Kontent qismiga oʻtish

Amerika Qoʻshma Shtatlarida COVID-19 vaksinatsiyasi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Amerika Qoʻshma Shtatlarida COVID-19 vaksinatsiyasi
COVID-19 vaksinalarini belgilangan muddatlarda olganlarning jami aholi sonidagi ulushi. Aniq raqamlarni koʻrish uchun manba sahifasidagi xaritada shtatlar ustiga kursorni olib boring. Barcha raqamlarni koʻrish uchun manba xaritasi ustida sichqonchaning oʻng tugmasini bosing, soʻng „Show as a table“ („Jadval shaklida koʻrsatish“) bandini tanlang[1].
Sana2020-yil 14-dekabr — 2023-yil 11-may[2]
JoylashuvAQSH bayrogʻi AQSH
Erkin assotsiatsiya shartnomasi:[3][4]
Palau bayrogʻi Palau
Marshall Orollari bayrogʻi Marshall Orollari
Mikroneziya Federativ Shtatlari Mikroneziya
SababAmerika Qoʻshma Shtatlarida COVID-19 pandemiyasi
Organized byAQSh kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlari
Ishtirokchilar262 323 837 kishi Pfizer–BioNTech, Moderna
yoki Janssen vaksinasining kamida bir
dozasini olgan (2022-yil 17-avgust)
223 684 995 kishi toʻliq emlangan
(Pfizer–BioNTech yoki Moderna vaksinasining
har ikki dozasini yoxud Janssen vaksinasining
bir dozasini olgan)[5]
NatijaAQSh aholisining 79% vaksinaning kamida
bir dozasini olgan.
AQSh aholisining 67% toʻliq emlangan.
Veb-saytCDC
Haftalik tasdiqlangan COVID-19 oʻlim holatlari
AQSH shtatlari boʻyicha jami COVID-19 oʻlim koʻrsatkichlari xaritasi[6].
Shtatlar yoki hududlar kesimida barcha yoshdagi aholining COVID-19ga qarshi birlamchi emlash kursini toʻliq yakunlagan qismi foiz hisobida. Shuningdek, takroriy dozalar ham tavsiya etiladi.
Manba maʼlumotlarini oʻzgartirish uchun Commons source manbasiga qarang.
Kamida bitta emlash dozasi bilan foiz
AQSh hududlari: GU = Guam AS = Amerika Samoasi MP = Shimoliy Mariana orollari VI = Virginiya orollari Assotsiatsiyalashgan davlatlar: PW = Palau Respublikasi FM = Mikroneziya Federativ Shtatlari MH = Marshall orollari[7]

AQShda COVID-19ga qarshi emlash kampaniyasi COVID-19 pandemiyasiga qarshi ommaviy immunizatsiya kampaniyasi boʻlgan. AQSh Oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi (FDA) ilk bor 2020-yil 10-dekabrda Pfizer–BioNTech vaksinasidan favqulodda foydalanishga ruxsat bergan[8] va toʻrt kundan soʻng ommaviy emlash boshlangan[9]. Moderna vaksinasidan favqulodda foydalanishga 2020-yil 17-dekabrda, Janssen (Johnson & Johnson) vaksinasidan esa 2021-yil 27-fevralda ruxsat berilgan[10]. Faqat 2021-yil 19-aprelga kelib AQShning barcha shtatlarida 16 yosh va undan katta yoshdagi aholi uchun emlanish imkoniyati ochilgan[11]. 2021-yil 10-mayda FDA Pfizer–BioNTech vaksinasini 12 yoshdan 15 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar uchun maʼqullagan[12]. 2021-yil 23-avgustda FDA Pfizer–BioNTech vaksinasini 16 yosh va undan katta shaxslar uchun toʻliq maʼqullagan[13].

AQSh hukumati kampaniyani Donald Trump prezidentligi davrida COVID-19 vaksinalarini ishlab chiqish va ishlab chiqarishni jadallashtirishga qaratilgan davlat-xususiy sherikligi boʻlgan Operation Warp Speed doirasida boshlagan. Joe Biden 2021-yil 20-yanvarda AQShning yangi prezidenti boʻlgan. Biden prezidentlik lavozimidagi dastlabki yuz kuni ichida 100 million doza vaksina yuborishni asosiy maqsad qilib qoʻygan va emlash uchun vaksina taʼminotini oshiruvchi ijro farmoyishini imzolagan[14][15][16]. Ushbu maqsadga 2021-yil 19-martda erishilgan[17]. 2021-yil 25-martda u prezidentlik lavozimidagi dastlabki 100 kuni ichida maqsadni 200 million dozagacha oshirishini eʼlon qilgan[18]. Ushbu maqsadga 2021-yil 21-aprelda erishilgan[19].

2021-yil 4-iyulga kelib AQShning voyaga yetgan aholisining 67 foizi vaksinaning kamida bir dozasini olgan va bu 70 foizlik maqsaddan biroz kam boʻlgan. Ushbu maqsadga 2021-yil 2-avgustda erishilgan. Vaksinalar mamlakat boʻylab COVID-19 bilan kasallanishning yangi holatlari sonini sezilarli darajada kamaytirishga yordam bergan boʻlsa-da, emlash darajasi oʻrtacha koʻrsatkichdan past boʻlgan shtatlarda 2021-yil iyuliga kelib oʻta yuqumli Delta varianti bilan bogʻliq kasallanish holatlari soni ortib borgan. Bu esa tashkilotlar va kompaniyalarning xodimlarini COVID-19ga qarshi emlash boʻyicha de-fakto talablar joriy etish harakatlarini kuchaytirishiga olib kelgan.

2021-yil 9-sentabrda prezident Biden federal hukumat barcha federal ijro hokimiyati xodimlarini emlashni majburiy qilish uchun ijro farmoyishlari va OSHA tomonidan amalga oshiriladigan favqulodda vaqtinchalik standartlardan foydalanishni, shuningdek, 100 nafardan ortiq xodimga ega barcha kompaniyalardan COVID-19ga qarshi hali toʻliq emlanmagan xodimlarni muntazam ravishda testdan oʻtkazishni talab qilishni rejalashtirayotganini eʼlon qilgan[20]. 2022-yil 26-yanvarda AQSh Oliy sudi ushbu talabni toʻxtatish toʻgʻrisida qaror chiqargani sababli OSHA 100 nafardan ortiq xodimga ega kompaniyalar uchun vaksinatsiya talabini bekor qilgan[21][22].

2022-yil noyabr The Commonwealth Fund maʼlumotlariga koʻra, AQShda COVID-19ga qarshi emlash qoʻshimcha 3,2 million oʻlim, 18,5 million bemorning kasalxonaga yotqizilish va 120 million COVID-19 infeksiyasi holatining oldini olishga sabab bo'lgan[23]. Shuningdek, emlash sogʻliqni saqlash xarajatlarining qoʻshimcha 899,4 milliard AQSh dollariga oshishining oldini olgan. 2022-yil iyun oyida The Lancet jurnalida chop etilgan tadqiqotga koʻra, AQShda COVID-19ga qarshi emlash 2020-yil 8-dekabrdan 2021-yil 8-dekabrgacha qoʻshimcha 1,9 million oʻlimning oldini olgan[24][25]. 2022-yil iyul oyida JAMA Network Open jurnalida chop etilgan tadqiqotga koʻra, AQShda COVID-19ga qarshi emlash 2020-yil 1-dekabrdan 2021-yil 30-sentabrgacha qoʻshimcha 235 ming oʻlim, 1,6 million bemorning kasalxonaga yotqizilishi va 27 million infeksiya yuqish holatini oldini olgan[26].

Emlash dasturi

AQShda kunlik yuborilgan COVID-19 vaksina dozalari xronologiyasi. Quyidagi xronologiyada eng soʻnggi sanani koʻring[27].
  Pfizer–BioNTech (381,978,824) (59.43%)
  Moderna (241,011,491) (37.50%)
  Johnson & Johnson (18,916,447) (2.94%)
  Novavax (35,302) (0.006%)
  Not Identified (690,663) (0.107%)

Vaksinalar shtatlarga aholi soniga qarab taqsimlangan, emlash jarayoni esa AQShning har bir shtati tomonidan alohida amalga oshirilgan. AQSh kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlari shifoxona xodimlari va qariyalar uylarida ishlovchi xodimlarni birinchi navbatda emlashni tavsiya qilgan[28]. Emlash kampaniyasining keyingi bosqichlari har bir shtatning tegishli idorasi tomonidan belgilangan.

CDC emlash jarayonini qayd etish va zarur hollarda (masalan, xalqaro safar paytida yoki restoran yoxud ish joyiga kirishda) emlanganlikni tasdiqlash uchun foydalaniladigan kartalarni chiqargan[29]. Kaliforniya va Nyu-York kabi shtatlar mobil ilova orqali foydalanish mumkin boʻlgan raqamli immunitet pasportlarini joriy etgan[30][31].

Fuqaroligi boʻlmaganlar uchun ruxsatnomalar

2021-yil 1-fevralda Ichki xavfsizlik departamenti „hujjatsiz immigrantlarning COVID-19 vaksinalari va emlash punktlaridan teng foydalanishini toʻliq qoʻllab-quvvatlashini“ hamda tegishli federal idoralar „vaksina tarqatish punktlari yoki emlash klinikalarida yoxud ularning yaqinida qonun talablarini ijro etishga qaratilgan operatsiyalar oʻtkazmasligini“ maʼlum qilgan[32].

Shtatlar vaksinalarni sayyohlardan oldin oʻz aholisiga birinchi navbatda berishni rejalashtirgan boʻlishi mumkin, biroq bu talabni aholiga tushuntirish va amalda taʼminlashda ayrim qiyinchiliklar yuzaga kelgan. AQShdagi ayrim voyaga yetgan shaxslarda haydovchilik guvohnomasi mavjud emas, shuningdek, AQShda har bir fuqaroga markazlashtirilgan tizim orqali avtomatik ravishda shaxsni tasdiqlovchi hujjat berilmaydi[33]. Bundan tashqari, odamlar belgilangan emlash vaqtida kelmagan hollarda, vaksina dozalari isrof boʻlmasligi uchun koʻplab klinikalar oʻsha paytda kelgan boshqa shaxslarni emlagan. Natijada ayrim sayyohlar va hujjatsiz immigrantlar ham emlangan[34].

2021-yil fevral oyi boshida Florida, California, New York va Texas kabi shtatlar „vaksina turizmi“, yaʼni asosan vaksina olish maqsadida AQShga qisqa muddatga kelishni cheklashga alohida harakat qilgan. Biroq ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan mish-mishlardan farqli oʻlaroq, AQShda emlanishga uringan sayyohlarning vizalarini bekor qilish yoki ularga jarima solish siyosati mavjud boʻlmagan[35]. Diplomatlarning taʼkidlashicha, B1/B2 sayyohlik vizasi odamlarga AQShda boʻlgan vaqtida tibbiy yordam olish imkonini beradi, hatto ular COVID-19 vaksinasini olish huquqiga ega boʻlmasa ham[36].

2021-yil 13-may holatiga koʻra, Colombianing „El Tiempo“ gazetasi maʼlumotlariga koʻra, AQShning quyidagi shtatlarida chet elliklardan vaksina olish uchun yashash joyini tasdiqlovchi hujjat taqdim etish talab qilinmagan: Alabama, Arizona, California, Colorado, Florida, Iowa, Louisiana, Maryland, Michigan, Minnesota, Missouri, Montana, Nevada, New Hampshire, New Mexico, New York, North Carolina, North Dakota, Ohio, Oklahoma, Pennsylvania, South Carolina, Tennessee, Texas, Virginia va Wyoming[37]. Minglab lotin amerikaliklar AQShga safarlarni rejalashtirib, mamlakatda COVID-19ga qarshi emlangan. AQShning ayrim shtatlaridagi emlash markazlari chet el pasportlarini shaxsni tasdiqlovchi hujjat sifatida qabul qilgan[38][39]. Sayyohlik agentliklari „vaksina turizmi“ni reklama qilgan, masalan, AQShning Perudagi elchixonasi AQShga safar qiluvchilarga mamlakatda emlanish imkoniyatidan foydalanish mumkinligini bildirgan. Alaska gubernatori 1-iyundan boshlab 12 yoshdan katta har qanday xorijiy sayyoh Alaskada emlanishi mumkinligini va qulaylik yaratish maqsadida vaksinalar aeroportlarda ham mavjud boʻlishini eʼlon qilgan[40].

Tarixi

2020-yil boshidan boshlab dunyo boʻylab 70 dan ortiq kompaniya, jumladan, asosan AQShda faoliyat yurituvchi besh yoki oltita kompaniya vaksina yaratish boʻyicha tadqiqotlarni boshlagan[41][42]. Ushbu kompaniyalar olib borgan tadqiqotlar asosida 28 xil vaksina ustida ish olib borilgan va ular ishlab chiqilgan[43]. Vaksina yaratish boʻyicha global raqobat turli mamlakatlarning milliy xavfsizligiga ham taʼsir koʻrsatgan[44].

Keng koʻlamli ishlab chiqarishga tayyorgarlik koʻrish maqsadida Kongress CARES akti doirasida bu maqsad uchun 3,5 milliard AQSh dollaridan ortiq mablagʻ ajratgan[45][42]. Vaksina ustida ishlagan laboratoriyalar orasida ilgari OIV/OITS, Ebola va MERS kabi boshqa yuqumli kasalliklarni oʻrgangan Walter Reed Army Institute of Research ham boʻlgan[46]. 18-martga kelib AQSh hukumati homiyligida Seattleda oʻnlab koʻngillilar ishtirokida sinovlar boshlangan va boshqa ehtimoliy vaksinalar uchun ham shunga oʻxshash xavfsizlik sinovlarini oʻtkazish rejalashtirilgan. Bill Gatesning jamgʻarmasi oʻz faoliyatini deyarli toʻliq pandemiyaga qarshi kurashga yoʻnaltirgan va Gates 2020-yil boshida vaksina 2021-yil boshiga kelib tayyor boʻlishi mumkinligini taxmin qilgan[47].

2020-yil 5-avgustda AQSh Johnson & Johnson kompaniyasiga 100 million doza COVID-19 vaksinasi ishlab chiqarish uchun 1 milliard AQSh dollaridan ortiq mablagʻ toʻlashga rozi boʻlgan. Kelishuv AQShga qoʻshimcha 200 million doza buyurtma qilish imkonini ham bergan. Agar ushbu vaksina dozalari COVID-19ga qarshi emlash kampaniyasida qoʻllanilsa, ular amerikaliklarga bepul taqdim etilishi kerak edi[48].

2020-yil 31-avgustda Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlari (CDC) COVID-19 vaksinasi butun mamlakat boʻylab qanday qoʻllanilishi va taqsimlanishi boʻyicha rejasini eʼlon qilgan.

Keksa yoshdagi fuqarolar 2021-yil yanvarida Marylanddagi dorixonada COVID-19 vaksinasini olish uchun kutmoqda.

AstraZeneca kompaniyasidan tashqari barcha COVID-19 vaksinasini ishlab chiqaruvchilarni birlashtirgan savdo uyushmasi — BIO vaksinalarning xavfsizligini taʼminlash va aholi orasida ulardan foydalanishni kengaytirishga yordam beradigan qatʼiy FDA koʻrsatmalarini eʼlon qilishga kotib Azarni ishontirishga uringan[49][50]. Biroq siyosat ilmiy jarayonlarga taʼsir koʻrsatgan: apparat rahbari Mark Meadows yangi talablarning joriy etilish muddati vaksinaning noyabrdagi saylovdan oldin tasdiqlanishini imkonsiz qilishini anglagach, FDA koʻrsatmalarining eʼlon qilinishiga toʻsqinlik qilgan[51]. Oxir-oqibat, koʻrsatmalar Office of Management and Budget orqali eʼlon qilingan va FDA veb-saytida chop etilgan[52].

2020-yil oktabr holatiga koʻra, 44 ta vaksina odamlarda klinik sinovdan oʻtkazilayotgan, yana 91 ta klinik sinovgacha boʻlgan vaksina esa hayvonlarda sinalayotgan edi[53]. Ushbu sinovlarning aksariyati davom etayotgan edi[54].

2020-yil 20-noyabrda Pfizer–BioNTech hamkorligi AQSh Oziq-ovqat va farmatsevtika idorasiga (FDA) favqulodda foydalanishga ruxsat (EUA) olish uchun ariza topshirgan va FDAning Vaksinalar va tegishli biologik mahsulotlar boʻyicha maslahat qoʻmitasi (VRBPAC) ushbu arizani koʻrib chiqishini eʼlon qilgan[55][56][57][58]. EUA — 2013-yildagi Pandemiya va barcha xavf-xatarlarga tayyorgarlikni qayta tasdiqlash toʻgʻrisidagi qonun doirasidagi mexanizm boʻlib, FDA tomonidan hali toʻliq tasdiqlanmagan mahsulotlardan amaldagi favqulodda holat sharoitida foydalanishga ruxsat beradi[59].

11-dekabrda FDA Pfizer–BioNTech vaksinasidan favqulodda foydalanishga ruxsat bergan[60][61]. Dastlabki 2,9 million doza vaksinani tezkor ravishda tarqatish rejalashtirilgan va Pfizer qolgan dozalarni yetkazib berishni davom ettirib[62][63], 2021-yil martigacha jami 100 million doza yetkazib berishni vaʼda qilgan. Pfizer yetarli miqdorda vaksina zaxirasiga ega boʻlgan va 2020-yil 17-dekabrda ularni tarqatishni boshlagan, biroq federal hukumat Pfizerga tarqatishga ruxsat berilgan vaksina miqdorini kamaytirgan[64][65].

2020-yil 18-dekabrda FDA Moderna vaksinasidan favqulodda foydalanishga ruxsat bergan[66][67]. Moderna ushbu ruxsatni olish uchun 2020-yil 30-noyabrda ariza topshirgan edi[68][69]. AQSh dastlab 5,9 million doza vaksinani tezkor ravishda tarqatishni, keyinchalik esa qoʻshimcha dozalarni yetkazib berishni rejalashtirgan[70][71].

Operation Warp Speed orqali vaksinalarni ishlab chiqishni jadallashtirishda ishtirok etganiga qaramay, Trump prezidentlik lavozimidagi soʻnggi oylarida vaksinalarning ahamiyatiga unchalik urgʻu bermagan. Trump va birinchi xonim Melania Trump 2021-yil yanvarida Joe Biden yangi prezident sifatida lavozimga kirishishidan oldin yashirin tarzda emlangan[72][73][74].

2021-yil 27-fevralda FDA Janssen COVID-19 vaksinasidan favqulodda foydalanishga ruxsat bergan. Biroq ayrim hukumat amaldorlari ushbu vaksina Pfizer yoki Moderna vaksinalari kabi samarali emas deb hisoblab, unga qarshi fikr bildirgan. 5-mart kuni Detroit meri Mike Duggan Janssen vaksinasi partiyasini qabul qilishdan bosh tortib: „Moderna va Pfizer eng yaxshilari. Men Detroit shahri aholisi eng yaxshi vaksinalarni olishini taʼminlash uchun qoʻlimdan kelgan barcha ishni qilaman“, — degan[75]. Tanqidlardan soʻng Duggan Janssen vaksinasini qabul qilishdan boshqa bosh tortmasligini maʼlum qilgan[76].

2021-yil 11-martda prezident Biden barcha shtatlarga 1-maydan kechiktirmay barcha voyaga yetgan shaxslar uchun vaksina olish imkoniyatini yaratish boʻyicha koʻrsatma berishini eʼlon qilgan[77]. 6-aprelda esa u barcha voyaga yetgan shaxslarning 19-aprelga qadar emlanish huquqiga ega boʻlishini taʼminlash uchun shtatlarga koʻrsatma berishini maʼlum qilgan[78]. Bir nechta shtat aynan shu kuni 16 yosh va undan katta barcha shaxslar uchun emlanish imkoniyatini ochgach, belgilangan muddatga erishilgan[79].

2021-yil 26-martda Ocugen anʼanaviy usulda yaratilgan inaktiv vaksina — Covaxinga oid asosiy hujjatlar toʻplamini FDAga taqdim etgan. Iyun oyida FDA kompaniyaga favqulodda foydalanishga ruxsat olish oʻrniga, uzoqroq davom etadigan jarayon orqali FDAning toʻliq tasdigʻini olishni tavsiya qilgan[80].

2021-yil may holatiga koʻra, aksariyat mutaxassislar vaksinalarga talab yetarli emasligi sababli AQSh yaqin kelajakda jamoaviy immunitetga erisha olmaydi, deb hisoblagan[81]. Shu bilan birga, koʻplab manbalarda mamlakat ichida va xorijda aniqlangan yangi virus variantlari bilan bogʻliq kasallik 14 kundan ortiq davom etishi mumkinligi qayd etilgan[82].

6-iyul kuni Biden emlanish darajasi past boʻlgan aholi guruhlarini qamrab olish uchun yanada aniq yoʻnaltirilgan targʻibot ishlarini olib borish rejasini eʼlon qilgan. Rejaga yirik ommaviy emlash markazlaridan mahalliy jamoat joylari va tadbirlarda emlanish imkoniyatlarini kengaytirishga oʻtish, shuningdek, „hududma-hudud va koʻpincha uyma-uy yurib — tom maʼnoda eshiklarni taqillatib — hali emlanmagan odamlarni virusdan himoya qilishga yordam berish“ kirgan[83][84][85].

16-iyul kuni FDA Pfizer kompaniyasining oʻz vaksinasini ustuvor tartibda koʻrib chiqish maqomiga kiritish haqidagi soʻrovini maʼqullagan. Bu vaksinaning yakuniy tasdigʻini olish jarayoni tezlashtirilgan tartibda olib borilishini anglatgan. Ustuvor tartibda koʻrib chiqish jarayoni odatda olti oygacha davom etsa-da, Pfizer vaksinasi bir necha hafta ichida tasdiqlanishi kutilgan[86][87][88]. 23-avgust kuni FDA Pfizer vaksinasi 16 yosh va undan katta shaxslar uchun rasman toʻliq tasdiqlanganini eʼlon qilgan. 12 yoshdan 15 yoshgacha boʻlgan shaxslar uchun esa vaksinadan favqulodda foydalanishga berilgan ruxsat amalda qolgan[13][89].

