Alyumosilikatlar

Alyumosilikatlar — tarkibida alyuminiy va kremniyning kompleks anionlari boʻlgan silikatlarning umumiy nomi. Kompleks anionlarga [AlSiOJ, [AlSi2O,J-, [AlSi4O10J-[Al2Si3O10]~2 va boshqa kiradi. Alyumosilikatlar tabiatda keng tarkalgan, yer poʻstining 50% ini tashkil etadi. Ularga dala shpatlari, mas, ortoklaz K[AlSi3OJ, albit Na[AlSi3Og], anortit Ca[Al2SiOJ va gilli minerallar; slyu-dalar (mas, muskovit, biotit va boshqalar) kiradi. Tarkibida kristalizatsion suv va — ON guruhi boʻlmagan tabiiy Alyumosilikatlar qiyin suyuqlanuvchan, termik barqaror moddalardir. Barcha Alyumosilikatlar suvda erimaydi, ftor kislota, ishqor va ishqoriy metallar karbonatlari eritmalarida parchalanadi. Baʼzi Alyumosilikatlar tabiiy sharoitda karbonat angidrid va suv taʼsirida asta-sekin taʼsirlanishi natijasida kvars va boshqa 383minerallar hosil boʻladi. Sintetik Alyumosilikatlar alyuminiy va kremniy oksidlariga metall oksidlarini gidrotermal usulda taʼsir ettirib olinadi. Ular keramik mahsulotlarning asosiy kristall fazalarini tashkil qiladi. Tabiiy Alyumosilikatlar shisha, sopol, sement va boshqa ishlab chiqarishda; slyudalar — elektr va issiqlikni oʻtkazmaydigan materiallar olishda; nefelin sof alyuminiy olishda, ayrim Alyumosilikatlar, masalan, seolitlar xromatografiyada adsorbent, gazlarni tozalash, quritish va ajratishda, suvning qattiqligini kamaytirishda, katalizator va tarkibida katalizator boʻlgan xom ashyo sifatida ishlatiladi. Rustam Marupov.

Adabiyotlar

• OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil