Al-Qadim masjidi
| Masjid | |
Al-Qadim masjidi
| |
 | |
Al-Qadim masjidi (malaycha: Masjid Al-Qadim) — Malayziyaning Saravak shtati Sibuda joylashgan masjid. 1861-yilda qurilgan boʻlib, shtatdagi eng qadimiy masjidlardan biri hisoblanadi. Saravakning 1993-yilgi Madaniy meros toʻgʻrisidagi qonuniga muvofiq tarixiy obida sifatida rasman roʻyxatga olingan[1].
Tarixi
Masjid qurilishi taxminan 1861-yilda sumatralik ulamo Abdusalom Minangkabau tomonidan mahalliy aholi yordamida boshlangan[2]. Yillar davomida masjid qurilishida ishlatilgan materiallar oʻzgartirilib, 1935, 1950, 1968 va 2017-yillarda toʻrt marta keng koʻlamda taʼmirlangan. 2017-yilda amalga oshirilgan restavratsiya ishlari uchun taxminan 2,2 million Malayziya ringgiti sarflangan[3].
Masjid minorasi 1936-yilgi taʼmirlash ishlari davomida buzib tashlangan va 2018-yilda qayta tiklangan[4].
2023-yilda Saravak shtatining Sibu shahridagi musulmonlar jamoasini qoʻllab-quvvatlash, jumladan, Al-Qadim masjidi faoliyati, islomiy taʼlim va xayriya ishlarini moliyalashtirish uchun mablagʻlar, mol-mulk hamda tegishli faoliyatni boshqarish maqsadida 1994-yilgi Xayriya trastlari toʻgʻrisidagi qonun (7-bob) asosida Al-Qadim xayriya trastiga asos solingan[5].
Meʼmorchiligi
Markaziy ustunlardan biriga, asosan, gulli naqshlardan iborat islomiy bezaklar oʻyib ishlangan[6]. Shu sababli masjid meʼmorchiligi, ayniqsa, ustunlari va tomining tuzilishi jihatidan Indoneziyadagi Demak katta masjidiga oʻxshatiladi.
Masjid dastlab mahalliy aholi belian deb ataydigan qattiq yogʻochdan qurilgan, tomi esa nipah palmasi barglari bilan yopilgan. Vaqt oʻtishi bilan qurilish materiallari oʻzgartirilgan va masjid 1935, 1950, 1968 hamda 2017-yillarda toʻrt marta keng koʻlamda taʼmirlangan. 1935-yilda boshlangan taʼmirlash ishlari doirasida Boburiylar meʼmorchiligi uslubidagi mehrob hamda neoklassik va eklektik uslublarni uygʻunlashtirgan asosiy kirish qismi qurila boshlangan. Qurilish 1936-yilda yakunlangan[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Salfarina Abdul Gapor; Haris Fadzilah Abdul Rahman (2019). "Historical Significance and Architectural Elements of Masjid Al Qadim, Sibu". Journal of Architecture, Planning & Construction Management (University College of Technology Sarawak) 9 (2). doi:10.31436/japcm.v9i2.
- ↑ „Masjid tertua Sarawak dibuka semula selepas lima tahun pemulihan“ (ms). Bernama. 2022-yil 21-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 5-mart.
- ↑ Lee Abdullah, Nurhauni „Masjid Al-Qadim, masjid tertua di Sarawak, tempat wajib singgah bagi perantau dari luar“ (ms). Suara Sarawak. 2026-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 5-mart.
- ↑ Borhaniza Ali Basah. „Menara asal Masjid Al-Qadim kembali sempurna“ (ms). Utusan Borneo Online. 2018-yil 14-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 5-mart.
- ↑ „Al-Qadim Charitable Trust, Swk. L.N. 233“. Sarawak Government (2023). Qaraldi: 2026-yil 5-mart.
- ↑ Nur Anis Amira Yussof; Shahrul Yani Said (2025). "The Significance of Interior Preserved Attributes of Masjid Al-Qadim in Sibu, Sarawak, Concerning the Implementation of Conservation Principles". Planning Malaysia: Journal of the Malaysian Institute of Planners 23 (5): 382–397. https://www.planningmalaysia.org/index.php/pmj/article/view/1855/1531.