Ragʻbatlantirishlar

2020-yil 15-dekabrda eʼlon qilingan jamoatchilik soʻrovi natijalariga koʻra, soʻrovda qatnashgan amerikaliklarning qariyb 25 foizi „COVID-19 vaksinasi bepul taqdim etilsa va olimlar tomonidan xavfsiz deb topilsa ham, uni qabul qilish ehtimol yoki aniq emlanmasligini“ bildirgan[90]. Xususiy korxonalar va jamoat tashkilotlari odamlarni emlanishga ragʻbatlantirishga harakat qilgan. Emlash uchun ragʻbatlantiruvchi takliflar mahalliy yangiliklar[91], reklamalar[92], hukumatning targʻibot ishlari va ilovalar orqali ommalashtirilgan[93]. Bunday ragʻbatlar qatoriga ishdan taʼtil berish, bolalarni parvarish qilish va shunga oʻxshash xizmatlarni taqdim etish[94], birgalikda safar qilish xizmatlari orqali emlash punktlariga bepul olib borish[95], shuningdek, yaqinda emlanganini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatgan shaxslarga turli imtiyozlar va chegirmalar taqdim etish kirgan.

Bepul taqdim etilgan mahsulotlar orasida pivo, pitsa, qisqichbaqa, ponchik va kartoshka fri boʻlgan[96][97][98]. Ayrim sport jamoalari oʻyin kunlari oʻz stadionlarida emlash punktlarini tashkil etish boʻyicha hamkorlik oʻrnatgan va ushbu punktlarda emlanganlarga oʻyinlarga bepul chiptalar taqdim etilgan[99][100]. Washington shtatida maxsus savdo shoxobchasida emlanganlarga bepul kannabis ham berilgan[101].

Massachusetts shtatida toʻliq emlanganlar uchun bepul lotereya oʻtkazilgan va oʻn nafar gʻolibga pul mukofotlari hamda stipendiyalar shaklida jami 6,5 million AQSh dollari berilgan[102].

Ohio shtatida ham shunga oʻxshash lotereya oʻtkazilgan, Maine shtatida ov qilish uchun litsenziyalar, West Virginia shtatida esa 100 AQSh dollarlik jamgʻarma obligatsiyalari berilgan[98].

Vaksinalar ketma-ketligi

Vaksina Ariza topshirilgan (EUA) Favqulodda foydalanishga ruxsat Qoʻllash boshlangan Ariza topshirilgan (toʻliq) Toʻliq tasdiqlangan
Pfizer–BioNTech 2020-yil 20-noyabr 2020-yil 11-dekabr 2020-yil 14-dekabr 2021-yil 7-may 2021-yil 23-avgust
Moderna 2020-yil 30-noyabr 2020-yil 17-dekabr 2020-yil 21-dekabr 2021-yil 1-iyun 2022-yil 31-yanvar
Janssen 2021-yil 4-fevral 2021-yil 27-fevral 2021-yil 1-mart Yoʻq Yoʻq
Novavax 2022-yil 31-yanvar 2022-yil 19-iyul (18+ yosh)[103] 2022-yil 1-avgust Yoʻq Yoʻq
Covaxin 2021-yil 26-mart (18+ yosh)[80]
2021-yil 5-noyabr (2–18 yosh)[104]
Kutilyapti Yoʻq Yoʻq Yoʻq
Astrazeneca N/A N/A Yoʻq Yoʻq Yoʻq
Sanofi–GSK Yoʻq Yoʻq Yoʻq Yoʻq Yoʻq

Kuchaytiruvchi dozalar

  Emlanmagan aholi: ~66,8 million kishi (20.14%)
  Ikki dozali vaksinaning faqat bir dozasini olgan aholi: 38 910 734 kishi[5] (11.72%)
  Toʻliq emlangan, ammo qoʻshimcha dozani olmagan aholi: 115 364 980 kishi[5] (34.75%)
  Toʻliq emlangan va qoʻshimcha dozani olgan aholi: 85 212 292 kishi[5] (25.67%)
  Toʻliq emlangan va ikkita qoʻshimcha dozani olgan aholi: 25 623 483 kishi[5] (7.72%)

2021-yil 12-avgustda FDA immuniteti zaiflashgan yoki organ transplantatsiyasini boshdan kechirgan bemorlarga uchinchi, revaksinatsiyani yuborishga ruxsat berish uchun Moderna va Pfizer vaksinalaridan favqulodda foydalanish ruxsatiga oʻzgartirish kiritgan. CDC direktori Rochelle Walensky matbuot brifingida: „Immuniteti zaiflashgan ayrim odamlar, masalan, organ transplantatsiyasini boshdan kechirganlar va ayrim saraton bemorlarida vaksinaning atigi ikki dozasidan keyin yetarli immun javob shakllanmagan boʻlishi mumkin“, — degan. National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID) direktori Anthony Fauci Today dasturiga bergan intervyusida: „Muqarrar ravishda, keng jamoatchilikka revaksinatsiya dozalar berishimiz kerak boʻladigan vaqt keladi. Biz har hafta va har oy bemorlar guruhlarini kuzatib, revaksinatsiya kimga, qachon va umuman kerakligini aniqlayapmiz. Ammo hozirgi vaqtda immuniteti zaiflashganlardan tashqari, odamlarga revaksinatsiya dozalar bermaymiz“, — degan[106]. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) rivojlangan mamlakatlarda COVID-19ga qarshi revaksinatsiya dozalardan foydalanishni tavsiya etmagan, chunki bu vaksina zaxiralarining hali emlanmagan aholidan boshqa tomonga yoʻnaltirilishiga olib kelishi mumkin edi[107].

2021-yil 18-avgustda Walensky va FDA komissari vazifasini bajaruvchi Janet Woodcock qoʻshma bayonot eʼlon qilgan. Unda FDA tasdiqlagan taqdirda, Moderna va Pfizer vaksinalarining ikkinchi dozasini kamida sakkiz oy oldin olgan shaxslar uchun revaksinatsiya dozalar 20-sentabr haftasidan boshlab keng miqyosda taqdim etilishi mumkinligi bildirilgan. Ularning taʼkidlashicha, ogʻir kasallanish yoki oʻlimdan himoya „kelgusi oylarda, ayniqsa, xavf darajasi yuqori boʻlgan yoki emlash kampaniyasining dastlabki bosqichlarida emlangan shaxslar“, jumladan, tibbiyot xodimlari va keksa yoshdagilar orasida pasayishi mumkin[108].

2021-yil 17-sentabrda FDAning Vaksinalar va tegishli biologik mahsulotlar boʻyicha maslahat qoʻmitasi uchinchi dozaning yoshlar uchun xavfsizligini tasdiqlovchi dalillar yetarli emasligini asos qilib, Pfizer vaksinasining revaksinatsiya dozalarini keng jamoatchilikka taqdim etishni tavsiya qilishga bir ovozdan qarshi chiqqan[109]. 23-sentabrda Walensky Pfizer vaksinasining ikkinchi dozasini olganidan olti oy oʻtgan ayrim aholi guruhlariga, jumladan, 65 yosh va undan katta shaxslarga, asosiy kasalliklari mavjud boʻlganlarga hamda yuqori xavfli sharoitlarda ishlaydiganlarga revaksinatsiya dozasini yuborishni rasman maʼqullagan[110]. 2021-yil 14-oktabrda qoʻmita xuddi shu aholi guruhlari uchun Moderna vaksinasining yarim dozali revaksinatsiyasini tavsiya qilgan[111].

Ertasi kuni qoʻmita Janssen vaksinasining birinchi dozasi yuborilganidan kamida ikki oy oʻtgach, ikkinchi dozani keng miqyosda qoʻllashni ham tavsiya qilgan. FDA tahliliga koʻra, ushbu vaksinaning bir dozasi mRNK vaksinalariga nisbatan doimiy ravishda pastroq samaradorlik koʻrsatgan[112][113].

Xronologiya

Saylangan vitse-prezident Kamala Harris, boshqa koʻplab davlat amaldorlari singari, kameralar qarshisida emlangan[114][115][116].
Kaliforniyaning Larkspur shahridagi Larkspur Ferry Terminalda avtomobildan tushmasdan emlanish punkti.

2020-yil dekabr

2020-yil 10-dekabrda FDA Pfizer vaksinasidan favqulodda foydalanishga ruxsat bergan. 2020-yil 14-dekabrda vaksinaning dastlabki dozalari yuborilgan. Nyu-Yorkning Queens hududidan Sandra Lindsay FDA tomonidan ruxsat berilgan COVID-19 vaksinasini olgan birinchi amerikalik boʻlgan. Uch kundan soʻng, 17-dekabrda Moderna vaksinasidan favqulodda foydalanishga ruxsat berilgan[117][118].

21-dekabr kuni saylangan prezident Joe Biden Delawaredagi Christiana shifoxonasida oʻtkazilgan ommaviy axborot vositalari tadbirida Pfizer vaksinasining birinchi dozasini jamoatchilik oldida olgan. Tadbir yangi Biden maʼmuriyati tomonidan aholining vaksinalarga boʻlgan ishonchini oshirish maqsadida tashkil etilgan. Biden Trump „Operation Warp Speed dasturini yoʻlga qoʻygani uchun maʼlum darajada eʼtirofga loyiq“ ekanini aytgan va matbuot vakillariga: „Buning uchun vaqt kerak boʻladi. Shu bilan birga, bu yerda salbiy fikr bildirmoqchi emasman, ammo odamlar barcha mutaxassislarning fikriga quloq tutishiga umid qilaman“, — degan[119][120][121]. Vitse-prezident Kamala Harris 29-dekabr kuni Moderna vaksinasining birinchi dozasini jamoatchilik oldida olgan.

2021-yil mart

2021-yil 12-martda AQShda yuborilgan COVID-19 vaksinasi dozalari soni 100 milliondan oshgan[122].

Shu oy davomida yettita shtat — Arkansas[123], Mississippi[124], Ohio[125], Connecticut, Arizona, Texas[126] va Georgia[127] — keksalar va boshqa zaif aholi guruhlarini ustuvor tartibda emlash davridan soʻng vaksinalarni barcha voyaga yetgan shaxslar uchun taqdim eta boshlagan. California va Washington 15-apreldan boshlab barcha voyaga yetgan shaxslar emlanish huquqiga ega boʻlishini eʼlon qilgan[128]. Indiana universitet talabalariga vaksina olish imkoniyatini yaratishini va vaksinalarni universitetlardagi emlash punktlariga, jumladan, Notre Dame universitetidagi emlash punktiga yetkazib berishni alohida qoʻllab-quvvatlashini maʼlum qilgan[129]. Biden maʼmuriyati faoliyatining 58-kunida, yaʼni 19-martda, dastlabki 100 kun ichida 100 million doza vaksina yuborish maqsadiga erishgan. 25-martda maʼmuriyat dastlabki 100 kun ichida 200 million doza vaksina yuborish boʻyicha yangi maqsad belgilagan.

2021-yil aprel

3-aprel kuni soʻnggi 24 soat ichida COVID-19 vaksinasining toʻrt milliondan ortiq dozasi yuborilgani qayd etilib, yangi rekord oʻrnatilgan va yetti kunlik oʻrtacha koʻrsatkich kuniga uch million dozadan oshgan[130]. 11-aprel holatiga koʻra, 187 milliondan ortiq vaksina dozasi yuborilgan[131]. 13-aprel kuni CDC va FDA 18 yoshdan 48 yoshgacha boʻlgan olti nafar ayolda miya venoz sinuslari trombozi deb ataladigan kam uchraydigan va ogʻir qon ivishi holati aniqlanganidan soʻng, „ehtiyot chorasi sifatida“ Johnson & Johnson vaksinasidan foydalanishni vaqtincha toʻxtatishni tavsiya qilgan[132][133][134]. 23-aprel kuni ushbu tavsiya bekor qilingan. 19-aprelga kelib AQShning barcha shtatlarida 16 yosh va undan katta amerikaliklar emlanish huquqiga ega boʻlgan[11].

22-aprel kuni Biden maʼmuriyati prezidentlikning dastlabki 100 kuni ichida 200 million doza vaksina yuborish boʻyicha yangi maqsadiga erishganini eʼlon qilgan. 28-aprel holatiga koʻra, CDC soʻnggi bir hafta davomida kuniga oʻrtacha 2,7 million doza vaksina yuborilganini maʼlum qilgan[135].

2021-yil may

2021-yil 4-mayda Biden 4-iyulga qadar AQShdagi voyaga yetganlarning kamida 70 foizi vaksinaning bir dozasini olishi boʻyicha yangi rejani eʼlon qilgan[136].

2021-yil 10-mayda FDA Pfizer vaksinasidan 12–15 yoshli oʻsmirlarda foydalanishga ruxsat bergan va shu tariqa AQSh Kanadadan keyin bunday ruxsatni bergan dunyodagi ikkinchi davlat boʻlgan[137]. 12-may kuni CDC direktori Rochelle Walensky ushbu tavsiyani maʼqullagan[138]. 25-may kuni Biden maʼmuriyati voyaga yetganlarning 50 foizi toʻliq emlanganini eʼlon qilgan.

2021-yil iyun

2021-yil iyun oyiga kelib, mamlakat boʻylab oʻta yuqumli Delta variantining tarqalishi kuchayishi fonida emlash surʼati pasaya boshlagan[139]. 3-iyun kuni Oq uy maqsadli targʻibot ishlarini va vaksinalardan foydalanish imkoniyatini kengaytirish maqsadida xususiy sektor bilan qoʻshimcha hamkorlik dasturlarini eʼlon qilgan. Ular orasida iyun oyi davomida qora tanlilarga tegishli sartaroshxonalarda emlashni targʻib qilish va vaksinalarni taqdim etish tashabbusi, shuningdek, Anheuser-Busch pivo ishlab chiqaruvchi kompaniyasi bilan hamkorlik boʻlgan. Kompaniya reklama kampaniyasi doirasida mamlakat Biden belgilagan 70 foizlik maqsadga erishsa, 21 yoshdan oshgan barcha voyaga yetganlarga „bepul pivo“ taqdim etishga vaʼda bergan[139][140].

15-iyun, seshanba kuni AQShda COVID-19 oqibatida vafot etganlar soni 600 mingdan oshgan. Bu 2001-yil 11-sentabrdagi hujumlarda halok boʻlganlar sonidan 200 baravardan ham koʻp edi. Iyun oyi oxiriga kelib, AQShdagi COVID-19 holatlarining chorak qismi Delta varianti bilan bogʻliq boʻlgan. Doktor Fauci emlanish darajasidagi tafovutlar „ikki Amerika“ning yuzaga kelishiga olib kelishi mumkinligi, bunda emlanish darajasi past boʻlgan AQSh aholisi COVID-19ga chalinish xavfi ancha yuqori boʻlishi haqida ogohlantirgan[141].

2021-yil iyul

AQSh Biden belgilagan 70 foizlik maqsadni taxminan uch million kishi kam, yaʼni 3 foiz yetmagan holda bajargan. Mahalliy aholi orasida faqat 18 ta shtat 70 foizlik koʻrsatkichga erishgan[142]. Umuman olganda, maqsad 27 yosh va undan katta yoshdagi kattalar orasida bajarilgan, biroq yoshroq aholi guruhlari orasida bunga erishilmagan. 2021-yil iyul oyi boshiga kelib, AQShda kunlik COVID-19 holatlari soni yanvar oyidagi eng yuqori koʻrsatkich bilan taqqoslaganda qariyb 90 foizga kamaygan. Biroq emlanish darajasi oʻrtachadan past boʻlgan hududlarda kasallanish yana koʻpayishni boshlagan, vaksinaga nisbatan ikkilanish esa siyosiy masalaga aylangan. „The Washington Post“ va „ABC News“ tomonidan oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, oʻzini demokrat deb hisoblagan respondentlarning 86 foizi kamida bir doza vaksina olgan boʻlsa, respublikachilar orasida bu koʻrsatkich 45 foizni tashkil etgan. 4-iyulga qadar birinchi doza bilan emlanish boʻyicha 70 foizlik marraga erishgan 18 shtatning barchasida 2020-yilgi prezident saylovida Biden gʻalaba qozongan[143][142]. KFFning 8-iyuldagi hisobotiga koʻra esa, Bidenni qoʻllab-quvvatlagan okruglarda emlanish darajasi Trumpni qoʻllab-quvvatlagan okruglarga nisbatan tezroq oshib borgan[144].

Konservativ doiralarda vaksinaga qarshi ritorika kuchaygan. Jumladan, ayrim respublikachi siyosatchilar hamda oʻng qanot ommaviy axborot vositalari (masalan, Fox News va Newsmax) notoʻgʻri maʼlumotlar va fitna nazariyalarini targʻib qilgan[83][145][146][147]. Ular, masalan, Biden maʼmuriyati uyma-uy yurib majburiy emlashni joriy etadi, degan asossiz daʼvolarni ilgari surgan; aslida esa bu Biden tomonidan eʼlon qilingan maqsadli targʻibot rejasining notoʻgʻri talqini edi. Ayrim respublikachi qonunchilar emlashni targʻib qilishga qaratilgan saʼy-harakatlarni cheklashga uringan. Shuningdek, ayrim shtatlarda emlanmagan shaxslarga nisbatan „kamsitish“ni taqiqlovchi qonunlar qabul qilingan boʻlib, ular amalda majburiy emlash talablarini joriy etishni taqiqlagan[148][149][150].

15-iyul kuni AQSh bosh jarrohi Vivek Murthy sogʻliqni saqlashga oid notoʻgʻri maʼlumotlar jamoat salomatligi uchun tahdid ekanligi haqida ogohlantirgan[151][152]. Ertasi kuni prezident Biden Facebook ijtimoiy tarmogʻini vaksinalar haqidagi notoʻgʻri maʼlumotlarning tarqalishiga yoʻl qoʻyayotgani uchun „odamlarni oʻldiryapti“, deb ayblagan[153]. 19-iyul kuni Facebookning bu bayonotga nisbatan tanqidlaridan soʻng, Biden uning soʻzlari ijtimoiy tarmoqlardagi taxminan 12 nafar foydalanuvchi vaksinalar haqidagi notoʻgʻri maʼlumotlarning kamida 60 foizini tarqatayotgani haqidagi hisobotga asoslanganini aytgan. U shuningdek: „Facebook odamlarni oʻldirmayapti, bu 12 kishi notoʻgʻri maʼlumot tarqatmoqda. Ularga ishongan har qanday odam bundan zarar koʻradi. Bu odamlarning oʻlimiga sabab boʻlmoqda. Bu zararli maʼlumot“, — deya izoh bergan. Biden soʻzini davom ettirib: „Umid qilamanki, Facebook mening gaplarimni oʻziga qarshi qaratilgan hujum sifatida qabul qilish oʻrniga, vaksinalar haqidagi bu mutlaqo asossiz notoʻgʻri maʼlumotlarga qarshi choralar koʻradi“, — degan[151].

Iyul oyi oxirida respublikachilar boshqaruvidagi bir qator shtatlarda COVID-19 bilan kasalxonaga yotqizilganlar soni ortib borishi fonida ayrim respublikachi siyosatchilar emlanishni faolroq targʻib qila boshlagan[154]. Ular orasida Senatdagi ozchilik yetakchisi Mitch McConnell, Texas senatori John Cornyn hamda sobiq AQSh bosh jarrohi Jerome Adams boʻlgan[72][73]. Fauci va COVID-19 cheklovlarini tanqid qilib kelgan Florida gubernatori Ron DeSantis matbuot anjumanida vaksinalar „odamlarning hayotini saqlab qolayotgani“ va „oʻlim darajasini kamaytirayotgani“ni (kasalxonaga yotqizilganlarning aksariyati emlanmagan shaxslar ekanini taʼkidlab) aytgan[155]. Shu bilan birga, u niqob taqish majburiyatini vaksinalarning samaradorligiga ishonchsizlik belgisi sifatida tanqid qilgan. McConnell esa oʻzining Kentucky shtatidagi saylovoldi jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan emlanishni targʻib qiluvchi radio reklamalarini joylashtirgan. Reklamada u bolaligida poliomiyelit bilan kurashganini eslab, xavfsiz va samarali COVID-19 vaksinalarining juda qisqa vaqt ichida yaratilishini poliomiyelit vaksinasini ishlab chiqishga ketgan oʻnlab yillar bilan taqqoslab, buni „zamonaviy tibbiyotning haqiqiy moʻjizasi“ deb atagan[154][156].

Bir qator konservativ sharhlovchilar ham kutilmaganda emlanishni qoʻllab-quvvatlovchi bayonotlar bilan chiqish qilgan. Ular orasida Fox News boshlovchilari Steve Doocy va Sean Hannity (Fox & Friends hamda Hannity dasturlarida), Newsmax bosh direktori va Trumpning yaqin hamkori Christopher Ruddy (u mualliflik maqolasida Trump prezidentligi davridan qolgan „samarali vaksina“ni keng joriy etish va unga ustuvor ahamiyat berish orqali pandemiyaga qarshi kurashda „katta yutuqqa erishgani“ uchun Bidenni maqtagan), shuningdek, konservativ sharhlovchi Ben Shapiro boʻlgan[157][73]. Biroq keyinchalik Hannity oʻzining radio dasturi va Hannity koʻrsatuvida avvalgi soʻzlariga aniqlik kiritib, hech qachon tomoshabinlarini emlanishga daʼvat qilmaganini aytgan. U, barcha maʼlumotlarni oʻrganib chiqqandan va ishonadigan tibbiyot mutaxassislari bilan maslahatlashgandan soʻng, „agar bu siz uchun toʻgʻri qaror boʻlsa“, vaksina olish kerakligini qoʻshimcha qilgan[158][159].

2021-yil 26-iyulda bir qator tashkilotlar, jumladan, American Medical Association, American Nurses Association hamda Veteranlar ishlari departamentining bevosita bemorlar bilan ishlovchi tibbiyot xodimlari oʻz xodimlari uchun majburiy emlash talabini joriy etishini eʼlon qilgan. Kaliforniya va Nyu York maʼmuriyatlari esa emlanmagan barcha davlat xizmatchilari har hafta COVID-19 testidan oʻtishi shart boʻlishini maʼlum qilgan[160][161].

