Ambistomasimonlar

Ambistomasimonlar (Ambysto-mafi dae) — dumli amfibiyalar oilasi. 35 turi bor. Shimoliy Amerikada tarqalgan. Faqat 1 turi Tailand va Dirma togʻlarida uchraydi. Ambistomasimonlarning boʻyi 30 sm cha, salamandraga oʻxshaydi. Suvga yaqin zax joylarda yashaydi, lekin tuxumini bahorda suvga qoʻyadi. Ambistomasimonlar tuxumi urgʻochisining jinsiy yoʻllarida urugʻlanadi. Marmar Ambistomasimonlar esa tuxumini quruklikka qoʻyadi, urgʻochisi tuxumini itbaliq chiqquncha kulcha boʻlib oʻrab yotadi. Tuxumdan chiqqan itbaliq par yomgʻir bilan suv havzasiga oqib boradi. Bir necha oydan keyin metamorfozga uchrab yosh Ambistomasimonlarga aylanadi va quruqlikka chiqadi. Ambistomasimonlar umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi. Keng tarqalgan yoʻlbars Ambistomasimonlar (Ambystoma tigranum)ning uz. 28 sm ga yetadi. Yoʻlbars Ambistomasimonlar lichinkasi metamorfoz layokatini yoʻqotgan, itbaliqliq davrida balogʻatga yetadi va koʻpaya oladi. Uning bu neotenik itbaligʻi aksolotl (suv oʻyinchogʻi) deyiladi. Boshqa Ambistomasimonlar ham neoteniya xususiyatiga ega. Ambistomasimonlarning 5 turi va kenja turlari Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Adabiyotlar

• OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil