An-Nosir Ahmad
An-Nosir Ahmad (5-iyun 934-yilda vafot etgan) – Yamandagi Zaydiy davlatining uchinchi imomi. Faol yetakchiligi orqali u oʻzidan avvalgi ikki imom asos solgan davlat tuzumini mustahkamlagan va kengaytirgan.
Dastlabki yillar va vorislik
Ahmad ibn Yahyo hozirgi Saudiya Arabistonidagi Madinada tugʻilgan. Otasi al-Hodiy ilaʼl-Haqq Yahyo, onasi esa Fotima binti al-Hasan edi. 897-yilda u otasi va akasi Muhammad ortidan Yamanga joʻnadi, bu yerda al-Hodiy Yamanda shialikning Zaydiya firqasining birinchi imomi sifatida tan olingan edi. 907-yilga kelib u otasiga harbiy qoʻmondon sifatida yordam berardi. Madinada qisqa muddat yashagach, u Yamanidagi Zaydiy poytaxti Saʼdaga qaytdi va u yerda 913-yil sentyabrida akasi al-Murtazo Muhammadning oʻrniga tanlandi. Al‑Murtazo 912-yilda biroz noaniq sharoitlarda taxtdan voz kechgan va, aftidan, Ahmadning tayinlanishini qoʻllab-quvvatlagan. Yangi imom an-Nosir Ahmad faxriy taxallusini qabul qildi[1].
Fotimiylarga qarshi kurash
An-Nosir Ahmadning uzoq hukmronligi Fotimiylar tarafdorlariga qarshi kurashlar bilan toʻla boʻldi; ularning Yamanning ayrim qismlarida ham kuchli taʼsiri bor edi. Imom Fotimiy daʼiyiga qarshi jang qilish uchun Hamdan, Najron va Xavlon qabilalari orasidan lashkar toʻpladi. 920-yil yanvarida u ismoiliy yetakchi Jabal Masvardan Abdulhamid bilan Sano tashqarisidagi Nughashda uch kunlik jangda toʻqnashdi. Abdulhamid halokatli magʻlubiyatga uchradi va bu Ismoiliylarning Yamandagi taʼsirini butkul chilparchin qildi. Anchayin muvaffaqiyatli hukmronlikdan soʻng, an-Nosir Ahmad 934-yilda (yoki boshqa manbalarga koʻra 927 yoki 937-yilda) vafot etdi[2]. Ortidan oltita oʻgʻil qoldirdi: al-Muxtor al-Qosim, Ismoil, al-Muntaxab al-Hasan, Jaʼfar, al-Mansur Yahyo va Ali. Shularning uch nafari undan keyin imomlikka daʼvo qildilar va Zaydiy davlati nisbatan mavhum davrga kirdi[3].
Manbalar
- ↑ Bosworth, C. E., ed (1993). "Encyclopaedia of Islam. Volume VII: Mif–Naz" (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. p. 995. ISBN 978-90-04-09419-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- ↑ Bosworth, C. E., ed (1993). "Encyclopaedia of Islam. Volume VII: Mif–Naz" (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. p. 996. ISBN 978-90-04-09419-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- ↑ H. C. Kay, Yaman; Its Early Medieval History. London 1892, p. 186.
| Oʻtmishdoshi: al-Murtazo Muhammad |
Zaydiy Yaman imomi 913–934 |
Vorisi: al-Muntaxab al-Hasan |