2021-yil 29-iyulda prezident Biden ham emlanmagan federal xodimlar va joyida ishlovchi pudratchilar uchun majburiy ijtimoiy masofa saqlash, niqob taqish, har hafta yoki ikki haftada bir marta COVID-19 testidan oʻtish hamda xizmat safarlariga cheklovlar joriy etilishini eʼlon qilgan[162]. Biden bu choralarni Delta variantining tarqalishi va „emlanmaganlar pandemiyasi“ bilan izohlagan. Shuningdek, u federal hukumat American Rescue Plan doirasidagi mablagʻlardan foydalanib, xodimlariga vaksina olish uchun haq toʻlanadigan taʼtil bergan kichik va oʻrta bizneslarga xarajatlarni qoplashni rejalashtirayotganini maʼlum qilgan. Bundan tashqari, u shtatlarni American Rescue Plan mablagʻlari hisobidan yangi emlangan shaxslarga qoʻshimcha ragʻbat sifatida 100 AQSh dollari toʻlashga chaqirgan. Biden: „Emlanish uchun odamlarga pul toʻlash allaqachon emlanganlar uchun adolatsizdek tuyulishi mumkin. Ammo agar bunday ragʻbatlar virusni yengishimizga yordam bersa, menimcha, ulardan foydalanishimiz kerak“, — degan[163][164][165].

2021-yil avgust

2021-yil 1-avgustda CDC birinchi doza bilan emlanganlar soni oldingi haftaga nisbatan 24 foizga oshganini, ayniqsa emlanish darajasi past boʻlgan shtatlarda bu oʻsish yaqqol kuzatilganini maʼlum qilgan[166]. 2-avgust holatiga koʻra, AQShdagi voyaga yetgan aholining kamida 70 foizi kamida bir doza vaksina olgan. 6-avgustda esa CDC AQSh aholisining yarmi toʻliq emlanganini bildirgan[167]. Shuningdek, bir qator yirik shaharlar emlangan shaxslargagina kinoteatrlar, restoranlar va boshqa koʻngilochar maskanlar kabi muhim boʻlmagan yopiq jamoat joylariga kirishga ruxsat berishni nazarda tutuvchi rejalarni eʼlon qilgan yoki tasdiqlagan[168][169][170].

2021-yil 23-avgustda FDA 16 yosh va undan katta shaxslar uchun Pfizer–BioNTech vaksinasini toʻliq tasdiqlagan. Shundan soʻng prezident Biden toʻliq tasdiqni kutib turganlarni emlanishga chaqirgan[171]. Anthony Fauci ushbu tasdiqdan keyin emlanmagan amerikaliklarning kamida 20 foizi endi emlanishga qaror qiladi, degan taxminni bildirgan[172]. Shu bilan birga, Mudofaa vazirligi harbiy xizmatchilar uchun COVID-19ga qarshi majburiy emlashni nazarda tutuvchi koʻrsatmalarni tayyorlayotgani eʼlon qilingan. Vazirlik matbuot kotibi John Kirbyning taʼkidlashicha, bu „harbiy xizmatchilarimiz xavfsizligini taʼminlaydi, Qurolli kuchlarimizning jangovar shayligini oshiradi hamda mamlakat boʻylab biz yashayotgan jamoalarning salomatligi va xavfsizligini himoya qiladi“[173].

2021-yil oktyabr

Massachusets temir yoʻl stansiyasidagi 5 yoshdan 11 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun COVID-19 vaksinalarini taklif qiluvchi plakat.

2021-yil 20-oktabrda Oq uy mamlakatdagi 5–11 yoshli barcha bolalar uchun yetarli miqdorda Pfizer–BioNTech vaksinasi zaxirasi mavjudligini va federal sogʻliqni saqlash idoralari uni bir necha hafta ichida tasdiqlashi kutilayotganini maʼlum qilgan[174]. Tasdiq berilishi bilanoq Oq uy vaksina dozalarini tarqatishni boshlashni rejalashtirgan[175]. 24-oktabr kuni doktor Fauci FDA vaksinani noyabr oyining boshlarida qoʻllash uchun tasdiqlashi ehtimoli yuqori ekanini bildirgan. 2021-yil 29-oktabrda AQSh Oziq-ovqat va dori vositalari boshqarmasi Pfizer–BioNTech COVID-19 vaksinasidan 5–11 yoshli bolalarda favqulodda foydalanishga ruxsat bergan[176]. 30-oktabr kuni vitse-prezident Harris Moderna vaksinasining revaksinatsiya dozasini olgan.

2022-yil fevral

COVID-19 vaksinalari bilan ortiqcha oʻlim holatlari oʻrtasidagi ehtimoliy sababiy bogʻliqlikni oʻrganilgan tadqiqotga koʻra, 250 milliondan ortiq emlangan amerikaliklar orasida COVID-19 vaksinasi yuborilganidan keyin 55 ta oʻlim holati qayd etilgan. Shundan 17 tasida oʻlim bilan vaksina oʻrtasida sababiy bogʻliqlik mavjud emasligi aniqlangan[177].

2022-yil iyun

18-iyun kuni CDC 6 oylikdan boshlab bolalarni emlashni tavsiya qildi va ushbu vaksinalarni qoʻllash keyingi haftadan boshlandi.

2025-yil iyul

16-iyul kuni American College of Obstetricians and Gynecologists yangilangan CDC ko‘rsatmalariga zid bayonot berdi. Unda tashkilot 27-maydagi CDC o‘zgarishlaridan oldingi amaldagi tavsiyalarini saqlab qolishini hamda bo‘lajak ko‘rsatmalarni ishlab chiqishda Vaccine Integrity Project tavsiyalariga amal qilishini ma’lum qildi[178].

2025-yil avgust

19-avgust kuni yangilangan CDC koʻrsatmalaridan farqli ravishda, Amerika Pediatriya akademiyasi 6 oylikdan 23 oylikkacha boʻlgan bolalarga, shuningdek, 2 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan muayyan xavf guruhlariga COVID-19 vaksinalarini tavsiya qildi. Bundan tashqari, ota-onalar yoki vasiylar yuqoridagi guruhlarga kirmaydigan 2 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan farzandlari uchun ham vaksinani soʻrashlari mumkin[179].

2025-yil 27-avgust kuni Kennedy Jr. FDA Moderna, Novovax va Pfizer vaksinalarining eng soʻnggi versiyalarini tasdiqlaganini, biroq ularning favqulodda foydalanishga ruxsatini bekor qilganini hamda ulardan foydalanishni 65 yosh va undan katta shaxslar hamda kamida bitta yuqori xavf omiliga ega yoshi kattalar bilan cheklaganini eʼlon qildi[180].

Shtat va hududlar boʻyicha emlashlar

COVID-19 vaksinasining kamida bir dozasini olgan kishilar soni. Shuningdek, shtat yoki hududlar boʻyicha foiz koʻrsatkichi.
2022-yil 33-iyun[181].
Shtat/hudud Emlanganlar Aholining % ulushi
Alabama 3,090,117 63%
Alaska 512,683 70.1%
Arizona 5,361,796 73.7%
Arkansas 2,024,120 67.1%
California 32,605,347 82.5%
Colorado 4,593,119 79.8%
Konnektikut 3,433,007 95%
Delaver 815,451 83.7%
Florida 17,138,353 79.8%
Jorjiya 6,980,368 65.7%
Hawaii 1,243,635 87.8%
Idaho 1,107,825 62%
Illinois 9,708,189 76.6%
Indiana 4,157,548 61.8%
Iowa 2,151,825 68.2%
Kansas 2,181,870 74.9%
Kentucky 2,968,456 66.4%
Louisiana 2,848,292 61.3%
Maine 1,226,747 91.3%
Maryland 5,260,427 87%
Massachusetts 6,829,570 95%
Michigan 6,717,817 67.3%
Minnesota 4,253,011 75.4%
Mississippi 1,782,209 59.9%
Missouri 4,081,989 66.5%
Montana 700,374 65.5%
Nebraska 1,364,224 70.5%
Nevada 2,332,395 75.7%
Nyu-Xempshir 1,210,143 89%
Nyu-Jersi 8,079,293 91%
Nyu-Meksiko 1,853,965 88.4%
Nyu-York 17,636,744 90.7%
Shimoliy Karolina 8,925,348 85.1%
Janubiy Dakota 502,017 65.9%
Ohio 7,466,872 63.9%
Oklahoma 2,829,476 71.5%
Oregon 3,301,377 78.3%
Pennsylvania 10,953,487 85.6%
Rhode Island 1,054,432 95%
Janubiy Karolina 3,504,526 68.1%
Janubiy Dakota 683,077 77.2%
Tennessee 4,266,051 62.5%
Texas 21,403,595 73.8%
Utah 2,321,276 72.4%
Vermont 587,103 94.1%
Virginia 7,361,040 86.2%
Washington 6,183,446 81.2%
West Virginia 1,170,466 65.3%
Wisconsin 4,200,761 72.1%
Wyoming 337,550 58.3%
50 shtat 253,302,809 ?%
Amerika Samoasi 45,415 95%
Washington, D.C. 722,457 95%
Guam 154,504 91.7%
Shimoliy Mariana orollari 45,593 87.9%
Puerto Rico 3,044,677 95%
Amerikaning Virgin orollari 70,350 66.2%
U. S. territories 4,082,996 ?%
AQSh 257,385,805 ?%
Marshall orollari 36,481 46.9%
Mikroneziya 69,545 68%
Palau 20,439 94.9%
Erkin assotsiatsiya shartnomasi 126,465 ?%
AQSh + CoFA 257,512,270 ?%

Manbalar

  1. ↑ COVID-19 Vaccinations in the United States. Centers for Disease Control and Prevention. Hover on the states on the map at the source page for exact numbers. Right-click on the source map, and then click "Show as a table" to get all the numbers.
  2. ↑ U. S. Department of Health and Human Services (updated September 12, 2023). „COVID‑19 Public Health Emergency“. HHS.gov. „The federal Public Health Emergency for COVID‑19 expired on May 11, 2023.“
  3. ↑ Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain: United States Department of the Interior (DOI) (2020-yil 12-dekabr). „Interior Applauds Inclusion of Insular Areas through Operation Warp Speed to Receive COVID-19 Vaccines“. Press-reliz.
  4. ↑ „Asia Minute: Palau Administers Vaccines to Keep Country Free of COVID“. Hawaii Public Radio (2021-yil 6-yanvar). Qaraldi: 2021-yil 13-yanvar.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 „COVID Data Tracker“ (en). Centers for Disease Control and Prevention (2020-yil 28-mart). Qaraldi: 2021-yil 23-aprel.
  6. ↑ COVID-19 Deaths per 100K. U.S. News & World Report. Run your cursor over the map to see the dates and data for each state. „The data on this page is courtesy of USAFacts — a nonprofit, nonpartisan civic initiative — and includes information from the Centers for Disease Control and Prevention and state and local health departments. See a detailed methodology at the USAFacts website.“
  7. ↑ COVID-19 Vaccinations in the United States. By Centers for Disease Control and Prevention. Percent of people receiving at least one COVID-19 vaccine dose by state or territory for the total population. Hover or click on the states or territories for more info. For data table scroll down to „Data Table for COVID-19 Vaccinations in the United States“.
  8. ↑ „F.D.A. Advisory Panel Gives Green Light to Pfizer Vaccine“. The New York Times (2020-yil 10-dekabr).
  9. ↑ „FDA approves second Covid vaccine for emergency use as it clears Moderna's for U.S. distribution“. CNBC (2020-yil 19-dekabr).
  10. ↑ „FDA Approves Johnson & Johnson Vaccine, Another Valuable Tool Against Covid-19“. Smithsonian Magazine.
  11. ↑ 11,0 11,1 Anthes, Emily; Ngo, Madeleine; Sullivan, Eileen. „Adults in all U.S. states are now eligible for vaccination, hitting Biden's target. Half have had at least one dose.“. The New York Times (2021-yil 30-may). 2024-yil 13-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 9-oktyabr.
  12. ↑ „FDA authorizes Pfizer coronavirus vaccine for adolescents 12 to 15 years old“ (2021-yil 10-may). Qaraldi: 2021-yil 10-may.
  13. ↑ 13,0 13,1 „FDA grants full approval to Pfizer-BioNTech's Covid shot, clearing path to more vaccine mandates“ (en). CNBC (2021-yil 23-avgust). Qaraldi: 2021-yil 23-avgust.
  14. ↑ „Biden unveils Covid-19 plan based on 'science not politics' as he signs new initiatives“. CNN (2021-yil 21-yanvar). Qaraldi: 2021-yil 12-mart.
  15. ↑ „COVID-19: US president Joe Biden signs 10 executive orders to curb spread of coronavirus“ (en). Sky News. Qaraldi: 2021-yil 12-mart.
  16. ↑ „100 Million Shots In 100 Days: Is Biden's COVID-19 Vaccination Goal Achievable?“ (en). Qaraldi: 2021-yil 12-mart.
  17. ↑ „Biden Eyes New Goal After US Clears 100M Shots Since Jan. 20“. HuffPost (2021-yil 20-mart).
  18. ↑ „Biden sets new Covid vaccine goal of 200 million shots within his first 100 days: 'I believe we can do it'“ (en). CNBC (2021-yil 25-mart). Qaraldi: 2021-yil 27-mart.
  19. ↑ „'We did it': Biden celebrates U.S. hitting milestone of 200 million doses in his first 100 days“ (en). NBCNews.com (2021-yil 21-aprel). Qaraldi: 2021-yil 22-aprel.
  20. ↑ „Biden announces sweeping vaccine mandates affecting millions of workers“. NBC News (2021-yil 13-sentyabr). 2021-yil 13-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-yanvar.
  21. ↑ „Federal Register :: COVID-19 Vaccination and Testing; Emergency Temporary Standard“. Federal Register (2022-yil 27-yanvar). 2022-yil 27-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-yanvar.
  22. ↑ „21A244 National Federation of Independent Business v. OSHA (01/13/2022)“. Supreme Count. 2022-yil 13-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-yanvar.
  23. ↑ Fitzpatrick, Meagan C.; Moghadas, Seyed M.; Pandey, Abhishek; Galvani, Alison P. (2022-12-13) (en). Two Years of U.S. COVID-19 Vaccines Have Prevented Millions of Hospitalizations and Deaths. doi:10.26099/whsf-fp90. https://www.commonwealthfund.org/blog/2022/two-years-covid-vaccines-prevented-millions-deaths-hospitalizations. Qaraldi: 2023-08-07. Amerika Qoʻshma Shtatlarida COVID-19 vaksinatsiyasi]]
  24. ↑ "Global impact of the first year of COVID-19 vaccination: a mathematical modelling study". The Lancet Infectious Diseases 22 (9): 1293–1302. 2022-06-23. doi:10.1016/s1473-3099(22)00320-6. ISSN 1473-3099. PMID 35753318. PMC 9225255. https://doi.org/10.1016/S1473-3099(22)00320-6. 
  25. ↑ „COVID-19 vaccines saved nearly 20 million lives in a year, study says“ (en-US). CBS News (2022-yil 24-iyun). Qaraldi: 2022-yil 27-iyun.
  26. ↑ Steele, Molly K.; Couture, Alexia; Reed, Carrie; Iuliano, Danielle; Whitaker, Michael; Fast, Hannah; Hall, Aron J.; MacNeil, Adam et al. (2022-07-06). "Estimated Number of COVID-19 Infections, Hospitalizations, and Deaths Prevented Among Vaccinated Persons in the US, December 2020 to September 2021". JAMA Network Open 5 (7): e2220385. doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.20385. ISSN 2574-3805. PMID 35793085. PMC 9260489. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.20385. 
  27. ↑ Timeline of daily COVID-19 vaccine doses administered in the US. Click on the chart tab. Then click the download tab, and then the SVG link to get the SVG file. The table tab has a table of the data by date. The sources tab says the data is from the COVID-19 Data Repository by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University. The graph on the chart tab at the source is interactive and provides more detail. For example, run your cursor over the graph to see the date and the number vaccinated that day. The actual number may be higher or lower since a rolling 7-day average is used.
  28. ↑ "From predictions to prescriptions: A data-driven response to COVID-19". Health Care Management Science 24 (2): 253–272. June 2021. doi:10.1002/nav.22007. PMID 33590417. PMC 8441649. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=8441649. 
  29. ↑ „Vaccine passports: How to prove you've gotten your COVID-19 shots for travel and avoid scams“. USA Today (2021-yil 2-aprel). Qaraldi: 2021-yil 16-iyul.
  30. ↑ „Will the Excelsior Pass, New York's Vaccine Passport, Catch On?“. The New York Times (2021-yil 1-iyun). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  31. ↑ „California Now Has A Digital Covid-19 Vaccine Record System“ (en). Forbes (2021-yil 20-iyun). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  32. ↑ „DHS Statement on Equal Access to COVID-19 Vaccines and Vaccine Distribution Sites“ (en). Department of Homeland Security (2021-yil 1-fevral). Qaraldi: 2021-yil 29-aprel.
  33. ↑ „Licensed Drivers | Bureau of Transportation Statistics“ (en). bts.gov. Qaraldi: 2021-yil 29-aprel.
  34. ↑ „Verdades y mentiras sobre la supuesta vacuna para turistas en EE. UU.“ (spanish). El Tiempo (2021-yil 27-aprel). Qaraldi: 2021-yil 29-aprel.
  35. ↑ „Coronavirus: las medidas en EE. UU. contra el 'turismo de vacunas'“ (spanish). El Tiempo (2021-yil 2-fevral). Qaraldi: 2021-yil 29-aprel.
  36. ↑ „Estados Unidos no les canceló visas a latinos que viajaron a vacunarse“ (spanish). El Tiempo (2021-yil 16-aprel). Qaraldi: 2021-yil 29-aprel.
  37. ↑ „Así vacunan a extranjeros en las principales ciudades de EE. UU.“ (spanish). El Tiempo (2021-yil 13-may). Qaraldi: 2021-yil 17-may.
  38. ↑ „'Want the COVID-19 vaccine? Have a U.S. visa?' Latinos travel north for the shot“. Reuters (2021-yil 11-may). Qaraldi: 2021-yil 17-may.
  39. ↑ „New York City to Offer Covid-19 Vaccines to Tourists“ (en-US). The Wall Street Journal (2021-yil 6-may). Qaraldi: 2021-yil 17-may.
  40. ↑ „Alaska Lures Tourists With Its Stunning Landscapes — And Free COVID-19 Vaccines“ (en). WSHU Public Radio (2021-yil 3-iyun). Qaraldi: 2021-yil 29-iyun.
  41. ↑ „COVID-19 (coronavirus) vaccine: Get the facts“. Mayo Clinic (2020-yil 22-aprel).
  42. ↑ 42,0 42,1 „America Needs to Win the Coronavirus Vaccine Race“ (2020-yil 26-aprel).
  43. ↑ "COVID-19: Review of a 21st Century Pandemic from Etiology to Neuro-psychiatric Implications". Journal of Alzheimer's Disease 77 (2): 459–504. 2020-01-01. doi:10.3233/JAD-200831. PMID 32925078. PMC 7592693. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=7592693. 
  44. ↑ „Search for Coronavirus Vaccine Becomes a Global Competition“. The New York Times (2020-yil 19-mart). Qaraldi: 2020-yil 15-avgust.
  45. ↑ „Guide to the Cares Act“. United States Senate Committee on Small Business and Entrepreneurship. Qaraldi: 2020-yil 15-avgust.
  46. ↑ „Walter Reed researchers join global search for coronavirus vaccine“. NBC News (2020-yil 21-mart). Qaraldi: 2020-yil 10-dekabr.
  47. ↑ „Bill Gates's Coronavirus Vaccine Could Be Ready in 12 Months“. Bloomberg (2020-yil 26-aprel). Qaraldi: 2020-yil 7-dekabr.
  48. ↑ „Johnson & Johnson reaches deal with U.S. for 100 million doses of coronavirus vaccine at more than $1 billion“. CNBC (2020-yil 5-avgust). Qaraldi: 2020-yil 5-avgust.
  49. ↑ „White House Blocks New Coronavirus Vaccine Guidelines“. The New York Times (2020-yil 5-oktyabr). Qaraldi: 2020-yil 6-oktyabr.
  50. ↑ „FDA Sets Goals That May Put Vaccine Out of Reach Before Election“. Bloombergs (2020-yil 6-oktyabr).
  51. ↑ „The F.D.A. has released stricter guidelines for vaccine developers after a holdup at White House“. The New York Times (2020-yil 6-oktyabr). Qaraldi: 2020-yil 6-oktyabr.
  52. ↑ U.S. Department of Health and Human Services: Food and Drug Administration: Center for Biologics Evaluation and Research. „Development and Licensure of Vaccines to Prevent COVID-19 Guidance for Industry“. FDA (2020-yil iyun). Qaraldi: 2020-yil 6-oktyabr.
  53. ↑ „Coronavirus Vaccine Tracker“. The New York Times (2020-yil oktyabr). Qaraldi: 2020-yil 6-oktyabr.
  54. ↑ Office of the Commissioner. „Coronavirus (COVID-19) Update: FDA Authorizes Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine for Emergency Use in Adolescents in Another Important Action in Fight Against Pandemic“ (en). FDA (2021-yil 13-may). 2021-yil 10-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 21-may.
  55. ↑ (2020-yil 20-noyabr). „Pfizer and BioNTech to Submit Emergency Use Authorization Request Today to the U.S. FDA for COVID-19 Vaccine“. Press-reliz.
  56. ↑ „Exclusive: Pfizer CEO Discusses Submitting the First COVID-19 Vaccine Clearance Request to the FDA“ (2020-yil 20-noyabr). 2021-yil 29-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 20-noyabr.
  57. ↑ Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain: „Coronavirus (COVID-19) Update: FDA Announces Advisory Committee Meeting to Discuss COVID-19 Vaccine Candidate“. Press-reliz.
  58. ↑ „Vaccines and Related Biological Products Advisory Committee December 10, 2020 Meeting Announcement“. U.S. Food and Drug Administration (FDA). Qaraldi: 2020-yil 30-noyabr.
  59. ↑ „E.E.O.C. Says Companies Can Mandate Vaccines, but Few Push Ahead“. The New York Times (2021-yil 1-iyun). Qaraldi: 2021-yil 10-iyul.
  60. ↑ Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain: U.S. Food and Drug Administration (FDA) (2020-yil 11-dekabr). „FDA Takes Key Action in Fight Against COVID-19 By Issuing Emergency Use Authorization for First COVID-19 Vaccine“. Press-reliz.
  61. ↑ "The Advisory Committee on Immunization Practices' Interim Recommendation for Use of Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine - United States, December 2020". MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report 69 (50): 1922–1924. December 2020. doi:10.15585/mmwr.mm6950e2. PMID 33332292. PMC 7745957. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=7745957. 
  62. ↑ „F.D.A. Clears Pfizer Vaccine, and Millions of Doses Will Be Shipped Right Away“. The New York Times (2020-yil 12-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 12-dekabr.
  63. ↑ „FDA's Covid-19 vaccine authorization is a 'monumental moment', expert says. It came on the deadliest day of the pandemic“. CNN (2020-yil 12-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 12-dekabr.
  64. ↑ „States report confusion as government reduces vaccine shipments, while Pfizer says it has 'millions' of unclaimed doses“ (2020-yil 17-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 19-dekabr.
  65. ↑ „"We are not perfect": General apologizes for "miscommunication" over vaccine shipments“. Axios (2020-yil 19-dekabr). 2021-yil 21-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 19-dekabr.
  66. ↑ Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain: „FDA Takes Additional Action in Fight Against COVID-19 By Issuing Emergency Use Authorization for Second COVID-19 Vaccine“. Press-reliz.
  67. ↑ "The Advisory Committee on Immunization Practices' Interim Recommendation for Use of Moderna COVID-19 Vaccine - United States, December 2020". MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report 69 (5152): 1653–1656. January 2021. doi:10.15585/mmwr.mm695152e1. PMID 33382675. PMC 9191904. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=9191904. 
  68. ↑ „Moderna Applies for Emergency F.D.A. Approval for Its Coronavirus Vaccine“. The New York Times (2020-yil 30-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 30-noyabr.
  69. ↑ (2020-yil 30-noyabr). „Moderna Announces Primary Efficacy Analysis in Phase 3 COVE Study for Its COVID-19 Vaccine Candidate and Filing Today with U.S. FDA for Emergency Use Authorization“. Press-reliz.
  70. ↑ „FDA approves second Covid vaccine for emergency use as it clears Moderna's for U.S. distribution“. CNBC (2020-yil 19-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 19-dekabr.
  71. ↑ „Trump Administration purchases additional 100 million doses of COVID-19 investigational vaccine from Moderna“. U.S. Health and Human Services (HHS) (2020-yil 11-dekabr). 2021-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-dekabr.
  72. ↑ 72,0 72,1 „GOP sees widening rift over promoting Covid shots“ (en). Politico (2021-yil 23-iyul). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  73. ↑ 73,0 73,1 73,2 „Suddenly, Conservatives Care About Vaccines“ (en). The Atlantic (2021-yil 20-iyul). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  74. ↑ „Trump and his wife received coronavirus vaccine before leaving the White House.“ (en-US). The New York Times (2021-yil 1-mart). Qaraldi: 2021-yil 7-mart.
  75. ↑ „Detroit mayor declines Johnson & Johnson allotment, saying the other vaccines are better“. KTVZ (2021-yil 5-mart). Qaraldi: 2021-yil 5-mart.
  76. ↑ „Detroit Mayor Duggan walks back comments, now says he'll welcome Johnson & Johnson vaccine“ (en). Crain's Detroit Business (2021-yil 5-mart). Qaraldi: 2021-yil 5-mart.
  77. ↑ „Biden directs states to make all adults eligible for vaccine by May 1“ (en-US). Qaraldi: 2021-yil 12-mart.
  78. ↑ „Biden moves deadline for all US adults to be eligible for Covid vaccine to April 19“. CNN.
  79. ↑ „All U.S. adults now eligible for COVID-19 vaccine, meeting Biden's April 19 deadline“. Axios (2021-yil 19-aprel). 2022-yil 17-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 20-aprel.
  80. ↑ 80,0 80,1 „Ocugen On Track to Submit Emergency Use Authorization Application to U.S. FDA for its COVID-19 Vaccine Candidate, COVAXIN™ | Ocugen, Inc.“. ir.ocugen.com. 2022-yil 6-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 21-mart.
  81. ↑ „Reaching 'Herd Immunity' Is Unlikely in the U.S., Experts Now Believe“ (en-US). The New York Times (2021-yil 3-may). Qaraldi: 2021-yil 13-may.
  82. ↑ „Healthcare Workers“ (en-us). Centers for Disease Control and Prevention (2020-yil 11-fevral). Qaraldi: 2021-yil 13-may.
  83. ↑ 83,0 83,1 „Fact-checking Republicans' false narratives around Biden's door-to-door vaccine efforts“. CNN (2021-yil 14-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  84. ↑ „Vaccines door-to-door: Immunization push goes granular as delta variant looms“ (2021-yil 6-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  85. ↑ „Freedom Caucus chair attacks Biden actions on vaccines“ (en). The Hill (2021-yil 9-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  86. ↑ „When will COVID-19 vaccines be fully approved—and does it matter whether they are?“ (en). Science | AAAS (2021-yil 21-iyul). Qaraldi: 2021-yil 16-avgust.
  87. ↑ „How 'waiting for full FDA approval' was weaponized by vaccine opponents“ (en). The Hill (2021-yil 11-avgust). Qaraldi: 2021-yil 16-avgust.
  88. ↑ „F.D.A. Aims to Give Final Approval to Pfizer Vaccine by Early Next Month“. The New York Times (2021-yil 3-avgust). Qaraldi: 2021-yil 16-avgust.
  89. ↑ Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain: U.S. Food and Drug Administration (FDA) (2021-yil 23-avgust). „FDA Approves First COVID-19 Vaccine“. Press-reliz.
  90. ↑ „RFK, Jr.'s niece, a NY doctor, speaks out against his COVID vaccine misinformation | Boston.com“ (en-US). www.boston.com (2020-yil 30-dekabr). 2021-yil 4-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 23-yanvar.
  91. ↑ „Clinics across Massachusetts offering $75 gift cards for COVID vaccines and boosters - CBS Boston“ (en-US). cbsnews.com (2022-yil 29-noyabr). Qaraldi: 2023-yil 10-oktyabr.
  92. ↑ COVID-19 vaccine incentives include $1M, full college scholarships (inglizcha), May 29, 2021, qaraldi: 2023-10-10
  93. ↑ „New app aggregates COVID vaccine incentives near you“ (en-US). NEWS10 ABC (2021-yil 31-iyul). Qaraldi: 2023-yil 10-oktyabr.
  94. ↑ „Walmart Announces More Than $700 Million in Additional Associate Bonuses, Tops $2.8 Billion in Total Cash Bonuses to Associates in 2020“. corporate.walmart.com (2021-yil 5-iyul). Qaraldi: 2023-yil 10-oktyabr.
  95. ↑ „State Promotes Free Child Care for Vaccination Appointments and Vaccination Recovery Through July 4, 2021“. nmhealth.org. Qaraldi: 2023-yil 10-oktyabr.
  96. ↑ „Krispy Kreme has given away over 1.5 million doughnuts to vaccinated people“. CNN (2021-yil iyun). Qaraldi: 2021-yil 2-iyul.
  97. ↑ „The perks of getting the COVID vaccine go beyond health“ (en-US). Savannah Morning News. Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  98. ↑ 98,0 98,1 „A 'Shot' At $1 Million? Local Governments Offering Incentives For Vaccines“.
  99. ↑ „Mariners offer vaccinations during games“ (en). Major League Baseball. Qaraldi: 2021-yil 10-may.
  100. ↑ „Mets, Yankees, outdoor stadiums can go to full capacity for vaccinated fans“ (en-US). Times Union (2021-yil 5-may). Qaraldi: 2021-yil 8-may.
  101. ↑ „Washington announces cannabis giveaway in state-approved 'joint for jabs' vaccine campaign“. msn.com.
  102. ↑ „Who Are the Final VaxMillions Winners? They've Just Been Revealed“ (2021-yil 26-avgust).
  103. ↑ Kimball, Spencer. „CDC clears Novavax Covid-19 vaccine for adults, says shots will be available in the coming weeks“. CNBC (2022-yil 19-iyul).
  104. ↑ „Ocugen, Inc. Announces Submission of Emergency Use Authorization Request to the US FDA for Investigational COVID-19 Vaccine COVAXIN™ (BBV152) for Children Ages 2-18 Years | Ocugen, Inc.“. ir.ocugen.com. 2022-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 21-mart.
  105. ↑ 105,0 105,1 „COVID-19 Vaccinations in the United States“. data.cdc.gov (2020-yil 28-mart). Qaraldi: 2022-yil 14-aprel.
  106. ↑ „FDA authorizes additional Covid-19 vaccine doses for certain immunocompromised people“. CNN (2021-yil 13-avgust). Qaraldi: 2021-yil 13-avgust.
  107. ↑ „Why A Push For Boosters Could Make The Pandemic Even Worse“ (en). Qaraldi: 2021-yil 18-avgust.
  108. ↑ „US health officials call for booster shots against COVID-19“. AP News (2021-yil 18-avgust).
  109. ↑ „FDA advisory group rejects Covid boosters for most, limits to high-risk groups“ (en). NBC News (2021-yil 17-sentyabr). Qaraldi: 2021-yil 18-oktyabr.
  110. ↑ „The leader of CDC just made a rare call to allow Covid booster shots for more people“ (en). CNBC (2021-yil 23-sentyabr). Qaraldi: 2021-yil 18-oktyabr.
  111. ↑ „FDA panel backs half-dose Moderna booster for older and at-risk US adults“ (en). The Guardian (2021-yil 14-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 18-oktyabr.
  112. ↑ „FDA panel unanimously recommends J&J Covid booster shots to adults who already got the first dose“ (en). CNBC (2021-yil 15-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 18-oktyabr.
  113. ↑ „FDA advisers recommend J&J Covid-19 vaccine boosters, talk mix and match boosters“. CNN (2021-yil 15-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 18-oktyabr.
  114. ↑ The Straits Times staff.. „Kamala Harris vaccinated on camera, urges public to trust process“. The Straits Times (2020-yil 30-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 3-fevral.
  115. ↑ „'I'm ready': Joe Biden receives coronavirus vaccine live on TV“. The Guardian (2020-yil 21-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 3-fevral.
  116. ↑ „Mike Pence receives Covid-19 vaccine on live TV: 'I didn't feel a thing'“. The Guardian (2020-yil 18-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 3-fevral.
  117. ↑ „US administers 1st doses of Pfizer coronavirus vaccine“. ABC News (2020-yil 14-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 6-mart.
