Ali ibn Muhammad al-Iyadiy
| Ali ibn Muhammad al-Iyadi | |
|---|---|
| Tavalludi | |
| Vafoti |
976 Qohira |
| Kasbi | shoir |
Abu-l-Hasan Ali ibn Muhammad al-Iyadiy at-Tunusiy (arabcha: علي بن محمد الإيادي; 976-yilda vafot etgan) X asrdagi Magʻriblik arab shoiri boʻlib, Fotimiylar xalifalari al-Qoim, al-Mansur va al-Muizz xizmatida boʻlgan.
Uning tavallud joyi nomaʼlum. „at-Tunusiy“ nisbasi orqali uni Tunisda tugʻilgan deb taxmin qilish mumkin, biroq uning boshqa „al-Iyadiy“ nisbasi Msila yaqinida joylashgan arab qabilasi Banu Hilolning Iyad urugʻiga aloqadorligini koʻrsatadi[1]. Shia tarafdori boʻlgan Ali ibn Muhammad al-Iyadiy Ismoiliy shia xalifalari al-Qoim, al-Mansur va al-Muʼizzning saroy shoiri edi[1]. Uning obroʻ-eʼtibori hayoti davomida anchayin yuqori boʻlgan va keyingi tanqidchilar tomonidan ham juda yuqori baholangan. Biroq, uning shia tarafdorligi tufayli, ehtimol Ziriylar sulolasining sunniy islomga oʻtishidan keyin uni xotiradan oʻchirib tashlash (damnatio memoriae) harakatiga olib kelgan boʻlishi mumkin yoki adabiy did-farosatning oʻzgarishi sababli, uning asarlaridan birortasi ham toʻliq holda bizgacha yetib kelmagan[1]. Uning ijodi asosan keyingi antologiya tuzuvchilar tomonidan jonli va taʼsirchan tili uchun qadrlanib jamlangan parchalarda saqlanib qolgan; masalan, Fotimiylar floti, chopib borayotgan ot yoki Mansuriyadagi saroy shaharchasidagi mashhur „Koʻl saroyi“ tasvirlari[1]. Al-Iyadiy 976-yilda, ehtimol Qohirada vafot etgan[1].
Manbalar
Adabiyotlar
- Yalaoui, M. (2004). "ʿAlī b. Muḥammad al-Tūnisī al-Iyādī". in Bearman, P. J.. Encyclopaedia of Islam. Volume XII: Supplement (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 62–63 b. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_8322. ISBN 978-90-04-13974-9. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=%CA%BFAl%C4%AB+b.+Mu%E1%B8%A5ammad+al-T%C5%ABnis%C4%AB+al-Iy%C4%81d%C4%AB&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.