Ala ad-Din Ali Dulkadir
Ala ad-Din Ali Beg (1426-yil iyun oyida vafot etgan) Dulkadir beyligi shahzodasi boʻlib, Misr va Suriyaning Mamluk sultonligiga xizmat qilgan.
Otasi Xalil (h. 1353–86) hukmronligi davrida Ali Mamluk sultoni Barquqdan (h. 1382–89, 1390–99) Halab atrofida yerlar olgan, biroq bu faqat faxriy unvon boʻlganmi yoki qandaydir xizmat evaziga berilganmi, nomaʼlum[1]. Mamluk sultoni an-Nosir Faraj (h. 1399–1412) Aliyni 1402-yil iyul oyida Gaziantep hokimi etib tayinladi, lekin u bu lavozimni nomaʼlum bir sanada yoʻqotdi. Yangi sulton Al-Muayyad Shayx (h. 1412–21) esa shahar boshqaruvini 1411-yil noyabr oyida Aliyning ukasi, Dulkadiridlar yetakchisi Nosir ad-Din Mehmedga, uning taxtga chiqishidagi yordamini qadrlab, topshirdi[2].
Biroq 1417-yil bahorida al-Muayyad Shayx Dulkadiriylarga qarshi ikki yurishga boshchilik qildi, ularning birinchisida Ayntab va (keyin yana yoʻqotilgan) Doranda qaytarib olindi va Ala ad-Din Ali ikkinchi yurishga qoʻshildi. Shundan soʻng mamluklar Ali va uning oʻgʻli Hamzoga tegishli ravishda Elbiston va Marash boshqaruvini ishonib topshirdilar. Bu qisqa muddat davom etdi, chunki Mehmed Elbistonda Dulkadirid hukmronligini qayta tikladi. Shundan keyin Mehmed qarindoshlari va mamluklar bilan yanada doʻstona munosabatlarni izlab, Aliyni Marash hokimi etib tayinladi. Mamluk sultoni Barsbay (h. 1422–38) farmoni bilan Mehmed Ayntab va Dorandani qaytarib oldi, bu shaharlar Ali avvalgi mamluk hukmdori Sayfiddin Tatar (h. 1421) tomonidan hokim etib tayinlangan joylar edi. Ali Marashni oʻzida saqlab qolgan boʻlsa-da, 1426-yil iyun oyida Barsbay tomonidan qatl etildi. Uning oʻgʻli Hamza qisqa muddat Marashni boshqardi, soʻngra uning oʻrnini Mehmedning oʻgʻli Fayyaz egalladi[3].
Manbalar
- ↑ Venzke 2000, s. 412.
- ↑ Yinanç 1989, s. 35.
- ↑ Venzke 2017.
Adabiyotlar
- Venzke, Margaret L. (2000). "The Case of a Dulgadir-Mamluk Iqṭāʿ: A Re-Assessment of the Dulgadir Principality and Its Position within the Ottoman-Mamluk Rivalry". Journal of the Economic and Social History of the Orient 43 (3): 399–474. ISSN 0022-4995. https://www.jstor.org/stable/3632448. Qaraldi: 22 March 2023.Ala ad-Din Ali Dulkadir]]
- Venzke, Margaret L. (2017). "Dulkadir". in Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis et al.. Encyclopaedia of Islam (3- nashri). Brill Online. ISSN 1873-9830. https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/dulkadir-COM_27743.
- Yinanç, Refet. Dulkadir Beyliği (tr). Ankara: Turkish Historical Society Press, 1989. ISBN 9751601711. OCLC 21676736.