  118. ↑ „Emergency Use Authorization for Vaccines to Prevent COVID-19. Guidance for Industry“ (PDF). fda.gov. U.S. Department of Health and Human Services, Food and Drug Administration, Center for Biologics Evaluation and Research (2021-yil 25-may). 2020-yil 6-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 20-may.
  119. ↑ „Biden to receive coronavirus vaccine in public on Monday“ (en). Politico (2020-yil 18-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  120. ↑ „Joe Biden receives Covid vaccine on live television, encourages Americans to get inoculated“ (en). CNBC (2020-yil 21-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  121. ↑ „Biden receives COVID-19 vaccine at ChristianaCare Monday afternoon“ (en-US). The News Journal. Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  122. ↑ „U.S. surpasses 100 million COVID-19 vaccines administered“ (en). The Wall Street Journal (2021-yil 12-mart). Qaraldi: 2025-yil 22-yanvar.
  123. ↑ „Dunleavy Announces COVID-19 Vaccine Available to All Alaskans“. 2021-yil 23-martda asl nusxadan arxivlangan.
  124. ↑ „UPDATE: Mississippi State extends vaccine distribution criteria in accordance with Gov. Reeves' announcement“ (2021-yil 15-mart). 2021-yil 16-martda asl nusxadan arxivlangan.
  125. ↑ „Everyone 16+ in Ohio can now schedule for COVID-19 vaccine if slots are available, Gov. Mike DeWine announces“ (2021-yil 22-mart).
  126. ↑ „Texas COVID-19 vaccine available for all adults starting March 29“ (2021-yil 23-mart). 2021-yil 24-martda asl nusxadan arxivlangan.
  127. ↑ „All Georgians over age of 16 eligible to receive COVID-19 vaccines starting Thursday“. WGAU (2021-yil 23-mart).
  128. ↑ „All California adults can get COVID-19 vaccine next month“. Los Angeles Times (2021-yil 25-mart). 2021-yil 28-martda asl nusxadan arxivlangan.
  129. ↑ „ISDH to give Notre Dame enough COVID-19 shots to fully vaccinate all students“. WTHR (2021-yil 30-mart).
  130. ↑ „US hits 4 million Covid-19 vaccine doses in a day for a new record“. CNN (2021-yil 3-aprel). Qaraldi: 2021-yil 4-aprel.
  131. ↑ „COVID-19 Vaccinations in the United States“. CDC (2020-yil 28-mart).
  132. ↑ „U.S. Recommends Pausing Use of Johnson & Johnson Vaccine Over Blood Clot Concerns“. NPR (2021-yil 13-aprel).
  133. ↑ „U.S. Calls for Pause on Johnson & Johnson Vaccine After Clotting Cases“. The New York Times (2021-yil 13-aprel). 2021-yil 28-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 13-aprel.
  134. ↑ „FDA and CDC Lift Recommended Pause on Johnson & Johnson (Janssen) COVID-19 Vaccine Use Following Thorough Safety Review“ (en). FDA (2021-yil 26-aprel). Qaraldi: 2021-yil 22-may.
  135. ↑ „COVID Data Tracker“ (en). Centers for Disease Control and Prevention (2020-yil 28-mart). Qaraldi: 2021-yil 29-aprel.
  136. ↑ „Biden's new Covid vaccination goal is for 70% of adults to have at least one shot by July 4“ (en). CNBC (2021-yil 4-may). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  137. ↑ „FDA permits use of the Pfizer-BioNTech Covid vaccine in kids ages 12 to 15“ (en). CNBC (2021-yil 10-may). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  138. ↑ „CDC OKs Pfizer's Covid vaccine for use in adolescents, clearing way for shots to begin Thursday“ (en). CNBC (2021-yil 12-may). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  139. ↑ 139,0 139,1 „Analysis: 'Get a shot and have a beer': Biden's new strategy woos vaccine skeptics“. CNN (2021-yil 3-iyun). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  140. ↑ „Health officials turn to barber shops, hair salons as possible Covid-19 vaccination sites“. CNN (2021-yil 2-iyun). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  141. ↑ „Fauci warns there may soon be 'two Americas' as divide widens between vaccinated and unvaccinated areas“. CNN (2021-yil 30-iyun). Qaraldi: 2021-yil 30-iyun.
  142. ↑ 142,0 142,1 „Biden didn't "fall short" of July 4 vaccination goal — he was sabotaged by Republican trolls“ (en). Salon (2021-yil 6-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  143. ↑ „Biden administration says it won't make 70% COVID-19 vaccine goal. What we know“ (en-US). USA Today (2021-yil 22-iyun). Qaraldi: 2021-yil 24-iyun.
  144. ↑ „The Red/Blue Divide in COVID-19 Vaccination Rates is Growing“ (en-US). KFF (2021-yil 8-iyul). Qaraldi: 2021-yil 20-iyul.
  145. ↑ „The Anti-Vaxx Party Is Taking Shape“ (en-us). New York Intelligencer (2021-yil 12-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  146. ↑ „Despite Outbreaks Among Unvaccinated, Fox News Hosts Smear Shots“. The New York Times (2021-yil 11-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  147. ↑ „'Make polio great again'?: Americans outraged as Tennessee abandons vaccine outreach to teens“ (en-US). The Tennessean. Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  148. ↑ „Misinformation, vaccine accessibility hurdles result in hundreds of COVID-19 deaths each week“ (en). Salon (2021-yil 30-iyun). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  149. ↑ „Facebook Tells Biden: 'Facebook Is Not the Reason' Vaccination Goal Was Missed“. The New York Times (2021-yil 18-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  150. ↑ „Republicans push to ban "discrimination" against unvaccinated people“ (en). Axios (2021-yil 12-iyul). 2022-yil 23-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  151. ↑ 151,0 151,1 „'Facebook isn't killing people' — Biden walks back attack over vaccine lies“ (en). CNBC (2021-yil 19-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  152. ↑ „Surgeon general issues warning over vaccine misinformation as White House turns up the heat on Facebook“. CNN (2021-yil 15-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  153. ↑ „Biden on Facebook: 'They're killing people' with vaccine misinformation“ (en). CNBC (2021-yil 16-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-iyul.
  154. ↑ 154,0 154,1 „McConnell cites experience with polio in ad pushing Kentuckians to get vaccinated“. CNN (2021-yil 29-iyul). Qaraldi: 2021-yil 29-iyul.
  155. ↑ „DeSantis urges public to get vaccinated: These shots are 'saving lives'“ (en). The Hill (2021-yil 21-iyul). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  156. ↑ „McConnell will use campaign funds to promote Covid vaccinations in Kentucky“ (en). CNBC (2021-yil 28-iyul). Qaraldi: 2021-yil 29-iyul.
  157. ↑ „Newsmax CEO: Biden 'should be applauded' for vaccine efforts“ (en). The Hill (2021-yil 20-iyul). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  158. ↑ „Sean Hannity distances himself from any kind of responsible COVID-19 vaccine position“ (en). Media Matters for America (2021-yil 23-iyul). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
  159. ↑ „Hannity Makes Vax Stance 'Very Clear': 'I Never Told Anyone to Get a Vaccine!'“ (en). The Daily Beast (2021-yil 23-iyul). Qaraldi: 2021-yil 19-avgust.
  160. ↑ „Vaccine mandate calls fueled by COVID-19's latest spike“ (en). The Hill (2021-yil 27-iyul). Qaraldi: 2021-yil 27-iyul.
  161. ↑ „COVID surge in unvaccinated is pushing US to more mandates, masks, mitigation“ (en-us). Ars Technica (2021-yil 26-iyul). Qaraldi: 2021-yil 27-iyul.
  162. ↑ „Biden tells federal workers: Get vaccinated or submit to testing“ (en). The Hill (2021-yil 29-iyul). Qaraldi: 2021-yil 29-iyul.
  163. ↑ „Covid-19: Biden tells states to offer $100 vaccine incentive as cases rise“ (en-GB). BBC News (2021-yil 29-iyul). Qaraldi: 2021-yil 29-iyul.
  164. ↑ „Biden calls on states to offer $100 vaccine incentives“ (en). The Hill (2021-yil 29-iyul). Qaraldi: 2021-yil 29-iyul.
  165. ↑ „FACT SHEET: President Biden to Announce New Actions to Get More Americans Vaccinated and Slow the Spread of the Delta Variant“ (en-US). The White House (2021-yil 29-iyul). Qaraldi: 2021-yil 29-iyul.
  166. ↑ „U.S. reaches 70% Covid vaccine milestone for adults about a month behind Biden's goal“ (en). CNBC (2021-yil 2-avgust). Qaraldi: 2021-yil 3-avgust.
  167. ↑ „Half of US population is fully vaccinated against COVID-19, CDC says“ (en-US). New York Post (2021-yil 7-avgust). Qaraldi: 2021-yil 7-avgust.
  168. ↑ „Los Angeles City Council Votes 13-0 To Create Vaccination Requirement For Indoor Public Spaces Such As Restaurants, Movie Theaters, Concert Venues“ (en-US). Deadline (2021-yil 11-avgust). Qaraldi: 2021-yil 13-avgust.
  169. ↑ „San Francisco to become first major U.S. city to mandate full vaccination for many indoor activities“ (en-US). San Francisco Chronicle (2021-yil 12-avgust). Qaraldi: 2021-yil 13-avgust.
  170. ↑ „New York City will require vaccines for entry to restaurants and gyms“. CNN (2021-yil 3-avgust). Qaraldi: 2021-yil 13-avgust.
  171. ↑ „Pfizer-BioNTech's COVID Vaccine Gets Full Approval From The FDA“ (en). Qaraldi: 2021-yil 24-avgust.
  172. ↑ „Why Pfizer's FDA Approval Matters And What It Means For Vaccine Mandates“ (en). NPR (2021-yil 24-avgust). Qaraldi: 2021-yil 24-avgust.
  173. ↑ „Pentagon to mandate COVID-19 vaccine for military“ (en). The Hill (2021-yil 23-avgust). Qaraldi: 2021-yil 24-avgust.
  174. ↑ „White House unveils plans to roll out coronavirus vaccines for children ages 5 to 11“ (2021-yil 20-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 20-oktyabr.
  175. ↑ „Fauci Suggests Timetable For 5- To 11-Year-Olds To Get Pfizer Shot“ (en). HuffPost (2021-yil 25-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 25-oktyabr.
  176. ↑ „FDA Authorizes Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine for Emergency Use in Children 5 through 11 Years of Age“. FDA (2021-yil 29-oktyabr). 2021-yil 29-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 8-noyabr.
  177. ↑ Maiese, Aniello; Baronti, Arianna; Manetti, Alice Chiara; Di Paolo, Marco; Turillazzi, Emanuela; Frati, Paola; Fineschi, Vittorio (2022-02-16). "Death after the Administration of COVID-19 Vaccines Approved by EMA: Has a Causal Relationship Been Demonstrated?". Vaccines 10 (2): 308. doi:10.3390/vaccines10020308. ISSN 2076-393X. PMID 35214765. PMC 8875435. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=8875435. 
  178. ↑ Blumenfeld, Maya „ACOG to Issue Maternal Immunization Respiratory Season Guidance and Recommendations“ (en-US). Pulmonology Advisor (2025-yil 23-iyul). Qaraldi: 2025-yil 20-avgust.
  179. ↑ Dennis, Matthew „American Academy of Pediatrics goes against CDC's recommendation over COVID-19 shots in kids“. FirstWord Pharma (2025-yil 20-avgust). Qaraldi: 2025-yil 22-avgust.
  180. ↑ Constantino, Annika Kim „FDA approves new Covid shots with limits on who can get them under RFK Jr.“ (en). CNBC (2025-yil 27-avgust). Qaraldi: 2025-yil 27-avgust.
  181. ↑ „COVID Data Tracker“ (2020-yil 28-mart).

Havolalar