Aleksandar Petrović (rejissyor)
 | Bu maqola ayni damda faol tahrirlanyapti. Iltimos, mazkur ogohlantirish xabari sahifadan olib tashlanmagunga qadar sahifaga oʻzgartirishlar kiritmay turing. Aks holda, tahrirlar toʻqnashuvi yuz berishi mumkin. Bu sahifa oxirgi marta 22:11, 7-sentyabr 2026 (UTC) (43 kun avval) da tahrir qilingan. |
| Aleksandar Petrović | |
|---|---|
 Petrović 1987-yilda | |
| Tavalludi |
14-yanvar 1929-yil Parij, Fransiya |
| Vafoti |
20-avgust 1994-yil (65 yoshda) Parij, Fransiya |
| Dafn etilgan joyi | Per-Lashez qabristoni |
| Kasbi | Kinorejissyor va ssenariychi |
| Faoliyat yillari | 1955–1989 |
| Boshqa nomlari | Aleksandar Petrovitch |
| Mukofotlari |
Kann festivalining Oltin palma yaprog'i Pula kinofestivalining Eng yaxshi rejissyor uchun Oltin arena mukofoti 1965 Uch (film, 1965) 1967 Baxtli loʻlilarni ham uchratganman 1972 Usta va Margarita |
| Veb-sayti | aleksandarpetrovic.org |
Aleksandar "Saša" Petrović (1929-yil 14-yanvar – 1994-yil 20-avgust) – serb kinorejissyori. U Yugoslaviya qora toʻlqini harakatining asosiy namoyandalaridan biri boʻlgan.
Biografiyasi
Bir nechta qisqa metrajli filmlar suratga olgach, Petrovićning ikkinchi badiiy filmi – And Love Has Vanished 1962-yilgi Kann kinofestivalida Oltin palma yaprogʻiga nomzod boʻlganidan soʻng xalqaro miqyosda eʼtirof etildi. Oradan toʻrt yil oʻtib, uning Uch (film, 1965) filmi Oskarning 39-taqdirlash marosimida „eng yaxshi xorijiy film“ nominatsiyasiga loyiq koʻrildi[1].
Petrovićning keyingi filmi – Baxtli loʻlilarni ham uchratganman (shuningdek, Patta yigʻuvchilar deb ham ataladi) uning eng muhim asarlaridan biriga aylandi. Bu loʻlilar jamiyati va kundalik hayotining kundalik jihatlarini tasvirlagan ilk film edi. Aktyorlarning aksariyati loʻlilarning oʻzidan iborat boʻlib, bu loʻli tilida suratga olingan ilk badiiy film edi. Petrović yoshligida loʻlilar bilan kechirgan tajribalaridan ilhomlanib shunday degan edi: „Bolaligimda ularni kuzatdim va bu odamlarda eʼtiqod hamda irratsional jihatlarni koʻrdim“[2]. Film 1967-yilgi Oskar taqdirlash marosimida eng yaxshi xorijiy film nominatsiyasiga daʼvogarlik qilgan[3] hamda Kann kinofestivalida FIPRESCI mukofoti va Hakamlar hayʼatining bosh mukofotini qoʻlga kiritgan. Shuningdek, u „Oltin globus“ mukofotiga ham nomzod boʻlgan. 1967-yilda Petrović 17-Berlin xalqaro kinofestivali hakamlar hayʼati aʼzosi boʻlgan[4].
Petrovićning navbatdagi filmi – It Rains in My Village unga yana bir bor Oltin palma yaprogʻi nominatsiyasini olib keldi va uning eng mashhur kinolaridan biriga aylandi[5]. Petrović bu film uchun ilhomni Fedor Dostoevskiyning „Iblislar“ romanidan olgan[6]. Shundan soʻng u Mixail Bulgakovning Usta va Margarita nomli romani asosida 1972-yil Usta va Margarita asarini ekranlashtirdi. Ushbu Italiya–Yugoslaviya qoʻshma loyihasi Oskar mukofotining 45-taqdirlash marosimida eng yaxshi xorijiy tildagi film yoʻnalishida Yugoslaviya nomidan rasmiy daʼvogar boʻlgan[7].
Bulgakov singari, Petrović ham tez orada davlat tazyiqiga uchradi. 1973-yilda u Yugoslaviya hukumati tomonidan kommunizmga qarshi qarashlarda ayblanib, Belgrad kino akademiyasidagi lavozimini tark etishga majbur boʻldi. 1989-yil dekabr oyida u Serbiyadagi ilk muxolifatdagi antikommunistik partiya – Serbiyadagi Demokratik partiyaning tashkiliy qoʻmitasiga qoʻshildi[8].
