Al-Muhtasib al-Mujohid Hamza
Al-Muhtasib al-Mujohid Hamza (1067-yil 2-noyabrda vafot etgan) – Zaydiy davlatining Yamandagi imomi. 1060-yildan 1067-yilgacha hukmronlik qilgan.
Hamza imom Abu Hoshim al-Hasanning oʻgʻli boʻlib, otasi 1031-yilda oʻzining imomlikka daʼvatini eʼlon qilganida unga koʻmaklashgan. 1053-yilda Najd-al-Jah jangida imom Abu-l-Fath an-Nosir ad-Daylamiy vafotidan soʻng ancha vaqtgacha imom boʻlmadi. Yaman hududining katta qismi Sulayhiy podshohi Ali as-Sulayhiy tomonidan boshqarilar edi. U 1063-yilga kelib Sano va uning janubidagi yerlarni idora qilgan. Shimoliy togʻli hududlarda esa zaydiy vakillari sulayhiylarning oldinga siljishini toʻxtatishga urinib koʻrishdi. Hamza 1060-yilda imom boʻlib, al-Muhtasib al-Mujohid Hamza unvonini oldi. Muhtasib unvoni uning faqat jamoaning homiysi sifatida imom ekanini, ammo jamoat namozlariga boshchilik qilish yoki huquqiy hukm chiqarish huquqiga ega emasligini anglatardi[1]. Uning imkoniyati 1067-yilda paydo boʻlgandek koʻrindi. Oʻsha paytda Ali as-Sulayhiy zabidlik Najahid hukmdori Saʼid bin Najoh tomonidan hujumga uchrab oʻldirildi. Al-Muhtasib al-Mujohid Hamza darhol bu imkoniyatdan foydalanib, asosan Hamdon qabilalaridan tuzilgan 500 otliq va 15 000 piyoda bilan Sanoga hujum qildi. Biroq bu hujumga sodiq sulayhid qoʻmondoni Amir az-Zavohiy qarshi chiqdi[2]. Imom va uning tarafdorlari al-Malvaga yetib kelganlarida, 1067-yil 2-noyabrda sulayhiy qoʻshinlari u yerda jang boshladi. Imom magʻlub boʻlib, oʻgʻillaridan biri bilan birga oʻldirildi[3]. Halokati ortidan 72 yil davom etgan va hech qanday zaydiy imomi tayinlanmagan uzoq tanaffus davri boshlandi[4].
Manbalar
- ↑ Cf. Madeleine Schneider, 'Les inscriptions arabes de l’ensemble architectural de Zafar-Dhi Bin (Yémen du Nord)', Journal asiatique 273 1985, p. 89.
- ↑ R. B. Serjeant & R. Lewcock, Sanʼaʼ; An Arabian Islamic City. London 1983, p. 58.
- ↑ Wilferd Madelung, Der Imam al-Qasim ibn Ibrahim und die Glaubenslehre der Zaiditen. Berlin 1965, p. 206.
- ↑ H. C. Kay, Yaman; Its Early Medieval History. London 1892, p. 229.
Qoʻshimcha adabiyotlar
- Robert V. Stuki, Yaman; Yaman Arab Respublikasi siyosati. Boulder, 1978.