Al-Qalanisiy
| Ibn al-Qalanisiy ابن القلانسي | |
|---|---|
| Tavalludi |
Abu Yaʼla Hamza ibn al-Asad ibn al-Qalanisiy ابو يعلى حمزة ابن الاسد ابن القلانسي 1071 |
| Vafoti |
1160 Damashq |
| Millati | Arab |
Abu Yaʼla Ḥamza ibn al-Asad ibn al-Qalanisiy (arabcha: ابو يعلى حمزة ابن الاسد ابن القلانسي; tax. 1071 — 1160-yil 18-mart) XII asrda Damashqda yashagan arab siyosatchisi va solnomachisi.
Biografiyasi
Abu Yaʼla (yaʼni Yaʼlaning otasi), laqabi al-Qalanisiy (qalpoqchi), Banu Tamim qabilasidan kellib chiqqan hamda Damashq shahrining bilimdon zodagonlari qatoridan joy olgan[1]. Adabiyot, ilohiyot va huquqshunoslik sohalarini oʻrgangan boʻlib, dastlab Damashq devonxonasida (Devon ar-Rasoil) kotib lavozimida, keyinchalik esa uning rahbari lavozimida faoliyat yuritgan[1]. Ikki marta shahar raisi lavozimida ishlagan[1].
Damashq solnomasi
Uning Zail yoki Mudhayyal tarix Dimashq (Damashq tarixnomasining davomi) nomli solnomasi Hilol ibn al-Muhassin as-Sabiy solnomasining davomi boʻlib, 1056-yildan to muallif al-Qalanisiy 1160-yilga vafot etgunga qadar boʻlgan davrni qamrab olgan[2]. Ushbu solnoma Birinchi salib yurishi va uning bevosita oqibatlari haqida musulmon nuqtai nazarini aks ettirgan kam sonli manbalardan biri hisoblanadi. Bu omil asarni nafaqat hozirgi tarixchilar, balki Ali ibn al-Asir asarlari kabi XII asrning keyingi solnomachilari uchun ham qimmatli manbaga aylantirgan[2]. Shuningdek, 1148-yilda Ikkinchi salib yurishi davomida Damashq shahri qamal qilinishiga guvoh boʻlgan. Bu qamal salibchilarning mutlaq magʻlubiyati bilan yakunlangan[3].
Solnomaning butun mazmuni ikki avlod — Ibn al-Qalanisiyning otasi va oʻzining davrini qamrab olgan. Al-Qalanisiy birinchi salib yurishi davrida voyaga yetgan boʻlsa-da, jangchi sifatida ishtirok etmagan[2]. Asar matnini tahlil qilgan al-Qalanisiyning ilk ingliz tarjimoni H. A. R. Gibb al-Qalanisiy oʻz maʼlumotlarini ham guvohlardan, ham hujjatlardan olgan, degan xulosaga kelgan. Bu xulosa al-Qalanisiyning oʻz ish uslubini tasvirlagani tufayli yanada mustahkamlangan[2]. Al-Qalanisiyning puxta ishlaganidagi Gibb taʼkidlagan asosiy xususiyat voqealar xronologiyasining aniqligi boʻlib, hatto hafta kunlarini ham aytib oʻtgan[2].
Gibb yilnomadan 1097—1159-yillar voqealarini ajratib olib, ingliz tiliga tarjima qilgan hamda 1932-yilda chop ettirgan[4].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Gibb (1932), p. 8, citing Ibn 'Asakir.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Gibb (1932), "Introduction", pp. 7-14.
- ↑ „The Second Crusade: The Siege of Damascus, 1148“. cornell.edu. 2021-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 4-iyun.
- ↑ Gibb (1932), "Contents", p. 1.
Adabiyotlar
- Ibn al-Qalanisi; Gibb, H. A. R. (transl., ed.). The Damascus Chronicle of the Crusades: Extracted and translated from the chronicle of Ibn Al-Qalanisi. Mineola, NY: Dover Publications. Unabridged reprint of first edition, London: Luzac (1932), 2002. ISBN 978-0-486-42519-1. Qaraldi: 2021-yil 3-oktyabr.
- Christie, Niall (2006). "Ibn al-Qalanisi (d. 1116)". in Murray, Alan V.. The Crusades: An Encyclopedia. Santa Barbara: ABC-CLIO. p. 626. ISBN 9781576078624.
 | Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |