Aleksandra Ilbekova
| Ilbekova Aleksandra Ivanovna | |
|---|---|
| Tavalludi |
18-iyun 1944-yil |
| Vafoti |
31-avgust 2012-yil (68 yoshda) Cheboksari, Rossiya |
| Kasbi | Dekorativ-amaliy sanʼat rassomi |
Ilbekova Aleksandra Ivanovna (1944-yil 18-iyun, Samarqand, Oʻzbekiston SSR – 2012-yil 31-avgust, Cheboksari, Chuvash Respublikasi, Rossiya) – dekorativ-amaliy sanʼat rassomi, toʻquvchilik boʻyicha mutaxassis. Chuvash Respublikasida xizmat koʻrsatgan rassom (1995), SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi (1985)[1].
Hayoti
Aleksandra Ilbekova 1944-yil 18-iyunda Samarqandda tugʻilgan. U Cheboksari sanʼat maktabida oʻqigan va 1975-yilda RSFSR Moskva maishiy xizmat koʻrsatish texnologik instituti rassomlik fakultetini tamomlagan. Aleksandra 1975—1987-yillarda „Paxa tĕrĕ“ („Ajoyib kashta“) Chuvash badiiy hunarmandchilik ishlab chiqarish birlashmasining bosh rassomi va toʻquvchisi boʻlib ishlagan. Ushbu korxonada uning eskizlari asosida milliy uslubda toʻqilgan gilamlar, choyshablar, pardalar, toʻnkalar yaratildi. A. I. Ilbekova dekorativ-amaliy sanʼatning isteʼdodli rassomi boʻlib, uning asarlari Butunittifoq, Butunrossiya, viloyat, respublika va xorijiy rasmlar koʻrgazmalarida namoyish etilgan. U toʻquvchilik sanʼatining qadimiy ornamentini qayta tiklash, uning rang-barangligi, texnikasi muallifi. U mashinasozlik asosida chuvash xalq gilamchiligining monumental shaklini rivojlantirishga harakat qilgan. Eng yaxshi asarlaridan biri Chuvash davlat opera va balet teatri uchun parda sifatida ishlatilgan (1985). A. I. Ilbekovaning shaxsiy koʻrgazmalari Chuvash davlat sanʼat muzeyi, Chuvash milliy muzeyida boʻlib oʻtdi („Inson tomonidan yaratilgan moʻjiza“, 2009-yil iyun-iyul)[2]. Chuvashiya Iqtisodiy rivojlanish vazirligining moliyaviy koʻmagida bir nechta koʻrgazmalar tashkil qilgan.
Aleksandra Ilbekova mashhur chuvash yozuvchisi Ilbekov Nikolay Filippovichning kelini hisoblanadi.
Aleksandra Ilbekova 2012-yil 31-avgust kuni vafot etdi.
Manbalar
- ↑ „Ильбекова Александра Ивановна“. www.artmuseum.ru. Qaraldi: 14-sentabr 2023-yil.
- ↑ „Чудесная вышивка Паха тĕрĕ“. www.ecokygesi.ru. Qaraldi: 14-sentabr 2023-yil.
Adabiyotlar
- Trofimov A. A. Problemi narodnogo iskusstva Chuvashii. Cheboksari: Chuvash, kn. izd-vo, 1985. S….
- Grigorev A. G. Ilbekova Aleksandra Ivanovna // Kratkaya chuvashskaya ensiklopediya. – Cheboksari, 2001. – S. 187.
- Trofimov A. A. Ilbekova Aleksandra Ivanovna // Mastera narodnogo iskusstva i xudojestvennix promislov. Predpriyatiya i masterskie, sozdayuщie proizvedeniya xudojestvennix promislov : kat.-sprav.- Cheboksari, 2004. – S. 49-50.
- Ilbekova A. I. „Pir manshăn – sivlăsh, çăkăr, shiv, yuratu…“ („Xolst dlya menya – vozdux, xleb, lyubov…“). Intervyu / Chăvash xĕrarămĕ (Chuvashskaya jenщina).- 2005. – 10-16 avăn (№ 36). – S. 4.
- Mineeva V. „Mĕnex vara, Parija ta çitĕp-xa…“ (Chto-je, doydu i do Parija…"/ V. Mineeva // Pike. – 1997. – № 1-2. – S. 24-25.
- Aleksandra Ilbekova // Soyuz xudojnikov Chuvashii: 1935—2005. Albom-katalog. – Cheboksari, 2005. – S. 85.
- Ilbekova, A. I. Slovo o tkachestve : metod. posobie / A. I. Ilbekova ; M-vo ekon. razvitiya i torgovli Chuvash. Resp. – Cheboksari : Chuvashiya, 2006.
- Ivanov-Orkov G. N. Uzori zemli chuvashskoy. Sovremennie xudojestvennie promisli i suveniri. Albom. Cheboksari, 2008. S. 18.
- Ivanov-Orkov G. N. Uzori, svet, simvolika. Albom. Cheboksari, 2012. S. …
Havolalar
- A. I. Ilbekova na sayte Chuvashskogo gosudarstvennogo xudojestvennogo muzeya
- A. I. Ilbekova na portale „Kulturnoe nasledie Chuvashii“.
- Proizvedeniya A. I. Ilbekovoy v sobranii Chuvashskogo gosudarstvennogo xudojestvennogo muzeya. (Wayback Machine saytida 2016-03-05 sanasida arxivlangan)
- Proizvedeniya A. I. Ilbekovoy na portale Yeuropeana.
- Intervyu s A. I. Ilbekovoy v jurnale „Nauka i jizn“.[sayt ishlamaydi]