Alfhild Agrell
| Alfhild Agrell | |
|---|---|
| Alfhild Teresia Agrell | |
 Alfhild Agrell (1909-yil) | |
| Tavalludi |
Alfhild Teresia Martin 14-yanvar 1849-yil |
| Vafoti |
8-noyabr 1923-yil (74 yoshda) Flen, Shvetsiya |
| Fuqaroligi |
 Shvetsiya |
| Kasbi | Yozuvchi, dramaturg |
| Faoliyat yillari | 1879–1923 |
| Mashhur ishlari | Räddad, Ensam |
| Turmush oʻrtogʻi | A. Agrell (1868–1895) |
| Otasi | Erik Johan Martin |
| Onasi | Karolina Margareta Adolphson |
Alfhild Teresia Agrell (1849-yil 14-yanvar — 1923-yil 8-noyabr) — shvetsiyalik taniqli yozuvchi va dramaturg. U oʻz davrining jinsiy hayotdagi ikki tomonlama axloqiy meʼyorlariga qarshi chiqqan va jinsiy tenglik gʻoyalarini ilgari surgan asarlari bilan mashhur boʻlgan. Agrell oʻsha davrning mashhur „axloqiy bahslari“ (Sedlighetsdebatten) ishtirokchisi sifatida tanilgan.
Hayoti
Alfhild Agrell qandolatchilik bilan shugʻullanuvchi Erik Johan Martin va Karolina Margareta Adolphson oilasida dunyoga kelgan. 1868-yildan 1895-yilgacha u stokgolmlik savdogar A. Agrell bilan turmush qurgan. Agrell oʻz davrining ayollar harakatida faol ishtirok etgan hamda jamoat joylarida Shvetsiya kiyim-kechak islohoti uyushmasining (Svenska drägtreformföreningen) radikal kiyimlarini kiyib yurgan kam sonli ayollardan biri boʻlgan. Agrell 1885-yilda asos solingan „Nya Idun“ ayollar uyushmasining aʼzosi va uning birinchi qoʻmita aʼzolaridan biri edi[1][2].
Ijodiy faoliyati
Agrellning bir qator muvaffaqiyatlaridan soʻng, uning „Ensam“ (Yolgʻiz) pyesasi 1886-yil 3-fevralda Stokgolmdagi „Dramaten“ teatrida premyera qilindi. Ushbu pyesada atrof-muhitning qarshiligiga qaramay, oʻzining nikohsiz tugʻilgan qiziga gʻamxoʻrlik qilgan ijtimoiy faol ayol Tora obrazi tasvirlangan. „Ensam“ katta muvaffaqiyat qozondi va 1886-yilning bahor hamda kuz fasllarida 15 marta namoyish etildi[3].
U oʻz ijodi davomida Thyra, Lovisa Petterqvist va Stig Stigson kabi taxalluslardan foydalangan, biroq tez orada oʻz ismi bilan yoza boshlagan. Bu oʻsha davrdagi ayol dramaturglar uchun gʻayrioddiy holat edi. Uning asarlari diqqat markazida boʻlgan jinsiy tengsizlik mavzusi oʻsha davr jamiyati uchun juda shov-shuvli edi.
Qarashlari va mavzulari
Agrell jinsiy masalalarda gender tengligini taʼminlashga katta hissa qoʻshgan. U oʻz asarlarida jinsiy adolatsizlik oqibatlari, masalan, erkaklar qilgan ishni ayollar qilganida ularga nisbatan nafrat uygʻonishi, „yomon obroʻ“ masalalari va nikohsiz farzand koʻrilganda barcha ayb erkakka emas, balki ayolga yuklanishi kabi muammolarni koʻtargan. Shuningdek, u quyi tabaqa vakilasi boʻlgan ayol va yuqori tabaqali erkak oʻrtasidagi sevgi va uning murakkab oqibatlarini tasvirlagan.
Biroq, Alfhild Agrell erkaklar va ayollar oʻrtasida toʻlaqonli jinsiy tenglikka erishish imkoniyatiga nisbatan pessimistik qarashda boʻlgan. U ayol kishi nikohda oʻz baxtini topishiga shubha bilan qaragan, chunki oʻsha davr qonunchiligi ayolning huquqlarini juda cheklab qoʻygan va uni butunlay erining ixtiyoriga topshirgan edi.
Tanlangan asarlari
- Räddad (Qutqarilgan), 1883, pyesa.
- Dömd (Hukm qilingan), 1884, pyesa.
- Ensam (Yolgʻiz), 1886, pyesa.
- Vår (Bahor), 1889, pyesa.
- Småstadsliv (Kichik shaharcha hayoti), 1884.
- Från land och stad (Qishloq va shahardan), 1884, hikoyalar toʻplami.
- På landsbygden (Qishloq joylarda), 1887.
- I Stockholm (Stokgolmda), 1893.
Manbalar
- ↑ „Idunesen – vem var hon?“ (sv-SE) (2014-yil 9-fevral). Qaraldi: 2022-yil 18-mart.
- ↑ „Alfhild Theresia Agrell“. Svenskt kvinnobiografiskt lexikon. Qaraldi: 2022-yil 18-aprel.
- ↑ „Ensam | Dramawebben“ (2010-yil 11-avgust). 2010-yil 11-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 24-noyabr.