Petrović faoliyati davomida yuzlab maqolalar va bir nechta kitoblar, jumladan, Novi film I: 1960-1965 va Novi film II: Crni film (1965-1970) kabi asarlarni yozgan[9].
U 1994-yil 20-avgustda Parij shahrida vafot etgan.
Filmografiyasi
| Badiiy filmlar | ||
|---|---|---|
| Yili | Nomi | Boshqa eslatmalar |
| 1958 | Jedini izlaz ("Yagona chiqish yoʻli") | Rejissyor |
| 1961 | Sevgi tugaganda (Dvoje) |
Rejissyor, ssenariychi Nomzod – Kann kinofestivalining Oltin palma yaprog'i |
| 1963 | Dani ("Kunlar") | Rejissyor |
| 1965 | Uch (film, 1965) (Tri) |
Rejissyor, ssenariychi Pula kinofestivalining Eng yaxshi yugoslaviya filmi uchun Katta Oltin arenasri Pula kinofestivalining Eng yaxshi rejissyor uchun Oltin arenasi Nomzod – Chet tilidagi eng yaxshi film uchun Oskar mukofoti Karlovy Vary xalqaro festivalining eng yaxshi film uchun Grand-prisi |
| 1967 | Baxtli loʻlilarni ham uchratganman (Skupljači perja) |
Rejissyor, ssenariychi Pula kinofestivalining Eng yaxshi yugoslaviya filmi uchun Katta Oltin arenasi Pula kinofestivalining Eng yaxshi rejissyor uchun Oltin arenasi Nomzod – Chet tilidagi eng yaxshi film uchun Oskar mukofoti Nomzod – Eng yaxshi xorijiy tilidagi film uchun Oltin globus mukofoti Gʻolib – Kann kinofestivalining Hakamlar hayʼatining maxsus Grand-prisi va Xalqaro tanqidchilar mukofoti FIPRESCI |
| 1968 | It Rains in My Village (Biće skoro propast sveta) |
Rejissyor, ssenariychi Nomzod – Kann kinofestivalining Oltin palma yaprog'i |
| 1972 | Usta va Margarita (film) (Majstor i Margarita) |
Rejissyor, Mixail Bulgakov romani asosida Barbara Alberti va Amedeo Pagani bilan hamkorlikda ssenariy muallifi Pula kinofestivalining Eng yaxshi yugoslaviya filmi uchun Katta Oltin arenasi Pula kinofestivalining Eng yaxshi rejissyor uchun Oltin arenasi |
| 1977 | Group Portrait with a Lady (Grupni portret s damom) |
Rejissyor, Nobel mukofoti sovrindori Heinrich Böll romani asosida ssenariychi, Nomzod – Kann kinofestivalining Oltin palma yaprog'i |
| 1981 | (Banović Strahinja) |
Faqat ssenariy muallifi |
| 1989 | Migrations (Seobe) |
Rejissyor, Jacques Doniol-Valcroze bilan hamkorlikda ssenariy va dialoglar muallifi |
| Hujjatli va qisqa metrajli filmlar | ||
|---|---|---|
| Yili | Nomi | Boshqa eslatmalar |
| 1955 | UZ DRUGA JE DRUG ("Yelkama-elka") | Rejissyor |
| 1956 | LET NAD MOČVAROM ("Botqoqlik ustidan parvoz") | Rejissyor |
| 1957 | PETAR DOBROVIĆ | Rejissyor |
| 1958 | PUTEVI ("Yoʻllar") | Rejissyor |
| 1960 | RAT RATU ("Urushga qarshi urush") | Rejissyor |
| 1964 | ZAPISNIK ("Maʼlumotnoma") | Rejissyor |
| 1965 | SABORI ("Yarmarkalar") | Rejissyor |
Manbalar
- ↑ „The 39th Academy Awards (1967) Nominees and Winners“. oscars.org. Qaraldi: 2011-yil 9-noyabr.
- ↑ „Biography - Aleksandar Petrovic“.
- ↑ „The 40th Academy Awards (1968) Nominees and Winners“. oscars.org. Qaraldi: 2011-yil 12-noyabr.
- ↑ „Berlinale 1967: Juries“. berlinale.de. 2010-yil 29-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 27-fevral.
- ↑ „BICE SKORO PROPAST SVETA“.
- ↑ :hr:Bit će skoro propast svijeta
- ↑ Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences
- ↑ Vlastimir Sudar, "A Portrait of the Artist as a Political Dissident: The Life and Work of Aleksandar Petrović" (Bristol: Intellect, 2013; ISBN 978-1-84150-545-9)
- ↑ Đerić, Zoran. Poetika srpskog filma. Banja Luka: Besjeda, 2009 — 374-bet.