Almah (raqqosa)
Alma yoki Almaha (arabcha: عالمة, koʻplik shakli عوالم — avolim) — Misrda mumtoz arab sheʼriyati va qoʻshiqlarini ijro etish, soʻzga chechanlik hamda badiiy nutq sanʼatiga oʻrgatilgan ayol sanʼatkorlar toifasi. Ular turli bayram va marosimlarda chiqish qilgan, shuningdek, dafn marosimlarida marsiya aytish uchun ham yollangan.[1][2]
Edvard Uilyam Leynning zamonaviy misrliklarning urf-odatlari va turmush tarziga bagʻishlangan asarida yozilishicha, avolim dastlab raqqosa yoki fohisha emas, balki qoʻshiqchilar sifatida tanilgan. Ularning ayrimlari toʻy va boshqa hurmatli marosimlarda parda ortidan yoki boshqa xonadan turib kuylagan. Shu sababli ular Yuqori Misrga surgun qilish taqiqiga duch kelmagan.[3]
XIX asrda „alma“ atamasi maʼnosi oʻzgarib, baʼzan erotik raqs ijro etuvchi mahalliy ayollarga nisbatan ham qoʻllanila boshlagan. Ularning ayrimlari kambagʻal oilalardan chiqqan va pul evaziga turli xizmatlar koʻrsatgan. 1834-yilda Misrda anʼanaviy erotik raqs ijrolari taqiqlangan. Keyingi davrda raqqosalarning „avolim“ nomi bilan atalishi kengaygan, ammo bu oʻzgarishlarning huquqiy maqomi va koʻlami haqida manbalarda qoʻshimcha tekshiruv talab etiladi.
Fransuz tilida almée shaklida yozilgan ushbu atama XIX asr Yevropa sharqshunosligida qorin raqsi ijrochilariga nisbatan ham ishlatilgan.
Mashhur avolim
XIX asrning soʻnggi oʻn yilliklaridan XX asrning 1920-yillarigacha Misrning mashhur avolimlari qatoriga quyidagilar kirgan:[4]
- Shooq
- Bamba Kashar
- Shafiqa al-Qibtiyya
- Mounira El Mahdeya
- Badia Masabni
- Beba Ibrahim
- Nabawiya al-Masryia
Qoʻshimcha adabiyot
- Lagrange, Frédéric (2026). Les Almées. AMAR Foundation for Arab Music Archiving & Research.
- Van Nieuwkerk, Karin (1995). A Trade Like No Other: Female Singers and Dancers in Egypt. University of Texas Press, Austin.
Manbalar
- ↑ Stavros Stavrou Karayanni. Dancing Fear and Desire: Race, Sexuality, and Imperial Politics in Middle Eastern Dance. Wilfrid Laurier University Press, 2004 — 28–29-bet. ISBN 978-0-88920-926-8.
- ↑ Oldingi jumlalardan biri yoki bir nechtasi hozirda jamoat mulki boʻlgan nashrdan olingan matnni oʻz ichiga oladi: Chisholm, Hugh, ed. (1911) "Alme" Encyclopædia Britannica 1 (11chi nashri) Cambridge University Press p. 713
- ↑ Debating Orientalism. Anna Bernard va David Attwell, 2013. ISBN 9781137341112.
- ↑ „Cairo cafes: A century of music and coffee“. Ahram Online.
