. U shu yilning oxirida Husda vafot etdi[4]. An-Nosir Muhammadning bir necha birodarlari bor boʻlib, ular 13-asr oxirigacha Yaman tarixida muhim rol oʻynagan. Eng mashhurlari Shams ad-Din Ahmad (vafoti 1258) va Sarim ad-Din Dovud (vafoti 1290).
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Medeleine Schneider, 'Les inscriptions arabes de l’ensemble architectural de Zafar-Dhi Bin (Yémen du Nord)', Journal asiatique 273 1985, p. 89.
- ↑ Madeleine Schneider 1985, p. 90.
- ↑ El-Khazreji, The Pearl-Strings; A History of the Resuli Dynasty, Vol. I. Leiden 1906, pp. 82-3.
- ↑ H. C. Kay, Yaman; Its Early Medieval History. London 1892, p. 319.
| Oʻtmishdoshi: al-Mansur Abdulloh |
Yaman imomi al-Hadiy Yahyo bilan bahsli 1217–1226 |
Vorisi: al-Hodiy Yahyo |