Ali ibn Hamdun al-Andalusiy
| Ali ibn Hamdun al-Andalusiy | |
|---|---|
| Hokim | |
| Hokim | Msila shahrining asoschisi va hokimi |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
Saʼlaba |
| Otasi | Hamdun |
Ali ibn Hamdun al-Andalusiy dastlabki ismoiylik va Fotimiy xalifaligi tarafdorlaridan edi. U Msila shahrining asoschisi va hokimi, shuningdek Fotimiy va Umaviy hukmdorlari xizmatida boʻlgan bir qator hokimlar va sarkardalarning ajdodi boʻlgan.
Hayoti
Ali aslida Saʼlaba ismi bilan tugʻilgan boʻlib, nasabi Abdulhamid al-Judhamiydan kelib chiqardi. U Umaviy xalifaligining shomlik lashkarlaridan biri boʻlib, Alcala-la-Real mintaqasidagi al-Andalusga kelib oʻrnashgan edi. Alining otasi Hamdun oilani hozirgi shimoli-sharqiy Jazoir hududida joylashgan Bijoyaga koʻchiradi va u yerda oila nisba sifatida al-Andalusini qabul qiladi[1].
900-yilda Ali haj safariga borishga qaror qiladi, ammo yoʻlda, Kutama berberlari yerlari orqali oʻtayotib, Abu Abdulloh ash-Shiʼiy targʻib qilayotgan ismoiylik daʼvatidan taʼsirlanadi. U shu yerda qolib, Maymuna binti Alaham al-Jiliy ismli kutama ayoliga uylanadi va ismini Saʼlabadan Ali ga oʻzgartiradi[2]. 909-yilda Fotimiy xalifaligi tashkil etilgach, u yangi xalifa Abdulloh al-Mahdiy Billohning eng yaqin maslahatchilaridan biriga aylanadi[1]. 924-yilda al-Mahdiyning valiahd oʻgʻli al-Qoimning Zenata berberlariga qarshi yurishi chogʻida Aliga Hodna togʻlari bilan Shott al-Hodna koʻli oraligʻidagi tekislikda yangi shahar barpo etish vazifasi topshiriladi. Al-Qoim sharafiga al-Muhammadiya (hozirgi Msila) deb nomlangan bu shahar fotimiylarning nazoratini mustahkamlash va bir paytlar serhosil boʻlgan Hodna tekisligini qayta obod etish uchun tayanch maskan sifatida bunyod etiladi[3].
Ali va uning oilasi yangi shaharga koʻchib borib, uning hokimiga aylanadi va tarixchi Heinz Halmning soʻzlari bilan aytganda, Zenatalarga qarshi Fotimiylar hududining janubi-gʻarbiy chekkasida „chegara grafi“ rolini bajarishni oʻz zimmalariga oladilar[1][3]. Ali ibn Hamdun 944–947-yillardagi Abu Yazidning katta qoʻzgʻoloni davomida Fotimiylar ishiga sodiq qoladi. 945-yil oxirida Hamdun lashkarini Beja tomon boshlab boradi, biroq Abu Yazidning oʻgʻli Ayyub bilan boʻlgan jangda magʻlub etilib, qattiq jarohat oladi[4][5].
Hamdundan soʻng uning oʻgʻli Jaʼfar hokimlikni meros qilib oladi[6]. U va uning ukasi Yahyo keyingi oʻn yilliklarda Fotimiylar bilan Umaviy Qurtuba xalifaligi oʻrtasidagi nizolarda muhim rol oʻynab, nihoyat 971-yilda Umaviylar tomoniga oʻtib ketadilar[7].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Manzano 2019, s. 166.
- ↑ Manzano 2019, ss. 166, 167.
- ↑ 3,0 3,1 Halm 1991, s. 242.
- ↑ Manzano 2019, ss. 166–167.
- ↑ Halm 1991, s. 275.
- ↑ Manzano 2019, s. 167.
- ↑ Manzano 2019, ss. 83–86, 167, 171–176, 198–199.
Adabiyotlar
- Manzano, Eduardo. La corte del califa: Cuatro años en la Córdoba de los omeyas (Spanish). Barcelona: Editorial Crítica, 2019. ISBN 978-8-49199028-4.
- Canard, Marius „Une famille de partisans puis d'adversaires des Fatimides en Afrique du Nord“, . Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman (French), 1957 — 33–49-bet.